Физикада куч майдони — бу фазодаги вектор майдони бўлиб, унинг а ҳар бир а нуқтасида синов заррачаси катталиги ва йўналиши бўйича аниқланган куч (куч вектори) билан таъсир қилади.

Техник жиҳатдан улар (бошқа турдаги майдонлар учун бўлгани каби):

  • стационар куч майдонлари, уларнинг катталиги ва йўналиши фақат фазодаги нуқтага боғлиқ бўлиши мумкин (х, й, з координаталари) ва
  • стационар бўлмаган куч майдонлари, шунингдек, вақт т га боғлиқ.
  • ягона куч майдони, бунинг учун синов заррачасига таъсир қилувчи куч космосдаги барча нуқталарда бир хил ва
  • бу хусусиятга эга бўлмаган бир хил бўлмаган куч майдони .

Ўрганиш учун энг оддий стационар ягона куч майдонидир, лекин у ҳам энг кам умумий ҳолатни ифодалайди.

Потенциал майдонлар

Агар унда ҳаракатланаётган синов заррачага таъсир этувчи майдон кучларининг иши заррачанинг траэкториясига боғлиқ бўлмаса ва фақат унинг бошланғич ва охирги позициялари билан аниқланса, бундай майдон потенсиал дейилади. Бунинг учун биз заррачанинг потенциал энергияси тушунчасини киритишимиз мумкин — зарралар координаталарининг маълум бир функцияси, унинг 1 ва 2 нуқталардаги қийматлари орасидаги фарқ ҳаракат пайтида майдон томонидан бажарилган иш билан тенг бўлади. заррача 1 нуқтадан 2 нуқтагача.

Потенсиал майдондаги куч унинг градиэнти сифатида потенциал энергия билан ифодаланади:

Ф→=−градУ.{\дисплайстйле \веc Ф = - \матҳрм{град}\ У.}

Потенциал куч майдонларига мисоллар:

  • Нютоннинг тортишиш майдони . Моддий нуқта майдони учун бу тўғри:
    г→(р→)=−ГМр3р→{\дисплайстйле \веc г(\веc р) = - Г\фраc{М}{р^3}\веc р}
    У(р→)=−ГмМр{\дисплайстйле У(\веc р) = - Г\фраc{мМ}{р}}
    Қаерда г→{\дисплайстйле \веc г} — майдон кучи (эркин тушишнинг тезлашиши), У{\дисплайстйле У} — потенциал энергия, М — моддий нуқтанинг массаси, р→{\дисплайстйле \веc р} моддий нуқтадан кузатув нуқтасига чизилган радиус вектори, р — бу радиус векторининг узунлиги, м — текширилаётган заррачанинг массаси, Г — маълум бир доимий (гравитацион доимий деб аталади), унинг сон қиймати ўлчов бирликларининг танланган тизимига боғлиқ.
  • электростатик майдон .
  • Эластик деформациялар майдони.

Адабиёт

Э. П. Разбитная, В. С. Захаров „Назарий физика курси“, китоб 1. — Владимир, 1998 йил.