Kristaq Dhamo
Кристақ Дҳамо (1933-йил 20-апрел — 2022-йил 14-август) — албаниялик кинорежиссёр. 1979-йилда „Хизмат кўрсатган артист“ унвони, 1987-йилда Албания халқ артисти медали билан тақдирланган. 2000-йилда бўлиб ўтган 11-Албания кино фестивалида у кинематографияга қўшган узоқ йиллик ҳиссаси учун Карера мукофотига сазовор бўлди. Унинг машҳур иқтибосларидан бири шундай эди: „Кино саноатига эга жамият — ривожлана оладиган жамиятдир“. („Нжë шоқëри ме индустри филми, ëштë нжë шоқëри қë мунд тë зҳвиллоҳет“).
| Кристақ Дҳамо | |
|---|---|
| Таваллуди |
20-апрел 1933-йил |
| Вафоти |
14-август 2022-йил (89 ёшда) Анcона, Италия |
| Касби |
|
| Фаолият йиллари | 1958–1987-йиллар |
| Мукофотлари |
 Халқ артисти |
У Венгриянинг Будапешт шаҳридаги Олий кинематография институтини тамомлаган. Ўқишни тамомлагач, у „Шқипëриа э Ре“ киностудиясида фаолиятини бошлаган. У 25 ёшида суратга олган илк филми Тана Албаниянинг илк тўлиқ метражли бадиий филми сифатида эътироф этилган. Филм Шқипëриа Филм Студиос (кейинчалик Киностудио „Шқипëриа э Ре“ деб номланган) томонидан суратга олинган бўлиб, 1958-йил 17-августда илк бор намойиш этилган. У кўп йиллар давомида киностудияда бадиий раҳбар лавозимида фаолият юритган. Кристақ Дҳамо кино санъати бўйича тирик энсиклопедия сифатида эътироф этилган. У Албания бадиий ва ҳужжатли филмларининг кўплаб режиссёрлари ҳамда ссенарийнависларига устозлик қилган. У ёш кинематография талабаларини тайёрлашга беқиёс ҳисса қўшган. Бир қатор касбий курсларни ташкил этиш орқали ўзининг кино соҳасидаги чуқур билим ва кўп йиллик тажрибасини ёш ҳамкасблари билан баҳам кўрган. Унинг ташаббуси билан 1984-йил сентябрда Олий санъат институти (ҳозирги Санъат университети) қошида ссенарийнавислар ҳамда бадиий ва ҳужжатли филмлар режиссёрлари учун бир йиллик курс илк бор очилди. ҳттпс://газетадита.ал/пер-артистин-дҳе-нжериун-кристақ-дҳамо/
Унинг 1958-йилги „Тана“ филми 1-Москва халқаро кинофестивали дастурига киритилган[1]. Тана филмининг қишлоқ ижтимоий ҳаётига бағишланган ссенарийси Фатмир Гжата томонидан ёзилган бўлиб, у муаллифнинг шу номдаги романи асосида яратилган. Филм воқеалари 1950-йилларда содир бўлади. Филм марказида илғор қарашларга эга, ақлли қиз — Тана образи туради. У камбағал тоғ қишлоғида яшовчи Стефанни севади. Бироқ Тана бобосининг эскича дунёқараши ҳамда Лефтернинг рашки туфайли юзага келган тўсиқларга дуч келади. Филм севги ва тараққиёт ғоялари уйғунлашган воқеани тасвирлайди. Шунингдек, ушбу филмда Албания киноси тарихидаги илк ўпиш саҳнаси намойиш этилган.
Вафоти
Кристақ Дҳамо 2022-йил 14-августда 89 ёшида вафот этган. Ундан турмуш ўртоғи — археолог Дҳорка Дҳамо ҳамда икки нафар қизи қолган[2].
Филмографияси
Режиссёр сифатида
Кристақ Дҳамо коммунистик тузум даврида кўплаб филмларга режиссёрлик қилган. Уларнинг айримлари қуйидагилар:
- Ботë э падукшме (1987)
- Вендими (1984)
- Қортимет э вжештëс (1982)
- Нга меси и эррëсирëс (1978)
- Браздат (1973)
- Мëнгжезе луфте (1971)
- Гжурма (1970)
- Миқëси револуcионаре (1967)
- Ата нук вдесин (1966)
- Витет э пара (1965)
- Детйрë э посаçме (1963)
- Ансамбли и кëнгëве дҳе валлеве (1960)
- Фортуна (1959)
- Не у дашуруам ме Шқипëринë (1959)
- Тана (1958)
Ссенарийлари
Кристақ Дҳамо ўзи режиссёрлик қилган айрим филмларнинг ссенарий муаллифи ҳам бўлган:
- Ботë э падукшме (1987)
- Қортимет э вжештëс (1982)
- Нга меси и эррëсирëс (1978)
- Витет э пара (1965)
- Ансамбли и кëнгëве дҳе валлеве (1960)
- Тана (1958) — Албаниянинг илк тўлиқ метражли бадиий филми
Манбалар
- ↑ „1ст Мосcоw Интернатионал Филм Фестивал (1959)“. МИФФ. 2013-йил 16-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 3-ноябр.
- ↑ „Ламтумирë кинеастит Дҳамо, шуҳет нë СҲБА 'бабаи' и филмит тë парë! Нга мераку и тиж пëр 'Танëн' э рестауруар, те месазҳи пëр тë мос у вëнë крйқ филмаве шқиптарë – Шқиптаржа“ (сқ). шқиптаржа.cом. Қаралди: 2022-йил 14-август.