Kundalik kichik sayyora
The Daily Minor Planet (inglizchadan tarjimasi: Kundalik kichik sayyora) — koinotdagi asteroidlar hamda Yerga yaqin obyektlarni (NEO) kashf etish va kuzatishga qaratilgan yirik onlayn fuqarolik ilmiy loyihasi (citizen science). Loyiha Zooniverse platformasida joylashgan bo'lib, butun dunyodagi oddiy internet foydalanuvchilariga haqiqiy astronomik tadqiqotlarda ishtirok etish imkonini beradi.
| The Daily Minor Planet | |
|---|---|
| Turi | Fuqarolik ilmiy loyihasi (Citizen science) |
| Asosiy hamkorlar | Zooniverse, Katalina osmon tadqiqoti (CSS), Arizona universiteti |
| Tadqiqot obyekti | Asteroidlar va Yerga yaqin obyektlar |
| Maqsad | Koinot suratlarida harakatlanayotgan obyektlarni aniqlash |
| Platforma | Zooniverse |
Ushbu dastur Arizona universiteti tomonidan boshqariladigan va NASA tomonidan moliyalashtiriladigan Katalina osmon tadqiqoti (Catalina Sky Survey - CSS) loyihasi bilan to'g'ridan-to'g'ri hamkorlikda amalga oshiriladi.
Ishlash prinsipi
Katalina osmon tadqiqoti teleskoplari har kecha tungi osmonning minglab yuqori aniqlikdagi suratlarini oladi. Kompyuter algoritmlari ushbu suratlardagi harakatlanayotgan obyektlarni (potensial asteroidlarni) aniqlashga harakat qilsa-da, tizim ba'zan xatoliklarga yo'l qo'yadi yoki juda xira jismlarni payqamay qoladi.
Shu sababli, "The Daily Minor Planet" loyihasi doirasida olingan suratlar ko'ngillilarga taqdim etiladi. Ishtirokchilarga osmonning bir nuqtasidan qisqa vaqt oralig'ida olingan 4 ta kadr animatsiya (GIF) shaklida ko'rsatiladi. Foydalanuvchining vazifasi — qo'zg'almas yulduzlar va galaktikalar fonida o'z o'rnini o'zgartirayotgan haqiqiy yorug'lik nuqtalarini topish va belgilashdir. Inson ko'zi va miyasi bunday nozik vizual anomaliyalarni, ayniqsa tasvirlar shovqinli bo'lganda, kompyuterdan ko'ra yaxshiroq farqlay oladi.
Ilmiy ahamiyati
Ko'ngillilar (havaskorlar) tomonidan belgilangan obyektlar ma'lumotlar bazasida yig'iladi va professional astronomlar tomonidan qayta tekshiriladi. Tasdiqlangan yangi obyektlar haqidagi ma'lumotlar Kichik sayyoralar markaziga (Minor Planet Center) yuboriladi.
Loyiha Yerga xavf tug'dirishi mumkin bo'lgan jismlarni barvaqt aniqlashda, shuningdek, Quyosh tizimining shakllanish tarixini tushunishga yordam beradigan asteroidlar belbog'i jinslarini kataloglashda ulkan yordam beradi.