Kura
Кура (лотинча: Cура) ёки Аэра Cура (Аэра Cура), биринчи одамни яратган Рим маъбудаси. Унинг исми „Ғамхўрлик“ деган маънони англатади. Кура ҳақидаги афсона, у билан чамбарчас боғлиқ бўлган шоир Гай Юлий Гигиннинг 220-чи масалига асосланган бўлиши мумкин.
| Яратувчи ма’буда | |
| Мифология | Рим мифологияси |
|---|---|
| Тури | Рим ма’будалари |
| Исм талқини | ғамхўрлик |
| Лотинча ёзилиши | Cура |
| Жинс | аёл |
Масалнинг баёноти
Бир куни Кура (Ғамхўрлик) дарёдан ўтаётганда, лой тупроққа эътибор беради. Ўйланиб туриб, ундан бир бўлак олади-да, унга шакл бера бошлайди. У нима яратганлиги ҳақида ўйлаётганда, Иов (Юпитер) унга яқинлашади. Кура ундан ҳосил бўлган лой бўлагига руҳ беришни сўрайди. Иов бажонидил руҳ беради. Бироқ, Кура жонзотни ўз номи билан атамоқчи бўлганида, Иов буни тақиқлайди ва унга ўз исмини беришни талаб қилади. Кура ва Иов баҳслашаётганда, Ер (Теллус) ўрнидан туради ва шаклланган одамга унинг номи берилишини хоҳлайди, чунки унга ўз танасини у берганди. Мунозарачилар Сатурнни ҳакам сифатида қабул қилишади. У уларга адолатли қарорни беради: „Сен, эй Иов, руҳни берганингдан кейин, унинг ўлимидан кейин ҳам руҳни олишинг керак бўлади. Кура бу жонзотни яратган, шунинг учун у тириклигича унга эгалик қилсин.Агар биз баҳсли бўлган исм ҳақида гапирадиган бўлсак, у “ҳумус" (ер) дан яратилгани учун жонзот "ҳомо" (одам) деб номлансин"[1].
.jpg)
Талқин қилиниши
Бу ҳикоя немис файласуфи Мартин Хайдеггернинг эътиборини тортди, у шундай деб таъкидлади: „Куранинг икки томонлама маъноси ғамхўрликни англатади, бандлик ёки эҳтирос сифатида эмас, балки дунёга тарқалиш, шунингдек, садоқат маъносида ғамхўрлик қилишдир“. Хайдеггер масални Дасеин („дунёда борлик“) деб атаган фалсафий тушунчанинг „содда талқини“ сифатида қарайди[2].
Унинг тушунтиришига кўра, масалнинг асосий маъноси Куранинг инсонга ўз яратилишига бўлган ғамхўрлигидадир. Преонтологик концепциядан келиб чиқадиган бўлсак, бу далил алоҳида аҳамиятга эга, чунки у ғамхўрликни нафақат инсоннинг „ҳаётнинг барча вақти“ каби мавжудлиги тегишли нарса сифатида, балки тана ва руҳнинг ташкил топган инсон моҳиятига нисбатан пайдо бўладиган тушунча сифатида ҳам кўради. Афсонадан тушуниш мумкинки, инсон мураккаб яратилишдир. Иов (Юпитер) унга руҳ беради, Теллус (Ер) — тана; шу тарзда улар физик ва метафизик „орада“ жойлашган ва уларнинг синтези маҳсули бўлган турли жинсли мавжудотнинг синтезини ҳосил қилади. Унга ном берган Сатурн, ҳукмни белгилайдиган вақтни билдиради. Кура нафақат инсон ҳақида, балки ўлик нарсаларни ўлмас нарсалардан ажратиш, унутиш ҳақида ҳам ғамхўрлик қилиш учун жавобгардир[3].
Масалда мавжуд бўлган яна бир жиҳат — бу насронийларнинг яратилиш афсонасининг эквиваленти бўлиб, унда аёл охирида яратилган. Инсониятнинг яратувчиси, унинг ижодига ғамхўрлик қилувчи она тимсолида тақдим этилган Кура Ғарб дунёқарашига, унинг ўзини ўзи таъминлаш ва жамиятни атомизация қилиш концепциясига қарши чиқади[4].
Манбалар
- ↑ Хайдеггер Мартин. Битиэ и время. § 42.
- ↑ Ҳеидеггер Мартин. Беинг анд Тиме / Транслатед бй Ж. Маcқуарриэ анд Э. Робинсон. — Неw Ёрк: Ҳарпер Перенниал, 2008. — пп. 235—244. ИСБН 9780061575594.
- ↑ Пинилла Жимми. Эл мито де «Cура» й эл Ресто Пендиэнте. Эн: Муэрте й темпоралидад Архивная копия от 12 августа 2004 на Wайбаcк Мачине. CуадрантеПҳи, 2004.
- ↑ Фроэсе Катрин. Ниэтзсче, Ҳеидеггер, анд Даоист Тҳоугҳт: Cроссинг Патҳс Ин-Бетwеэн. СУНЙ Пресс, 2006. — п. 188.
Ҳаволалар
- Гай Юлий Гигин. Басни (Фабулаэ). 220.
- Хайдеггер М.. Бытие и время. § 42: Подтверждение экзистенциальной интерпретации присутствия как заботы из доонтологического самоистолкования присутствия.