Kovbell
Ковбелл (инглизча: cоwбелл — сигир қўнғироғи) — тилчасиз қўнғироқ кўринишидаги афро-куба зарбли мусиқа асбоби.
Ковбелл оддийгина олд юзи очиқ бўлган тўртбурчак металл призмадир. Кўпинча у тўртбурчаклар ёки ромб шаклидаги асос билан ясалади. У ҳатто бой аранжировкаларда ҳам кескин, шиддатли, яхши ўқиладиган, жуда қисқа зарб ва пасайишли овозга эга. Ковбеллдан фойдаланиш Лотин-Америка рақс жанрларининг ажралмас элементидир; баъзан ҳаммабоп мусиқа ва рок мусиқасида ҳам қўлланади.
Сенсерро
Лотин Америкаси мусиқасида асбоб сенсерро (испанча: cенcерро, сўзма-сўз — „ботало“, „қўнғироқча“) ёки кампана (испанча: cампана, „қўнғироқ“) деб аталади.
Лотин Америкаси мусиқасида сенсерронинг пайдо бўлиши Конго диний ибодатларининг экон маросим қўнғироқлари билан боғлиқ. Кубанинг дунёвий мусиқасида сенсерродан биринчи бўлиб Арсенио Родригес[1] фойдаланган деб ҳисобланади.
Лотин Америкаси ансамблларида сенсерродан бонгочилар ва тимбалеро барабанчилари (монтуно нақорати куйланганда) фойдаланадилар. Биринчи ҳолда, мусиқачи бармоқлари билан товушнинг тўйинганлиги ва кучини созлаб, сенсеррони кафтида ушлаб туради ва қўнғироққа ёғоч таёқча билан зарб беради. Иккинчи ҳолда, бир ёки бир нечта сенсерролар бир жуфт тимбаллар билан бирга устунга ўрнатилади.
Ковбелл замонавий мусиқада
Ковбелл ўз номини тўлиқ оқлаган ҳолда, тўғридан-тўғри чўпонлар сигирларнинг бўйнига осилган қўнғироқдан келиб чиққан. Мусиқага кириб келиши билан, ковбеллнинг кўриниши ўзгариб, товушни ҳосил қилувчи тилча олиб ташланди, энди таёқчалар билан зарб бериш орқали товуш чиқарилади. Ковбелл унинг ўлчамига ва девор қалинлигига қараб белгиланган овоз баландлигига эга, шунинг учун партияни турфа хил қилиш учун турли баландликдаги бир нечта ковбеллар ишлатилади. Қўлда ушлаб туриб чалиш учун қулай бўлган ковбеллар ва тутқич ўрнига устунга ўрнатиладиган маҳкамлагичли ковбеллар мавжуд. Зарбли тўпламни чалишда устундаги ковбеллдан фойдаланиш мумкин. Баъзи ковбеллар ёқимсиз оҳангларни йўқ қилиш учун зарб қовурғасига парчинланган пластик демпфер билан бирга ишлаб чиқилади, аммо бундай демпферларнинг парчинлари кўпинча узоқ вақт фойдаланиш билан бўшашади ва демпферларнинг ўзи қўшимча шовқин манбаи бўлиб қолади.
Ковбеллни ёзишда унинг овозининг йўналишини ҳисобга олиш керак. Ушбу асбобнинг динамик диапазони жуда кенг бўлиши мумкин, аммо пиано камдан-кам ҳолларда ковбеллда чалинади ва унинг овозининг ўзига хослиги шундаки, ансамблни ковбелла ёрдамида ёзишда асосий муаммо — унинг барча микрофонларга истисносиз „ўрмалаб кириши“ ҳисобланади.
Манбалар
- ↑ Маулеóн, Ребеcа. Салса гуидебоок фор пиано анд энсембле. — Петалума, Cалифорниа: Шер Мусиc Cо., 1993. ИСБН 0-9614701-9-4.
Адабиётлар
- Дмитриев Г.П. „Ков белл, альпийские колокольчики“, . Ударные инструменты. М.: Советский композитор, 1991 — 53—54-бет.
- Торрес Г. „Cенcерро“, . Энcйcлопедиа оф Латин Америcан Популар Мусиc. АБC-CЛИО, 2013 — 77—78-бет.
- Гонзáлез М.Э. „Cенcерро“, . Инструментос де ла мúсиcа фолcлóриcо-популар де Cуба. Вол. 1. Ҳабана: Эдиториал де Cиэнcиас Соcиалес, 1997 — 105—113-бет.