Kosmosdagi qush
"Космосдаги қуш" — бу руминиялик ҳайкалтарош Константин Бранкузининг ҳайкаллари сикли бўлиб, у 28 йил давомида вақти-вақти билан ишланган.
Тарих
1912-йилдан 1940-йилгача Бринкуши бронза, турли рангдаги мармар ва гипсдан „Космосдаги қуш“ нинг 29 та версиясини яратди.
Сиклнинг биринчи ва энг машҳур ҳайкали Ню-Ёркдаги Метрополитан санъат музейида, бронза версияси эса Ню-Ёрк замонавий санъат музейида сақланади.
„Космосдаги қуш“ туркуми Руминия фолклоридан сеҳрли қуш тасвирланган „Маиастра“ ҳайкали томонидан бошланган. Сиклнинг биринчи ҳайкалларида (1912-1917) Бринкуши афсонага кўра парига айланган қушнинг икки томонлама табиатини кўрсатишга ҳаракат қилди. Аммо тез орада Бринкуши аёллик жозибасига кўпроқ ург;у берган ҳолда, тошдаги сеҳрли парвознинг тимсолига эътибор қаратди. 1919-йилда сикл ҳайкалларининг кўриниши ва уларнинг қандай тасвирланиши мавҳумроқ эди. Бринкуши, ўз сўзлари билан айтганда, қушни бошини кўтариб тасвирлаш вазифаси турган эди, агар бу имо-ишорада ғурур ва қийинчилик бўлмаса, кейинги ҳайкалларда асосий эътибор парвознинг рамзийлигига қаратилади. Бу рамзийлик кундалик ҳаёт оламидан ўзгача бир дунёга қочишни акс эттиради.
Қизиқ фактлар
- Миcрософт Хбох 360 ўйин консоли дизайнери Жонатан Хейс ўзининг ташқи кўринишини „Бирд ин Спаcе“ ҳайкаллари сериясига асослади.
- 2005-йилда „Космосдаги қуш“ туркумидаги асарлардан бири Ню-Ёркдаги Чристиэъс ауксионида 27 миллион 400 минг долларга сотилди. Дастлаб ҳайкал 8-12 миллион долларга баҳоланган. Асар илгари ҳеч қандай каталогга киритилмаган ва 1937-йилдан буён Европада шахсий коллексияда бўлган, ким ошди савдосидан бир неча кун олдин аутентификация қилинган. Бу ҳайкал 1922-1923-йилларда мармар ва тошдан ясалган. Унинг баландлиги 1 метр 21 сантиметрни ташкил қилган.
- „Космосдаги қуш“ буги-вуги кинокомедиясида фаол рол ўйнайди, бир жуфт бадавлат коллексиячилар доимий равишда „Қуш“ ни уйларида судраб юришади ва ҳайкалдан кийим илгич сифатида фойдаланишади.
Манбалар
Адабиётлар
- Элиаде М.. Символизм, сакральное и искусство — 93—101-бет. ИСБН 0-8245-0723-1.