Краш синдроми

Бу синдром нимаси билан характерланади? Жавоб : 👇👇👇

·       Юмшоқ то'қималарнинг узоқ давом этган қон айланишининг бузилиши (ишемия) натижасида келиб чиқади, токсикоз, гиперкалемия ва буйрак этишмовчилиги билан характерланади.

·        Бу синдром нималар оқибатида келиб чиқиши мумкин ? 👇👇👇👇

·       Бу синдром зилзилалар, шахталардаги то`сиқлар қулаши, ко`чкилар ва шу каби ҳолатлар жабрланувчиларида пайдо бо`лади.

Бу синдромда қанақа симптомлар учрайди? 👇👇👇

·       Бу синдром ҳақидаги илк ма'лумотлар 1910-йилги немис адабиётларида қуйидаги симптомлар билан та'рифланади:

1) мушаклар ог'риг'и

2) сийдик рангини жигарранг тусда бо'лиши

3)холсизлик

            

. Н. Эланский (1958) узоқ вақт эзилиш синдромида клиник ко'ринишнинг ривожланишини эзилган мушаклардан заҳарли маҳсулотларнинг со'рилиши билан изоҳлайди. Зарарланган мушак то'қималари 75% миёглобин, 70% креатинин, 66% калий ва 75% фосфорни ё'қотиши аниқланди. Сиқилишдан бо'шатилгандан со'нг, бу моддалар қон оқимига киради, ацидоз пайдо бо'лади. Шуни та'кидлаш керакки, клиник ко'ринишлар фақат сиқиш омилини ё'қ қилгандан кейин пайдо бо'лади.
 
Ацидоз (юнонча аcидус – Нордон) – Организмда (қон ва суюқликларда) кислота-ишқор мувозанатининг бузилиши: Бунда ишқорий катионлар билан кислота анионлари ўртасидаги нисбат ўзгариб, анионларнинг кўпайиб кетиши томонга силжиш рўй беради.
То'қималар некрози юзага келади, бу эса то'қималарнинг парчаланиши маҳсулотлари билан тананинг о'з-о'зидан заҳарланишига ва жабрланувчининг ог'ир аҳволига олиб келади.
Қон айланишини бузади, қон босими пасаяди, пулс тезлашади, тахикардия вужудга келади.
Сиқилиш шакллари:  4 хил шакли мавжуд бо'либ улар:
енгил шакл


4 соат давомида оёқ-қо'л сегментини сиқиш
о'ртача шакл
бутун оёқ-қо'лнинг сиқилиши 6 соат
ог'ир шакл
оёқ-қо'лнинг сиқилиши 7-8 соат
о'та ог'ир шакл
иккала оёқ-қо'л 6 соат
 
Оёқ-қо'лларининг шишиши тез о'сиб боради, унинг ҳажми сезиларли даражада ошади, тери нотекис бинафша-сиянотик рангга эга бо'лади, қон кетиши ро`й беради. Ёг'очли зичликдаги то'қималарни палпация қилишда, бармоқ билан босилганда, терида ҳеч қандай таассурот қолмайди. Қо'шимчалардаги ҳаракатлар мумкин эмас, уларни қилишга уринишлар о'ткир ог'риқларни келтириб чиқаради. Периферик артерияларнинг пулсацияси (дитал оёқларда) аниқланмаган, зарарланган зонада сезувчанликнинг барча турлари ё'қолади, беморлар кучли ог`риқдан, ҳаракат қобилиятининг пасайишидан шикоят қилишади ва шокнинг клиник белгилари пайдо бо`ла бошлайди чунки қон босим тушиб кетади.
Жуда тез, ба'зан дарҳол сийдик миқдори камаяди, кунига 50-70 мл гача. Сийдик лак-қизил, кейин то'қ жигарранг рангга эга бо'лади (чунки унинг таркибида протеин мавжуд), оқсил миқдори юқори (600–1200 мг / л). Сийдик чо'кмасининг микроскопида ко'плаб қизил қон таначалари, шунингдек, миёглобиндан иборат бо'лган тубулалар пайдо бо'лади. Қоннинг қалинлашиши кузатилади - гемоглобин, эритроцитлар ва юқори гематокрит миқдори ортиб боради, азотемия ривожланади.
Касалликнинг о'ткир буйрак этишмовчилиги даврига о'тиши қон айланишининг тикланиши ва буйрак этишмовчилигининг ривожланиши билан тавсифланади. Ушбу даврда ог'риқ камаяди, қон босими нормаллашади, о'ртача тахикардия қолади , тана ҳарорати: 37,5-38,5 °C га то'г'ри келади. Қон айланишининг яхшиланишига қарамай, буйрак этишмовчилиги ривожланади, олигурия кучаяди, анурияга айланади, карбамид даражаси юқори. То'қималарнинг кенг шикастланиши билан даволаш самарасиз бо'лиши мумкин, бундай ҳолларда уремия 5-7 кунларда ривожланади, бу эса беморнинг о'лимига олиб келиши мумкин.
.
 
 


Бу синдромга молекуляр даражадаги о'згаришлар ва уларнинг тавсифи.👇👇👇

1.    Ишемия ҳамда бевосита зарарланишлар, эркин радикаллар ко'пайиши натижасида ҳужайра мембранаси ва мембранадаги ион каналчалар иши бузилади.

2.    Эркин радикаллар мембрана липидлари пероксидланишига олиб келади. Натижада эса На ва Cа ионлари ко'п миқдорда ҳужайрага киради. Миофибрил оқсиллар парчаланади, АТФни ингибирловчи нуклеазалар ҳосил бо'лади. Бу эса о'з навбатида қийналиб турган Аэроб метаболизмни Анаэроб ҳолатга о'тказиб юборади.

3.    Юк олингандан кейин эса о'зи шишиб турган зарарланган қисм янада шишиб кетади. Бу шикастланган ҳужайралар о'з ичида суюқлик то'плаши билан бог'лиқ.

4.    Бу жараёнлар натижасида гиповолемия юзага келади. Қолаверса қон айланиш қисман тикланиши натижасида йиг'илиб турган токсинлар, калий, фосфор ва миоглобин халқаро трассага тушиб олишади.

5.    Миоглобин ва унинг парчаланиш маҳсулотлари буйракка келганда (айниқса кислотали муҳит бо'лганда пҲ<5.4) кучли токсик та'сир ко'рсатади ва буйрак найчаларида Тамм- Ҳорсефалл оқсиллари билан та'сирлашади. Та'сирлашиш натижасида эса о'лим чо'кмалари ҳосил бо'лади. Буйрак тезлик билан ишдан чиқа бошлайди:

Электролит дисбаланс: Гиперкалиемия ( К миқдорини ортиб кетиши ) , гиперфосфотемия ва гипокалсиемия.

Қон айланиш системаси ҳам давомли кучли зарбалардан қуруқ қолмайди. Чунки аритмия рецепти тайёр турибди: Ацидоз + гиперкалиемия + гипокалсиемия.

Даволаш: Треатмент

👇👇👇

Шундай ҳолатдаги беморнинг зарарланган қисмини жгут ёки бошқа нарса билан қаттиқ бог'ламай(!) юкни олиш асло мумкин эмас,. Айниқса бу борада билими бо'лмаган кишининг ёрдами о'лим томон ёрдамлашиш бо'лиши мумкин, ог'риқли шок пайдо бо'лишининг олдини олиш учун унга аналгетиклар юборилади, Савол туг'илади - нима учун? Бу қоннинг, демак, некроз ҳудудидан тизимли қон айланишига токсик моддаларнинг чиқишини камайтириш ва қо'шимча соатларни олиш учун амалга оширилади. Агар беморда юрак этишмовчилиги белгилари бо'лса, адреналин ёки норепинефрин томир ичига юборилади

 

          

.

Ог'ир ҳолатларда Некротомия ёки ампутация. Бошқа иложи ё'қ. Бу муолажалар умумий даволашлар билан олиб борилади. Диурез назорати жуда муҳим. Анурия бо'лса қо'шимча гемодиализ амалиёти о'тказиш керак бо'лади.