KrAZ
КрАЗ (украинча: Кременчуцький автомобільний завод , Кременчуцкий автомобилний завод, Кременчуг автомобил заводи, АвтоКрÁЗ ёки АвтоКрАЗ) – Украинанинг Кременчуг шаҳридаги юк машиналари ва бошқа махсус автомобилларни, хусусан, оғир юк кўтарувчи йўлтанламас моделларни ишлаб чиқарадиган завод[1]. Завод бутун мамлакат бўйлаб бир нечта бошқа заводларни бирлаштирган холдинг компанияси сифатида ташкил этилган ва Молия ва Кредит молия-саноат гуруҳининг саноат қанотига айланган.
|
| |
| Тури | Хусусий компания |
|---|---|
| Тармоғи | Автомобил саноати |
| Эгаси | КрАЗ Холдинг компанияси |
| Қачон асос солинган | 1946 |
| Ҳудудий хизмати | Бутун дунё бўйлаб |
| Маҳсулот(лар)и | Юк машиналари |
| Вебсайти | www.аутокраз.cом.уа |
Тарихи
Совет даври
КрАЗ 1945-йил 31-августда Транспорт йўллари халқ комиссарлиги Кременчугда механик кўприк заводини қуриш учун ордер берганида ташкил этилган. 1946-йилда завод пойдеворига биринчи ғишт қўйилган ва кейинги саккиз йил ичида Днепр, Москва, Днестр, Волга ва Даугава дарёларида фойдаланиш учун умумий узунлиги тахинан 27 километр бўлган 600 га яқин кўприк ишлаб чиқарилди. 1956-йилда заводда ғалла ўриш комбайнлари ва бошқа қишлоқ хўжалиги машиналари ишлаб чиқариш йўлга қўйилди. Кременчуг комбайн заводи ўз фаолиятининг дастлабки икки йилида 11 мингта қишлоқ хўжалиги машинаси ишлаб чиқарди.
1958-йил 17-апрелда Совет Иттифоқи Коммунистик партияси Марказий Қўмитаси оғир юк машиналари ишлаб чиқарадиган заводни қайта қуриш тўғрисида қарор қабул қилди[2]. Оғир юк машиналари ишлаб чиқариш Ярославл мотор заводидан (ЙАЗ) ўтказилди. Биринчи иккита КрАЗ-222 самосваллари 1959-йил 10-апрелда импорт қилинган қисмлар ва бутловчи компонентлардан йиғилди[3] ва 1961-йилга келиб завод Аргентина, Афғонистон, Болгария, Хитой, Ҳиндистон, Ветнам каби дунёнинг 26 давлатига 500 дан ортиқ техникаларни экспорт қилди.
1968-йил 30-декабрда КрАЗ асосий йиғиш заводида 100 000-юк машинаси конвейрдан чиқди[3].
1971-йил 26-январда КрАЗ беш йиллик режани муддатидан олдин бажарганлиги ва янги юк машиналари моделларини муваффақиятли ишлаб чиққанлиги учун Ленин ордени билан тақдирланди[2]. 1976-йил 15-январда завод номи „АвтоКрАЗ“ га ўзгартирилди.
1984-йил 30-апрелда КрАЗ асосий йиғиш заводида 500 000-юк машинаси йиғилди[4].
1986-йилга келиб КрАЗнинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 30 655 дона техникага етди.
1990-йилда КрАЗнинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 27 667 юк автомобилини ташкил этди. 1991-йил КрАЗнинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 25 094 юк автомобилини ташкил этди[5].
Украина даври
1993-йил март ойида КрАЗ асосий йиғиш заводида 750 000-юк машинаси йиғилди[6].
КрАЗ 1996-йил июн ойида холдинг компанияси сифатида рўйхатдан ўтказилди. 1996-йилда компаниянинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 1 919 юк автомобилини ташкил этди[7].
1999-йилда КрАЗни хусусийлаштириш жараёни бошланди. 1999-йилда компаниянинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 827 юк машинасини ташкил этди.
2001-йилда „Мега-Моторс“ деб номланган Украина-Германия қўшма корхонаси томонидан завод аксиялари блоки сотиб олинди.
2003-йилда КрАЗ Россия ва Ветнамда автомобил йиғиш заводларини очди. 2004-йилда завод Ироққа 2200 та КрАЗ русумли автомашиналарни етказиб бериш буюртмасини қо'лга киритди. КрАЗ сифат назорати учун ИСО 9001:2000 сертификатини олди.
2006-йил 27-январда КрАЗ асосий йиғиш заводида 800 000-юк машинаси йиғилди. Ўша йилнинг октябр ойида КрАЗ „Энг динамик 100 та компания“ рейтинги натижаларига кўра соф фойданинг ўсиши бўйича энг яхши ривожланиш суръатига эга 100 та Украина компаниялари орасида биринчи ўринни эгаллади.
2007-йилда компаниянинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 4 206 юк машинасини ташкил этди.
2007—2008-йиллардаги молиявий инқироздан сўнг, автомобилларга буюртмалар кескин камайди, чунки ҳодиса Украинага жиддий таъсир кўрсатди, завод минимал қувват билан ишлади. 2009-йилда компаниянинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 280 юк машинасини ташкил этди.
2010-йилда компаниянинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 1 002 юк машинасини ташкил этди.
2011-йил 23-августда КрАЗ-5233 „Спецназ“ Украина армиясига тақдим этилди.

2013-йилда компаниянинг йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 891 юк машинасини ташкил этди.
Украина ҳукумати янги ҳарбий машиналарга катта буюртмалар берди. Чегара қўшинлари, Миллий гвардия ва армия янги КрАЗ зирҳли юк машиналарини қабул қилиши режалаштирилган. Бундан ташқари, КрАЗ Стреит Гроуп Канада мудофаа фирмаси билан Cоугар ва Спартан зирҳли машиналарини ишлаб чиқариш учун ҳамкорлик қилди. Мудофаа вазирлиги қўшимча 40 та буюртма бериш имконияти билан жами 21 та Спартанга ҳамда 20 та Cоугарга буюртма берди[8].
Киев мустақиллик куни парадида Стреит Гроупнинг бир нечта Спартан БТРлари кўриниш берди, бу эса буюртманинг қисман бажарилганлигини кўрсатди[9].
2014-йил ноябр ойида Украина ҳукумати 1 200 та машина ва 200 та бронетранспортга буюртма берган эди. Шартнома қиймати 1 миллиард гривнани (64 267 360,00 доллар) ташкил қилган[10].
2021-йил 19-май куни КрАЗ АҚШ қуруқлик қўшинлари Пудратчи қўмондонлигини оғир юк кўтарувчи КрАЗ 4х4 автомобиллари ва эҳтиёт қисмлари билан таъминлаш бўйича уч йиллик шартнома имзолади[11].
Зеленский ҳукумати томонидан миллийлаштириш
2022-йил 6-ноябрда президент Владимир Зеленский ҳукумати компанияни миллийлаштириш учун ҳарбий ҳолатни қўллади. „Уруш ҳолатида мамлакатимиз учун зарур бўлган бундай қадамлар амалдаги қонунлар асосида амалга оширилиб, мудофаа соҳамизнинг долзарб эҳтиёжларини қондиришга хизмат қилади“. Украин ҳукумати, шунингдек, двигател ишлаб чиқарувчи Мотор Сич, энергетика компаниялари Укрнафта ва Укртатнафта ва трансформатор ишлаб чиқарувчи Запорожтрансформатор компанияларини ҳам давлат назоратига олди[12][13].
Маҳсулотлари
Фуқаролик транспорт воситалари
- КрАЗ-214 – 6×6 юк ташувчи, икки тактли дизел двигател
- КрАЗ-219 – 6×4, икки тактли дизел двигател
- КрАЗ-222 – 6×4 самосвал, икки тактли дизел двигател
- КрАЗ-250 – 6×4
- КрАЗ-255 – 6 × 6 юк машинаси, тўрт тактли дизел
- КрАЗ-256 – 6×4 самосвал, тўрт тактли дизел
- КрАЗ-260 – 6×6
- КрАЗ-5133Б2 – 4×2 – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-5401 – 4×2 – 312 ҳп (233 кW)
- КрАЗ-6510 – 4×4 ёки 6×4 – 240 ҳп (179 кW) двигател
- КрАЗ-65055 – 6×6 – 330 ҳп (246 кW) двигател
- КрАЗ-65032 – тўлиқ ғилдиракли 6 × 6 самосваллар – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-6130С4 – тўлиқ ғилдиракли 6 × 6 самосваллар – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-7133С4 – 4 ўқли (8×4) самосваллар
- КрАЗ-7140 – 4 ўқли (8×6)
- КрАЗ-65053 – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-7634 – тўлиқ ғилдиракли ҳайдовчи 8 × 8 – 400 ҳп (298 кW)
- КрАЗ В12.2МЕҲ – 6×6 – ?
Шасси
Шассилар асфалтланган ва тупроқли йўлларда фойдаланиш учун турли хил кузов ускуналари билан жиҳозлаш учун мўлжалланган.
- КрАЗ-257 – 6 × 4, тўрт тактли дизел
- КрАЗ-5133Ҳ2 – 4×2 – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-5233 Ҳ2 – 4×2 – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-5233 ҲЕ тури 1 ва 2 – 4×4 330 ҳп (246 кW) (йўлтанламас)
- КрАЗ-6322 тури 1, 2 ва 3 – 6×6 – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-6322 1 турдаги 2 – 6×6 – 330 ҳп (246 кW) (йўлтанламас)
- КрАЗ-6322 1 турдаги 3 – 6×6 – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-65053 – 6×4 – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-65101 – 6×4 – 240 ҳп (179 кW)
- КрАЗ-7133Ҳ4 – 8×4 – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-7140 Ҳ6 – 8×6 – 400 ҳп (298 кW) (йўлтанламас)
- КрАЗ Ҳ12.2 – 4×2 – 312 ҳп (233 кW)
- КрАЗ Н23.2 – 6×4 – 362 ҳп (270 кW)
- КрАЗ Н23.2М – 6×4 – 362 ҳп (270 кW)
- КрАЗ Н23.2Р – 6×4 – 362 ҳп (270 кW)
Ярим тракторлар
- КрАЗ-221 – 6×4, икки тактли дизел двигател
- КрАЗ-250В
- КрАЗ-255В
- КрАЗ-258 – 6 × 4, тўрт тактли дизел
- КрАЗ-5444 – 2 ўқли – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-6140ТЕ – 3 ўқли – 400 ҳп (298 кW)
- КрАЗ-6443 – 3 ўқли
- КрАЗ-6444 – 3 ўқли
- КрАЗ-6446 – 3 ўқли
- КрАЗ-64431 – 3 ўқли
Ҳарбий транспорт воситалари
- КрАЗ-5233 БЕ 4×4 – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-6322 6×6 – 330 ҳп (246 кW)
- КрАЗ-6135Б6 6×6 – 350 ҳп (261 кW)
- КрАЗ-6446 6×6 – 330 ҳп (246 кW)
Махсус транспорт воситалар
- КрАЗ-255Л – ёғоч юк машинаси
- КрАЗ-6133М6 – ёғоч юк машинаси
- КрАЗ-64372 – ёғоч юк машинаси
- КрАЗ-6233Р4 – бетон аралаштириш машинаси
- КрАЗ-6333Р4 – бетон аралаштириш машинаси
- КрАЗ-7133Р4 – бетон аралаштириш машинаси
- КрАЗ-65055ДМ – самосвал / қор тозаловчи (шаҳар учун)
Зирҳли транспорт воситалари

- КрАЗ Спартан (Спартан) – 4×4, Форд Ф550 асосида
- КрАЗ Cоугар (Кугар) – 4×4, Тоёта Ланд Cруисер 79 асосида
- КрАЗ-АСВ Пантҳер (Пантер) – КрАЗ-5233 ёки КрАЗ-6322 асосидаги МРАП
- КрАЗ-МПВ Шрек Оне (Шрек) – КрАЗ-5233 асосидаги МРАП
- КрАЗ Феона (Фиона) – КрАЗ-6322 асосидаги 6×6 МРАП
- КрАЗ-6322 Раптор (Раптор) – 6×6
- КрАЗ бўрони (Ураган) – КрАЗ Ҳ27.3 (КрАЗ-7634) асосидаги 8×8 МРАП
- КрАЗ конвой (Конвой) – 4 × 4/6 × 6/8 × 8 зирҳли шасси кабинаси / текис ётоқ
| № | Ишлаб чиқарилган йиллар | Хусусиятлари | Сурати |
|---|---|---|---|
| 1 | 1959—1967-йиллар | ||
| 2 | 1965—1994-йиллар | ||
| 3 | 1979—1993-йиллар | ||
| 4 | 1992-йилдан бери | ||
| 5 | 2011-йилдан бери |
Галерея
Юк машиналари
-
КрАЗ-214
-
ПМП Понтоон кўприкли КрАЗ-214
-
ТММ катлама кўприкли КрАЗ-255
-
ТММ катлама кўприкли КрАЗ-255
-
КрАЗ-255Б ўзининг пастки қисмини кўрсатмоқда
-
КрАЗ-255Б
-
КрАЗ-256
-
КрАЗ-255 нинг давоми, КрАЗ-260. Бу ГДРнинг Миллий Халқ армиясига тегишли.
-
КрАЗ-260
-
Ярим тиркамали КрАЗ-258
-
Ироқ армиясининг КрАЗ-6322 юк машиналари
-
Украина ҳарбий хизматларининг КрАЗ-6446 юк машинаси
Зирҳли транспорт воситалари
-
КрАЗ Спартан
-
КрАЗ Cоугар
-
КрАЗ Cобра
МРАП С
-
КрАЗ Шрек Оне
-
КрАЗ Шрек-М
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „Холдинговая компания АвтоКрАЗ. Производство, продажа и поставка тяжелых грузовых автомобилей и автомобилей специального назначения, а также запчастей к ним. Сервис, станции техобслуживания“. Аутокраз.cом.уа. 2008-йил 5-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-декабр 2009-йил.
- ↑ 2,0 2,1 Кременчугский автомобилний завод имени 50-летия Совецкой Украини // Болшая Совецкая Энсиклопедия. / под ред. А. М. Прохорова. 3-э изд. том 13. М., „Совецкая энсиклопедия“, 1973. стр.373
- ↑ 3,0 3,1 Кременчугский автозавод им. 50-летия Совецкой Украини // журнал „Автомобилная промишленност“, № 8, 1984. стр.29-30
- ↑ А. И. Горяинов. М. Ф. Лавринович. Родники дружби и брацтва: Минск – Кременчуг. Харков, „Прапор“, 1986. стр. 46-47
- ↑ В. И. Пашков, С. Г. Сидоренко. Автомобилная промишленност за 1991 год и девят месяцев 1992 года // „Автомобилная промишленност“, № 3, 1993. стр.1-6
- ↑ Памятниэ дати и собития холдинговой компании „АВТОКРАЗ“ // „Сталной характер“ (корпоративний журнал ХК „АВТОКРАЗ“), № 3, 2009. стр. 7
- ↑ Постанова Кабінету міністрів України № 287 від 1 квитня 1997 р. "Про виділення коштів холдинговій компанії „АвтоКрАЗ“"
- ↑ „Украиниан Армй: Латест Милитарй Веҳиcлес Cоугар КРАЗ анд Wеапонс оф тҳе Неwлй Cреатед Мечанизед Бригаде Пресентед. ПҲОТОС - Аваков, армамент, Натионал Гуард, Украиниан Армй (26.07.14 20:23) « Пҳото неwс | Cенсор.НЕТ“. 2014-йил 29-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-август 2014-йил.
- ↑ „Тҳе Натионал Гуард оф Украине wилл реcеиве 21 КрАЗ Спартан ЛАВс“. Инфо Неwс (10-август 2014-йил). 2014-йил 13-августда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „ВСУ получат тяжелое вооружение на 1 млрд грн“. Информатион Ресистанcе. 2014-йил 13-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-ноябр 2014-йил.
- ↑ УС Армй ордерс КрАЗ 4х4 ҳеавй дутй веҳиcлес, армйреcогнитион.cом (19 Май 2021)
(украинча) Тҳе УС Армй ордеред Украиниан КрАЗ труcкс, ЛБ.уа (19 Май 2021) - ↑ Ҳундер, Мах; Балмфортҳ, Том. „Украине сеизес стакес ин стратегиc cомпаниэс ундер wартиме лаwс“ (инглизча). Реутерс (7-ноябр 2022-йил). Қаралди: 7-ноябр 2022-йил.
- ↑ „Поwер струcтуре КрАЗ“. Кременчук Аутомобиле Плант (2023-йил 6-июл). Қаралди: 2023-йил 18-август.