Kreusa

Креуза (Cреуса (Эрехтейнинг қизи) (қадимги юнонча: Κρέουσα қадимги юнонча: Κρέουσα) — қадимги юнон мифологияси қаҳрамони. Эречтҳеус ва Прахитҳеаларнинг қизи. Ривоятнинг Афина намунасига кўра, Аполлон Афина акрополининг шимолий ёнбағридаги ғорлардан бирида Креуза билан қўшилади ва ундан Ион туғилган. Фессалиялик Ксуфга турмушга берилади ва ундан ва икки ўғил: Ачаэа ва Ионни ҳамда қизи Диомедесни дунёга келтирган. Бошқа бир афсонага кўра, у Гермесдан Кефалусни туққан.

Афсона Софоклнинг „Креуза“ ва „Ион“ трагедияларида, Эврипиднинг „Ион“ трагедиясида қайта ишланган.

1902-йилда кашф этилган астероид Креуза шарафига (488) Cреуса деб номланган.

Афсонашуносликда

Креуза ўз опа-сингиллари тақдиридан халос бўлган эди, чунки улар ўзаро бирортаси вафот эца, ўз жонига қасд қилишга қасамёд қилганда Креуза гўдак эди.

„Ион“ трагедияси сюжетига кўра, Креуза Ксуфга турмушга чиқишдан анча олдин Аполлондан ҳомиладор бўлган. Аполлон Креузани отасининг ғазабидан ҳимоя қилиш учун ҳомиладорликни яшириш мақсадида ўз кучидан фойдаланган. Кейин Креуза яна Аполлон ёрдами билан узоқ ғорда ёлғиз ҳолда фарзандини дунёга келтирган, лекин отасининг ҳақоратларидан қўрқиб, гўдакни ўша ғорда қолдиришга мажбур бўлган. Шундан сўнг, Аполлон Гермесдан чақалоқни ўз ибодатхонасига олиб боришни ва чақалоқнинг у ерда вояга етиши учун чоралар кўришни илтимос қилади. Бу орада Креуза виждон азоби чекиб, пушаймон бўлиб, болани олиш учун ғорга қайтиб келади. Уни ўша ерда топа олмагач, „гўдак ёввойи ҳайвонларнинг қурбони бўлган“, деган ўй билан юраги эзилиб, уйига қайтади.

Йиллар ўтгач, Ксуф Креуза билан никоҳида фарзанд бўлмаётганинг сабабини фолбиндан сўраш учун Делфига боради ва Аполлон маъбадида ўсган Ионни учратади. Аполлон томонидан айтилган башорат туфайли Ион Ксуфга унинг ўғлидек кўринади, шунинг учун Хутҳус (Ксуф) ўсмир йигитни асраб олишга қарор қилади. Креуза эрининг бепуштлигини тахмин қилмай, Ион Хутҳуснинг ўтмишдаги қилмишидан бўлган бола деб ўйлаб, йигитни заҳарламоқчи бўлади. Бироқ Ион бу фитнани ўз вақтида фош этиб, Креузани ўлдирмоқчи ҳам бўлади. Ион Креузани Аполлон қурбонгоҳида босиб олади, Креуза эса раҳм-шафқат қилишни сўрайди. Охир-оқибат, Креуза Пифиянинг аралашуви туфайли омон қолади. Пифия Ионга ташландиқ ҳолда топилганини айтиб беради. У Ионга уни олиб келишган саватни кўрсатади. Ўша пайтда, саватдаги нарсалар тавсифидан сўнг, Креуза Ион Аполлондан туғилган, ғорга ташлаб кетган ўз ўғли эканлигини англайди. Саҳна сўнггида Афина Креузага эридан икки ўғилли бўлишини ваъда қилади, бунинг учун Хутҳус эса маъбадда содир бўлган воқеалар ҳақида ҳеч нарса билмаслиги керак эди.