Kumush xlorid kristallari
AgCl ning piramidal kristallari

Kumushu xlorid (I) kimyoviy formulasi AgCl — xlorid kislotaning noorganik ikkilik kumush tuzi. Oddiy sharoitlarda kumush xlorid oq kukun yoki rangsiz kristal holda,tabiatda xlorargirit minerali sifatida uchraydi.

Molekulyar va kristall tuzilishi

AgCl ning kristall tuzilishi

Kumush xlorid : kumush (Ag) — 75,26 %, xlor (Cl) — 24,74 % elementlaridan tashkil topgan . Molekuladagi kumush atomi sp 3 d 2 gibridlanish holatidadir. Murakkabdagi bogʻlanishning uzilish energiyasi (E St.): 313 kJ/mol, Ag-Cl bogʻlanish uzunligi: 0,228 nm[1]. NaCl tipidagi tuzilish, fazo guruhi Fm3m, birlik hujayra parametrlari a = 0,5549 nm, Z = 4. Markaziy atom qoʻshnilari bilan oktaedr hosil qiladi , koordinatsion raqami 6[2] . Gaz fazasida kumush xlorid monomer, dimer va trimer sifatida mavjud[2] .

Jismoniy xususiyatlar

Kumush xlorid UV nurlari taʼsirida vaqt oʻtishi bilan parchalanadi

Kumush xlorid — oq yoki rangsiz modda, parchalanmasdan eriydi va qaynaydi. Eriganda u sariq-jigarrang rangga ega. Qattiqlashib, eritma odatda „shox kumushi“ deb ataladigan shaffof massa hosil qiladi[3] . Kumush xlorid suvda juda oz eriydi: 25 da °C , eruvchanlik mahsuloti (SP) 1,77 ×10−10 ni tashkil qiladi. Haroratning oshishi bilan birikmaning eruvchanligi oshadi: 100 da °C PR = 2,81 ×10−8[4] . Mineral kislotalarda, etil va metil spirtlarida, asetonda erimaydi. Ammiak, siyanidlar, tiosiyanatlar va gidroksidi metall tiosulfatlarning suvli eritmalarida eriydi; piridin va suyuq ammiak[5][6] . Murakkab birikmalar hosil boʻlishi tufayli kumush xlorid konsentrlangan xlorid kislotasi va xlorid eritmalarida sezilarli darajada eriydi. Termodinamik konstantalar:

  • shakllanishning standart entalpiyasi, D H ° 298 : −127 kJ/mol[7] ;
  • Standart entropiya, S ° 298 : 96 J / (mol K)[7] ;
  • Gibbs standart energiyasi, D G ° 298 : −110 kJ/mol[7] .
  • Standart molar issiqlik sigʻimi, C p ° 298 : 50,79 J / (mol K)[5] ;
  • Erish entalpiyasi, D H pl : 13,2 kJ/mol[5] ;
  • Qaynayotgan entalpiya, D H qaynash : 184 kJ/mol[5] .

1185 dan 1837 K gacha boʻlgan harorat oraligʻidagi (T) birikma uchun toʻyingan bugʻ bosimining (P, barda) bogʻliqligi quyidagi tenglama[8] bilan ifodalanadi:

log⁡10P=4,95155−8775,980T−62,718.{\displaystyle \log_{10}P = 4{,}95155 - \frac{8775{,}980}{T - 62{,}718}.}

Kimyoviy xossalari

  • Yorugʻlik taʼsirida xona haroratida parchalanadi:
2AgCl=2Ag+Cl2{\displaystyle \mathsf{2AgCl=2Ag+Cl_2}}
AgCl+2NH3⋅H2O=[Ag(NH3)2]Cl+2H2O{\displaystyle \mathsf{AgCl+2NH_3 \cdot H_2O=[Ag(NH_3)_2]Cl+2H_2O}}
AgCl+2Na2SO3S=Na3[Ag(SO3S)2]+NaCl{\displaystyle \mathsf{AgCl+2Na_2SO_3S=Na_3[Ag(SO_3S)_2]+NaCl}}
AgCl+2KCN=K[Ag(CN)2]+KCl{\displaystyle \mathsf{AgCl+2KCN=K[Ag(CN)_2]+KCl}}
  • Oksidlanish- qaytarilish reaksiyalariga kirib, metall kumushga qaytadi[9] :
4AgCl+2BaO→>324oC2BaCl2+4Ag+O2{\displaystyle \mathsf{4AgCl+2BaO\ \xrightarrow{>324\ ^oC}\ 2BaCl_2+4Ag+O_2}}
2AgCl+Zn=ZnCl2+2Ag↓{\displaystyle \mathsf{2AgCl+Zn=ZnCl_2+2Ag\downarrow}}
2AgCl+2KOH+H2O2=2KCl+2Ag↓+O2↑+2H2O{\displaystyle \mathsf{2AgCl+2KOH+H_2O_2=2KCl+2Ag\downarrow+O_2\uparrow+2H_2O}}
Kumush xloridning oksidlovchi xossalari kumush saqlovchi chiqindilardan metall ajratib olish uchun ishlatiladi[10] :[p. 233] : :
4AgCl+2Na2CO3→850−900oC4NaCl+4Ag+2CO2+O2{\displaystyle \mathsf{4AgCl+2Na_2CO_3\ \xrightarrow{850-900\ ^oC}\ 4NaCl+4Ag+2CO_2+O_2}}
4AgCl+CH2O+6NaOH=4Ag↓+Na2CO3+4NaCl+4H2O{\displaystyle \mathsf{4AgCl+CH_2O+6NaOH=4Ag\downarrow+Na_2CO_3+4NaCl+4H_2O}}
  • Xloridlar va xlorid kislotaning konsentrlangan eritmalarida eriydi va komplekslar hosil qiladi:
AgCl+Cl−=[AgCl2]−{\displaystyle \mathsf{AgCl+Cl^-=[AgCl_2]^-}}
2AgCl+H2SO4=Ag2SO4+2HCl↑{\displaystyle \mathsf{2AgCl+H_2SO_4=Ag_2SO_4+2HCl\uparrow}}
  • Suyuq ammiak eritmalarida, undagi tuzning eruvchanligi tufayli suvli eritmalarda erishib boʻlmaydigan almashinuv reaktsiyalarini amalga oshirish mumkin[12] :
2AgCl+Ba(NO3)2→NH3BaCl2↓+2AgNO3{\displaystyle \mathsf{2AgCl+Ba(NO_3)_2\ \xrightarrow{NH_3}\ BaCl_2\downarrow+2AgNO_3}}

Kumush xlorid eruvchan kumush tuzlari, odatda nitrat xloridlar bilan reaksiyaga kirishganda oq cho‘kma hosil bo‘ladi (bu reaksiya xlorid anionlari uchun sifatli bo‘ladi):

Ag++Cl−=AgCl↓{\displaystyle \mathsf{Ag^++Cl^-=AgCl\downarrow}}
AlCl3+3AgNO3=3AgCl+Al(NO3)3{\displaystyle \mathsf{AlCl_3+3AgNO_3=3AgCl+Al(NO_3)_3}}

Ilova

  • Har xil fotografik materiallarning fotografik emulsiyalarining fotosensitiv komponenti ;
  • Ag/AgCl/Cl - tizimlariga asoslangan kimyoviy quvvat manbalarining elektrod komponenti;
  • Elektr oʻtkazuvchan shisha komponenti;
  • IQ spektroskopiyasida linza materiali[13] ;
  • Sulfid rudasidan kumush ajratib olishda hosil boʻlgan oraliq mahsulot[10] : [p. 167] :
Ag2S+2NaCl+2O2→600∘C2AgCl+Na2SO4{\displaystyle \mathsf{Ag_2S+2NaCl+2O_2\ \xrightarrow{600~^\circ C}\ 2AgCl+Na_2SO_4}}
AgCl+R−MgBr=R−Ag+MgBrCl{\displaystyle \mathsf{AgCl + R{-}MgBr = R{-}Ag + MgBrCl}}
  • Kumush ionlariga asoslangan mikroblarga qarshi kompozitsiyalarga kiritilgan.

Xavfsizlik

Murakkab teri va shilliq pardalarga tekkanida tirnaslish va taʼsirga olib kelishi mumkin.

Manbalar

  1. ↑ Лидин Р. А., Андреева Л. Л., Молочко В. А. „Часть III. Глава 5. Энергия и длина связи для двухатомных частиц“, . Константы неорганических веществ: справочник, 2-е изд., перераб. и доп., М.: «Дрофа», 2006 — 378-bet. ISBN 5-7107-8085-5. 
  2. ↑ 2,0 2,1 „Серебра галогениды“, Химическая энциклопедия. М.: «Советская энциклопедия», 1995 — 635—636-bet. ISBN 5-85270-092-4. 
  3. ↑ Карапетьянц М. Х., Дракин С. И.. Общая и неорганическая химия. Учебное пособие для вузов. М.: «Химия», 1981 — 591-bet. 
  4. ↑ „Произведения растворимости“. Новый справочник химика. Химическое равновесие. Свойства растворов. ChemAnalytica.Com (2009-yil 1-aprel). Qaraldi: 2010-yil 4-mart.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 [www.xumuk.ru/spravochnik/863.html „Серебра хлорид“]. Справочник по веществам. XuMuK.ru. Qaraldi: 2010-yil 1-mart.
  6. ↑ „Таблица неорганических и координационных соединений“. Новый справочник химика. Основные свойства неорганических, органических и элементоорганических соединений. ChemAnalytica.Com (2009-yil 31-mart). Qaraldi: 2010-yil 4-mart.
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 Лидин Р. А., Андреева Л. Л., Молочко В. А. „Часть IV. Глава 1. Энтальпия образования, энтропия и энергия Гиббса образования веществ“, . Константы неорганических веществ: справочник, 2-е изд., перераб. и доп., М.: «Дрофа», 2006 — 440-bet. ISBN 5-7107-8085-5. 
  8. ↑ „Silver Chloride. Phase change data“ (en). NIST Chemistry WebBook. National Institute of Standads and Technology. 2012-yil 20-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 17-mart.
  9. ↑ Лидин Р.А., Молочко В.А., Андреева Л.Л.. Химические свойства неорганических веществ. М.: «Химия», 2000 — 296-bet. ISBN 5-7245-1163-0. 
  10. ↑ 10,0 10,1 Неорганическая химия. Академия, 2004. ISBN 5-7695-2533-9. 
  11. ↑ Пятницкий И.В., Сухан В.В.. Аналитическая химия серебра. М.: «Наука», 1975 — 23-bet. 
  12. ↑ Дроздов А.А., Зломанов В.П., Мазо Г.Н., Спиридонов Ф.М.. Неорганическая химия. Т.2: Химия непереходных элементов. М.: Издательский центр «Академия», 2004 — 178-bet. ISBN 5-7695-1436-1. 
  13. ↑ „Silver Chloride (AgCl)“ (en). Products. Crystran Ltd. 2012-yil 20-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2010-yil 18-mart.