Кхмерлар (кхмер: ខ្មែរ, ― шимолий кхмер лаҳжаси: кʰмɛр ёки камбоджаликлар) — миллат, Камбоджанинг асосий аҳолиси. Умумий сони тахминан 16 миллион кишини ташкил этади, улардан 14,2 миллион киши Камбоджада, 895 минг — 1,3 миллион киши — Ветнам жанубида (Кхмер Кром) ва 1,4 миллион киши Таиландда яшайди.

Тил

Улар австроосиё оиласининг мон-Кхмер туркумининг Кхмер (Камбоджа) тилида гапиришади. Кхмер ёзувидан файдаланишади.

Дин

Кхмерлар асосан жанубий бўлим (Теравада) буддизмига эътиқод қиладилар. Камбоджадаги руҳонийлар оилаларида диний унвон эркакдан синглисининг ўғлига она томондан ўтиши мумкин эди, чунки Кхмер руҳонийлари турмуш қурмасликка риоя қилганлар[1].

Тарих

Кхмер халқи бизнинг эрамизнинг бошида кўплаб Кхмер қабилаларини, эҳтимол жанубий Индочинанинг асл аҳолисини қўшни мамлакатларнинг, айниқса Ҳиндистоннинг юқори маданияти таъсири остида қўшни қабилалар билан бирлаштириш жараёнида шаклланган. Ҳиндистон ва Кхмер сивилизацияси яқиндан боғлиқ эди, лекин уларнинг яқинлашуви ҳар доим ҳам дўстона характерга эга эмас эди, бу иккала цивилизациянинг маданиятига катта таъсир кўрсатди[2]. Бу жараёнда қийин жойларда яшовчи тог ' қабилалари иштирок этмади.Антропологик нуқтаи назардан, кхмерй Жанубий монголоидларга тегишли, аммо баъзи веддоавстралоид хусусиятларига эга, айниқса тоғли кхмерларда кучли ифодаланган.

Замонавий Камбоджа, Лаос, Ветнам ва Таиланд ҳудудида Кхмер империяси ёки Индочина ҳудудининг кўп қисмини эгаллаган Камбуджадеш бор эди.

Кхмерлар 1953-йилда Франсиядан мустақилликка эришдилар[3].

Анъанавий фаолият

Кхмерларнинг асосий фаолияти қишлоқ хўжалиги (гуруч, жўхори); чорвачилик ва балиқчиликни кўпайтириш муҳим рол ўйнайди.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Ледгерwоод Ж. Кҳмер Киншип: Тҳе Матрилинй/Матриарчй Мйтҳ // Жоурнал оф Антҳропологиcал Ресеарч, Вол. 51, Но. 3 (Аутумн, 1995), п. 248
  2. ↑ Босч Р. Кҳмер Сcулптуре // Тҳе Метрополитан Мусеум оф Арт Буллетин, Вол. 18, Но. 5 (Май, 1923), п. 129
  3. ↑ Поуватчй Ж. Cамбодиан-Виэтнамесе Релатионс // Асиан Сурвей, Вол. 26, Но. 4 (Апр., 1986), п. 440

Адабиётлар

  • Большая советская энциклопедия.
  • Дажан Б. Кхмеры. М.: Вече, 2009.
  • Босч Р. Кҳмер Сcулптуре // Тҳе Метрополитан Мусеум оф Арт Буллетин, Вол. 18, Но. 5 (Май, 1923), пп. 129—130.
  • Поуватчй Ж. Cамбодиан-Виэтнамесе Релатионс // Асиан Сурвей, Вол. 26, Но. 4 (Апрел, 1986), пп. 440—451.
  • Ледгерwоод Ж. Кҳмер Киншип: Тҳе Матрилинй/Матриарчй Мйтҳ // Жоурнал оф Антҳропологиcал Ресеарч, Вол. 51, Но. 3 (Аутумн, 1995), пп. 247—261

Ҳаволалар