Kundalik
Кундалик — бу кун давомида ёки маълум бир муддат ичида содир бўлган воқеаларни сана тартибида ёзиб бориладиган ёзма ёки аудиовизуал хотира ёзуви. Кундаликлар анъанавий равишда қўлда ёзилган бўлса-да, ҳозирги кунда кўпинча рақамли шаклда юритилади. Шахсий кундалик инсоннинг тажрибалари, фикрлари ва ҳис-туйғуларини ўз ичига олиши мумкин, бироқ ёзувчининг шахсий тажрибасига алоқадор бўлмаган жорий воқеаларга шарҳлар бундан мустаснодир. Кундалик юритувчи шахс кундаликчи деб аталади. Муайян мақсадларда юритиладиган кундаликлар инсоният тамаддунининг кўплаб жабҳаларида, жумладан давлат ҳужжатлари (масалан: Ҳансард), тижорат китоблари ва ҳарбий ёзувларда муҳим ўрин тутади. Британия инглиз тилида бу сўз олдиндан чоп этилган журнал форматини ҳам англатиши мумкин.
Бугунги кунда бу атама асосан шахсий кундаликлар учун қўлланилади. Бундай кундаликлар одатда махфий сақланиши ёки фақат яқин дўстлар ва қариндошлар орасида чекланган тарзда тарқатилиши мумкин. „Журнал“ сўзи баъзан „кундалик“ ўрнида ишлатилса-да, аслида кундалик (отинча „кун“ сўзидан келиб чиққан) ҳар кунги ёзувларни ўз ичига олади (ёки олиши назарда тутилади). Журнал эса доим ҳам мунтазам тарзда ёзилмайди.
Кундалик мемуар, автобиография ёки таржимайи ҳол учун маълумот манбаи бўлиши мумкин, бироқ у одатда нашр этилиш мақсадида эмас, балки муаллифнинг ўз эҳтиёжлари учун ёзилади. Аммо сўнгги йилларда баъзи кундаликларда (масалан, Нед Рорем, Алан Cларк, Тонй Бенн ёки Симон Грайнинг кундаликлари) уларнинг келажакда нашр этилиши кўзда тутилганлиги, муаллиф уни ўзини оқлаш ниятида (ҳаётлик чоғида ёки вафотидан сўнг) ёки шунчаки фойда олиш мақсадида ёзганлиги ҳақида ички далиллар кўзга ташланмоқда.
Кундалик атамаси ёзма кундаликнинг босма нашрини англатиш учун ҳам қўлланилади; ва журналнинг бошқа атамаларини, шу жумладан электрон форматларни ҳам англатиши мумкин (масалан: блоглар).
Этимологияси
„Кундалик“ сўзи лотинча диариумдан („кундалик нафақа“, „кун“) олинган[1]. „Журнал“ қадимги франсузчадаги журнал (замонавий франсузча „кун“ жоур деган маънони англатади) сўзи орқали кундалик (диурнус, „кун“) билан бир хил илдиздан келиб чиққан[2].
Кундалик ёзувлар ёзилган китобга нисбатан „кундалик“ сўзининг биринчи марта ишлатилиши 1605-йилда Бен Жоҳнсоннинг Волпоне комедиясида қайд этилган[3].