Кёнигсберг клопслари, картошка пюреси ва қайнатилган лавлаги билан дастурхонга тортилади
Кёнигсберг клопслари гуручли гарнир билан

Кёнигсберг клопслари (олмонча: Кöнигсбергер Клопсе ) — Шарқий Пруссия ошхонасининг гўштли таоми бўлиб, Иккинчи Жаҳон уруши ва немислар депортациясидан сўнг одатий немис бургер ошхонаси мақомини олди. Классик рецептда Кёнигсберг буглари майдаланган сардаля филетоси қўшилган қайнатилган дана гўштидан иборат бўлиб, капер соуси билан қуйилади. Шарқий Пруссия ва Шимолий Германияда минтақавий „клопс“ сўзи қайнатилган ёки қовурилган гўшт ёки балиқ гўшти учун ишлатилган ва Кёнигсбергнинг ўзида бу таом „нордон буғлари“[1] деб номланган.

Кёнигсберг чойшаблари учун қийма тайёрлаш учун сутга намланган ва сиқилган оқ нонга қовурилган пиёз ва петрушка, шунингдек, гўшт майдалагичда икки марта майдаланган тухум ва қийма дана гўшти аралаштирилади, сўнгра сардаля ва лимон қобиғи қўшилади. Олинган аралашмадан ёнғоқ ўлчамидаги кöфте ҳосил бўлади, улар паст оловда пишганича қайнатилади. Олинган унсиз булонга кўп миқдорда қаймоқ, тухум сариғи ва капари қўшилган соус тайёрланади[2]. Кёнигсберг буглари қайнатилган картошка ёки гуруч ёки картошка пюреси билан хизмат қилади. Хизмат қилишда кўпинча қайнатилган лавлаги салатаси ишлатилади.

Кёнигсберг буглари картошка шўрва билан бирга канслер Ангела Меркелнинг севимли таомидир. 2013-йилда Берлиндаги Шарлоттенбург саройидаги иссиқхонада АҚШ президенти Барак Обаманинг ташрифи муносабати билан бўлиб ўтган зиёфатда айнан Кёнигсберг чойшаблари асосий таом сифатида тақдим этилган эди.

Россияда Кёнигсберг ҳашаротлари шнелклопларга мослашган — чизиқлар бўлиб кесилган, пиёз билан сметана билан қовурилган мол гўшти, Э. И. Молоховецнинг машҳур асаридан қуйидагича[3]. Россия ошхонаси тарихи тадқиқотчиси Н. ВА. Ковалева, рус ошхонасида пиёз билан сметана соусидаги хатолар цwиделклопс („пиёз буглари“, ундан) деб номланган олмонча: Зwиэбелклопс ) ва шнелклоплар томат пастаси қўшилган сметана билан қовурилган[4]. Сухумидаги таътилда менюдаги „Цвйбел бугс“ 1936-йилда М. А. Булгаковнинг Й. Л. Леонтиэвга ёзган мактубида қайд этилган[5].

Гастрономик танқидчи Wолфрам Сиэбеcкнинг сўзларига кўра классик Кёнигсберг ётоқ ҳашаротлари немис гастрономиясида „тарк қилувчи табиат“ дир. Бир томондан замонавий Германиядаги супермаркетлар қийма гўштни таклиф қилмайди ва немис уй ошхоналарида энди гўшт майдалагичлари йўқ. Шу сабабли, аралаштирилган мол гўшти ва чўчқа гўштидан арзонроқ рецепт бўйича тайёрланган Кёнигсберг буглари саноат ошхоналари менюсида аянчли мавжудотни олиб ташлайди, бу ерда қийма гўштли идишлар кўпинча қолдиқларни йўқ қилиш учун тайёрланади. Машҳур тайёр консерваланган Кёнигсберг чойшаблари ҳам худди шу сабабларга кўра Сиэбекни уларнинг сифатига шубҳа қилади. Бошқа томондан ширин фастфуд аллақачон Кёнигсберг чойшабларининг потенциал истеъмолчилари учун мос таъмни шакллантирган: улар энди бу таомнинг одатий зираворлари — сардаля ва каперларни ёқтирмайдилар[2]. 2015-йилда Франкфурт университети этнологи Марин Тренк афсус билан таъкидладики, у ўтказган сўровларга кўра талабалар энди Кенигсберг чойшаблари қандай эканлиги ҳақида тасаввурга эга эмаслар.

Манбалар

  1. ↑ Остпреуßисче Кüче. Диэ счöнстен Спезиалитäтен аус дем эҳемалиген Остпреуßэн. Комет Верлаг, 2014. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Wолфрам Сиэбеcк 2008.
  3. ↑ Молоховец Е. И. „Шнель-клопсы“, . Подарок молодым хозяйкам. М.: Эксмо, 2012 — 195-бет. ИСБН 978-5-699-59217-3. 
  4. ↑ Ковалёв Н. И. „Зразы и шницель“, . Блюда русского стола. История и названия. Лениздат, 1995 — 171-бет. ИСБН 5-289-01718-6. 
  5. ↑ Михаил Булгаков: Булгаков М. А. ― Леонтеву Я. Л., 17-августа 1936 г

Адабиётлар

  • Кох Г., Фукс М. „Биточки по-кёнигсбергски“, . Производство и рецептуры мясных изделий, Научные основы и технологии. Профессия, 2005 — 526-бет. ИСБН 5-93913-074-7. 
  • Лотҳар Бендел. Кöнигсбергер Клопсе // Деуцче Регионалкüче вон А—З. Мит Грундрезептен зум Начкочен. — Рандом Ҳоусе, 2013. — 384 С. — ИСБН 9783730690420.
  • Wолфрам Сиэбеcк „Кöнигсбергер Клопсе“, . Диэ Деуцчен унд иҳре Кüче. Роwоҳлт Тасченбуч Верлаг, 2008. ИСБН 978-3-499-62290-8. 
  • Ҳерингс Лехикон дер Кüче. Фачбучверлаг Пфанненберг, Ҳаан-Груитен, 23. Ауфлаге 2001, ИСБН 3-8057-0470-4
  • Эрҳард Горйс. Кöнигсбергер Клопсе // Дас неуэ Кüченлехикон. Вон Ааченер Принтен бис Зwисченриппенстücк. — Мüнчен: Деуцчер Тасченбуч Верлаг, 1997. — С. 284. — 599 С. — ИСБН 3-423-36008-9.
  • Эcкҳард Супп. Кöнигсбергер Клопсе // Wöртербуч Кочкунст: Вон Амусе-Боуче бис Зиэрсчнеэ. — Маннҳеим: Дуденверлаг, 2011. — С. 91. — 128 С. — ИСБН 978-3-411-70392-0.
  • Ҳанс-Жоачим Росе: Диэ Кüченбибел. Энзйклопäдиэ дер Кулинаристик. Тре Торри, Wиэсбаден 2007, ИСБН 978-3-937-96341-9
  • Чарлес Синcлаир. Кöнигсбергер Клопсе // Диcтионарй оф Фоод: Интернатионал Фоод анд Cоокинг Термс фром А то З. — Сеcонд Эдитион. — Лондон: А & C Блаcк, 2004. — П. 321. — 632 п. — ИСБН 978-1-4081-0218-3.

Ҳаволалар