Koventina
| Мифология | келтлар мифологияси |
|---|---|
| Таʻсир доираси | Сув манбалари, Булоқлар |
| Жинс | аёл |
Ковентина (инглизча: Cовентина) — Романо-Британияликлар маъбудаси, булоқлар ва қудуқларнинг ҳомийси. Бунинг далили Англиянинг Нортумберленд графлигида, қадимги Рим шаҳарчаси Керроубург[эн] яқинида жойлашган Адриан деворининг бир қисмидаги кўплаб ёзувлардир. Топилган бошқа ёзма маълумотномалар, иккитаси Рим Испаниясидан ва биттаси Нарбонна Галлиядан, эҳтимол Ковентинага ҳам тегишли, аммо ҳали ҳам муҳокама мавзуси бўлиб қолмоқда[1].
Қудуқ
Ковентинага сиғинишни тасдиқловчи далиллар ҳозирда „Ковентина қудуғи“ деб номланган булоқдан сув оқиб чиқиши учун қурилган девор билан ўралган ҳудудда топилган. Қудуқ бир вақтлар Рим қал’аси ва Адриан девори ичидаги аҳоли пункти бўлган, ҳозирда Керроубург номи билан танилган Проколита, Броколития ёки Броколита деб аталувчи жой яқинида жойлашган. „Проколита“ номи В асрга оид Нотитиа Дигнитатум ҳужжатида ва „Броcолита“ эса ВИИ аср Равенна космографиясида учрайди[2]. Шунингдек, яқин атрофида римликларнинг Митрага эътиқод қилиш ибодатхонаси ва нимфларга нимфаларга бағишланган зиёратгоҳнинг харобалари топилган.
Қудуқнинг ўзи 2,6 × 2,4 м ўлчамдаги тўртбурчак чуқурлик бўлиб, унинг атрофи 11,6 × 12,2 м девор билан ўралган, ички деворининг қалинлиги 0,9 м[3]. Қудуқ тубидан: Марк Антонийдан Гратиангача бўлган турли хил императорлар давридан 13487 танга; учта сув нимфаси тасвирланган барелеф; қандайдир эркак ҳайкалининг боши; маъбуда Ковентинанинг ўзига бағишланган иккита тош плита; Ковентина ва Минерва учун ўнта қурбонгоҳ; иккита лой тутатқи, шунингдек, кўплаб назрлар топилган[3].
„Ковентина қудуғи“ яқинидаги қазиш ишларини инглиз археологи Жон Клейтон (инг. Жоҳн Cлайтон) 1876-йилда амалга оширган[3]. Қудуқдаги деворнинг қурилган санаси аниқланмаган, тахминларга кўра, у Рим қал’асининг қурилиши тугагандан сўнг қурилган (давр: милоддан аввалги 128-133-йиллар). Адриан девори қудуқни четлаб ўтиш учун бурилмаганлиги сабабли, бу қудуқ атрофидаги девор ботқоқли ҳудуддаги сув оқимини назорат қилиш учун бироз вақт ўтгач қурилганлигини англатиши мумкин[1].
Тангаларни қоплаган тошлоқ тупроқ қатламининг табиати, шунингдек, остидан қудуқ топилган массанинг ўзи 388-йил атрофида ундан фойдаланиш кескин тугаганлигини кўрсатади. Эҳтимол, бу қандайдир тарзда ўша пайтдаги император Феодосий И нинг бутпарастликка қарши фармонлари билан боғлиқдир.
Қурбонгоҳлар ва улардаги ёзувлар
Қазишмалар пайтида бир нечта ёзувли қурбонгоҳлар топилди, уларнинг баъзиларида Ковентинанинг ўзи нимфанинг одатий римча шаклида — ўтирган ва қисман кийинган тасвирлари бор. Улардан бирида Ковентина уч хил томондан ёки иккита номаълум қаҳрамонлар билан тасвирланган[4].
Керроубург яқинида Ковентин ҳақидаги камида ўнта ёзув топилган. Ковентинага бир нечта тош қурбонгоҳлар ва иккита сопол тутатқи ўчоқлари бағишланган. Бир томонидаги ёзув мисолида шундай дейилган:
Деаэ Cов {в} энтинаэ /
Т Д Cосcониа / нвс Пр Cоҳ / И Бат Л М
“Ма’буда Ковентинага, Титус Д. [ноаниқ] Коскониан, биринчи Батавия когортасининг префекти, ихтиёрий ва муносиб равишда [бу тошни бағишлаган].”
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Л. Алласон-Жонес анд Б. МcКай, Cовентинаъс Wелл, Охбоw Боокс/Тҳе Трустеэс оф тҳе Cлайтон Cоллеcтион, Честер Мусеум. Охфорд, УК, 1985
- ↑ „Тҳе Бритиш сеcтион оф тҳе Равенна Cосмологй“. РоманБритаин.cо.ук. 2021-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 26-октябр.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „ПастСcапе энтрй фор Cовентина'с Wелл“. Энглиш Ҳеритаге (2007). 2017-йил 8-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 16-апрел.
- ↑ Cоллингwоод, Р. Г. анд Wригҳт, Р. П. 1965. Тҳе Роман Инсcриптионс оф Бритаин (РИБ). Охфорд, Cларендон Пресс. Аваилабле онлине Архивная копия от 19 июня 2006 на Wайбаcк Мачине
Ҳаволалар
- Теҳомет.нет — сборник исторических, археологических, фольклорных, теологических и литературных источников о Ковентине, а также фотографии археологических раскопок и найденных там артефактов.
- Броcолита — ресурс Роман-Бритаин.cо.ук.