Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Kulon qonuni

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Нуқтавий заряд деб, шундай зарядланган жисмга айтиладики, унинг о'лчамлари бошқа зарядланган жисмларгача бо'лган масофага нисбатан сезиларли даражада кичик бо'лиши керак.

Кулон бурама тарози орқали нуқтавий зарядлар орасидаги о'заро та'сир кучини, уларнинг зарядлари миқдори ва ораларидаги масофа бог'лиқлигини о'рганди ва қуйидаги хулосага келди: иккита қо'зг'алмас нуқтавий зарядлар орасидаги о'заро та'сир кучи зарядларнинг ҳар бирининг миқдорлари ко'пайтмасига то'г'ри пропорционал ва улар орасидаги масофанинг квадратига тескари пропорционалдир.

Бир хил ишорали зарядлар о'заро итаришади, қарама қарши ишорали зарядлар эса о'заро тортишади.Бу электрастатик куч Кулон қонунига ко'ра заарядлар модулларининг ко'пайтмасига то'г'ри пропорсионал ,орасидаго масофанинг квадратига эса тескари пропорсионал
Электростатик кучланишнинг катталиги куч Ф икки нуқта зарядлар орасида, қ1 вақ2 зарядлар катталикларининг маҳсулотига то'г'ридан-то'г'ри пропорционал ва улар орасидаги масофанинг квадратига тескари пропорционалдир. Худди шундай зарядлар бир-бирини қайтаради, қарама-қарши зарядлар эса бир-бирини тортади.

Шундай қилиб, электр зарядлари ўзаро куч билан та’сирлашар экан. У заряд катталигига ва бошқа омилларга қандай боғлиқ? Бу масалани 1780-йилларда франсуз физиги Шарл Кулон (1736-1896) ўрганган. У бурама тарозидан фойдаланган, бу тарози Кавендиш гравитация доимийсини аниқлашда фойдаланган қурилмага жуда ўхшайди. Ф=к⋅қ1⋅қ2р2{\дисплайстйле Ф= к \cдот \фраc{қ_1 \cдот қ_2 }{р^2}}

бу ерда к – пропорсионаллик коэффициэнти. Бу муносабат Кулон қонуни номи билан юритилади; унинг ҳаққонийлиги Кулоннинг дастлабки  экспериментларига нисбатан анча аниқ, пухта экспериментлар билан тасдиқланди,  даража кўрсаткичи бугунги кунда 1016 аниқликда ўлчанган, я’ни к=8.988⋅109{\дисплайстйле к=8.988\cдот10^9} Н*м2/C2 га тенг.


Энди биз янги катталик – электр заряди билан иш кўрар эканмиз, - (2) формуладаги к доимий катталик бирга тенг бўладиган ўлчов бирлигини танлай оламиз. Ҳақиқатан ҳам, бундай система яқин кунларгача физикада кенг қўлланилар эди. Энди, зарядни кўпинча халқаро бирликлар системасида ифодаланади, бунда унинг бирлиги кулон (Кл) ҳисоблананди. Кулоннинг электр токи ва магнит майдони орқали аниқ та’рифини кейинроқ келтирамиз. ХБС да  к  катталик қуйидаги қийматга эга: к=8.988⋅109{\дисплайстйле к=8.988\cдот10^9} Н*м2/C2

Иккита зарядлар орасидаги о'заро та'сир кучи, улар яқинига бошқа зарядлар яқинлаштирилса, о'згармайди.

Агар қа{\дисплайстйле қ_а}- заряд атрофида қ1{\дисплайстйле қ_1},қ2{\дисплайстйле қ_2}....қн{\дисплайстйле қ_н} зарядлар то'плами бо'лса, натижавий куч қуйидагига тенг бо'лади:Ф→=∑и=1нФаи→{\дисплайстйле \оверригҳтарроw{ Ф} = \сум_{ и=1 }^н \оверригҳтарроw{ {Ф_{а_и}}}}


Фойдаланилган чет эл адабиёти

[1] Доуглас C, Гианcоли. “ПҲЙСИCС”. ПРИНCИПЛЕС WИТҲ АППЛИCАТИОНС. Пеарсон. 2014, 445-449-бетлар.