Космос-496 (индекс ГУКОС — 11Ф615А8, 7К-Т № 33А) — бу Союз 7К-Т транспорт кемасини синовдан ўтказиш учун бир қатор парвозларнинг биринчисини амалга ошириш учун учирилган учувчисиз совет транспорт космик кемаси.

1972-йил 26-июнда „Космос-496“ космик кемаси „Союз“ ташувчи ракетаси (индекс — 11А511, серия рақами — Ю15000-20) томонидан Байконур космодромининг 31-сонли учириш майдончасидан учирилган.

Яратилиш тарихи

1969-йилнинг иккинчи ярмида ЭММКБда узоқ муддатли орбитал станцияни (УОС) яратиш бўйича ишлар олиб борилди. Экипажларни стансияга етказиш учун Союз 7К-ОК асосида транспорт кемасини яратишга қарор қилинди. „Союз“ нинг ушбу модификацияси „7К-Т“ (транспорт) белгисига ва 11Ф615А8 индексига эга бўлди[1].

1972-йил бошида ЭММКБда „Олмос“ орбитал станциясини таъминлаш учун ушбу кемадан фойдаланиш имкониятини амалга ошириш учун Союз 7К-Т лойиҳасини ўзгартириш бўйича ишлар олиб борилди. Кеманинг янги модификацияси 11Ф615А9 индексини олди[1].

Тузилиши

"Союз 7К-Т" космик кемасининг тузилиши икки кишидан иборат экипажни паст ер орбитасига олиб чиқиш имконини берди. Кеманинг узунлиги 7,48 м, максимал диаметри эса 2,72 м дан ошмади.Яшаш бўлинмасининг ҳажми 11 м3 ни ташкил этди. Кеманинг умумий массаси 6,85 тоннани ташкил этган, шундан ёқилғи 500 кг дан оширилмаган[2].

Ҳаракат тизими

"Союз 7К-ОК", „7К-Т“ ва „7К-Т/А9“ серияли кемалар 1962-1967-йилларда Кимё муҳандислиги конструкторлик бюроси (ҳозир — Исаэв номидаги КМКБ) жамоаси томонидан ишлаб чиқилган КТДУ-35 тузатувчи тормоз ҳаракат тизими (ҲТ) билан жиҳозланган. КТДУ-35 ҲТ иккита Суюқ ёнилғили ракета двигателига (СЙРД) эга — асосий ва захира, асосий двигател ишламай қолганда ёки ёрдамчи двигателларнинг ишлашида оғиш бўлса ишлайди.

Асосий СЙРД ўз-ўзидан ёнадиган ёқилғининг насос билан таъминланган бир нечта аралашмали очиқ циклли бир камерали СРД эди[3].

Гептил нитрат кислота оксидловчи — АТ билан биргаликда ёқилғи сифатида ишлатилган. ҲТ автоматлаштиришни бошқариш учун сиқилган азот ишлатилган[4].

Асосий ракета двигатели максимал кучни 4,09 кН гача, ўзига хос импулсни 280 сониягача ривожлантиришга имкон берган. Ёниш камерасидаги босим 3,92 МПа дан кўп эмас, камеранинг чиқиш жойидаги босим 3,9 кПа, рухсат этилган аралашмаларнинг максимал сони ҳиссадан бир неча юз сониягача бўлган ишлаш муддатида 25 гачани ташкил қилади. Максимал иш вақти 500 сониядан ортиқ.

Кутиш режимида ишлайдиган суюқ ёнилғи ракета двигатели — генератор газида ишлайдиган икки камерали рулли соплоларга эга, 270 сониядан кўп бўлмаган ўзига хос импулс билан 4,03 кН гача бўлган максимал кучни ишлаб чиқишга имкон берган[4].

Парвоз тавсифлари

Ишга тушириш

"Космос-496" космик аппарати 1972-йил 26-июнда „Союз“ ташувчи ракетаси (индекс — 11А511, серия рақами — Ю15000-20) томонидан Байконур космодромининг 31-сонли учиш майдончасидан учирилган[5].

Парвоз дастури

„Космос-496“ кемасининг учувчисиз парвози етарли бўлмади ва 1973-йил 15-июлда „Космос-573“ коди остида яна бир учувчисиз „Союз“ синовдан ўтказилди. Иккинчи синов парвозидан кейингина янги „Союз 7К-Т“ космик кемасининг бошқариладиган парвоз синовлари ўтказилди. Георгий Доброволский экипажи вафотидан кейин ушбу „Союз“ ни синовдан ўтказган биринчи космонавтлар Василий Лазарев ва Олег Макаров эди. Улар фақат 1973-йил сентабр ойида „Союз-12“ космик кемасида учишди.

Мақолалар

  • Шамсутдинов С. Легендарний корабл „Союз“ // Новости космонавтики. — ФГУП ЦНИИмаш, 2002. — № 4. Архивировано 21 февраля 2014 года.
  • Марчуков Юрий. „Союз“ нерушимий // Калининградская правда (Королев). — 2003. Архивировано 21 апреля 2012 года.
  • И. Афанасев, И. Маринин, С. Шамсутдинов. Четверт века "Алмазу // Новости космонавтики. — ФГУП ЦНИИмаш, 2003.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Легендарный корабль «Союз» 2002.
  2. ↑ Энcйcлопедиа Астронаутиcа.
  3. ↑ Основные двигатели разработки КБХМ.
  4. ↑ 4,0 4,1 Роcкет энгинес. Руссиан спаcе програм.
  5. ↑ НССДC Мастер Cаталог Сеарч.

Ҳаволалар