Лéон: Тҳе Профессионал
Лéон: Тҳе Профессионал (АҚШдан ташқарида Леон деб номланган) — 1994-йилда чиққан инглиз тилидаги франсуз жанговар-триллер жанридаги филм. Филм ёзувчи ва режиссёр Люк Бессон томонидан суратга олинган[7][8][9][10]. Унда бош ролларни Жан Рено ва Гари Олдман ижро этган, шунингдек, филмда Натали Портманнинг дебют роли мавжуд. Сюжет Лéон (Рено) атрофида айланади, у профессионал ёлланма қотил бо'либ, о'н икки ёшли Матилда Ландо (Портман)ни о'з қармог'ига олади, унинг оиласи Гиёҳванд моддаларни назорат қилиш бошқармаси агенти Норман Стансфиэлд (Олдман) томонидан о'лдирилган. Лéон ва Матилда о'ртасида ноодатий муносабатлар ривожланади, у Лéоннинг шогирдига айланади ва ёлланма қотиллик сан'атини о'рганади. Филм Франсияда „Гаумонт Филм“ компанияси томонидан 1994-йил 14-сентябрда намойиш этилди ва танқидчилар томонидан ижобий баҳоланди.
| Лéон: Тҳе Профессионал | |
|---|---|
|
Файл:Леон-постер.жпг Филм постери | |
| Режиссёр(лар) | Люк Бессон |
| Продюсер(лар) | Патрис Леду |
| Ссенарий муаллиф(лар)и |
Люк Бессон |
| Ролларда | |
| Бастакор(лар) | Эрик Серра |
| Оператор(лар) | Тери Арбогаст |
| Монтажёр(лар) | Силви Ландра |
| Студия | |
| Дистрибютор | Гаумонт Буэна Виста Интернатионал[2] |
| Премера санаси |
|
| Давомийлик | 110 дақиқа |
| Мамлакат |
|
| Тил | инглизча |
| Бюджет | 16 миллион АҚСҲ доллари[4] |
| Даромад | 45.3 миллион АҚСҲ доллари[5][6] |
Сюжети
Лéон италян-америкалик ёлланма қотил (ёки о'зи айтганидек „тозаловчи“) бо'либ, Ню-Ёрк шаҳрининг , Манҳаттан кичик Италия маҳалласида „Қария Тони“ исмли Америка мафияси бошлиг'и учун ишлайди. Бир куни, Лéон о'н икки ёшли, оиласи нотинч бо'лган Матҳилда Ландо билан танишади. Матилда Лéон билан бир хил қаватда яшайди ва ёмон хулқли қизлар учун мо'лжалланган мактабни ташлаб кетган.
Матилданинг зо'равон отаси Гиёҳванд моддаларни назорат қилиш бошқармаси агентларининг г'азабини қо'зг'атади. Улар Матилданинг отасига кокаинни яшириши учун то'лайдилар. У кокаинни о'г'ирлаганини билиб қолишгач, Гиёҳванд моддаларни назорат қилиш бошқармаси агентлари, уларнинг раҳбари, наркоман Норман Стансфиэлд бошчилигида квартирага бостириб киради. Гиёҳванд моддаларни қидириш давомида Стансфиэлд Матилданинг барча оила а'золарини о'лдиради. Бу пайтда Матилда до'кондан озиқ-овқат олиб келаётган эди. У нима бо'лганини тезда тушуниб, Лéоннинг квартирасига боради ва Лéон унга бошпана беради.
Матилда тезда Лéоннинг ёлланма қотил эканлигини билиб олади. У Лéондан бу касбни о'ргатишини ва қотиллик сан'атини о'рганишни хоҳлаётганини айтади, чунки у то'рт ёшли укасининг о'лимидан қасос олишни хоҳлайди. Дастлаб, Лéон Матилданинг ёнида бо'лишидан ноқулай бо'лади ва ҳатто уни ухлаётган пайтда о'лдиришни о'йлайди, лекин кейинчалик унга турли қуроллардан фойдаланишни ко'рсатади. Эвазига, Матилда Лéоннинг ишлари билан шуг'улланади, унинг квартирасини тозалайди ва унга о'қишни о'ргатади. Матилда Лéонга қойил қолади ва тезда унга ко'нгил қо'яди, тез-тез унга севишини айтади, аммо Лéон унга жавоб қайтармайди.
Лéон вазифада бо'лганида, Матилда Лéоннинг қурол-аслаҳасидан сумкага қуролларни солиб, Стансфиэлдни о'лдиришга қарор қилади. У о'зини курер қиз қилиб ко'рсатиб, Гиёҳванд моддаларни назорат қилиш бошқармаси идорасига кириб олади ва ҳожатхонада Стансфиэлд томонидан ушлаб олинади. Унинг бир ҳамкори Стансфиэлдга Лéоннинг Хитой кварталида тонгда Гиёҳванд моддаларни назорат қилиш бошқармасининг агенти Малкйни о'лдирганини айтади. Лéон, Матилданинг режасини унинг ёзган хатидан билиб, уни қутқаради ва бу жараёнда Стансфиэлднинг яна икки одамини о'лдиради. Г'азабланган Стансфиэлд Тонини топади ва Лéоннинг қаерда эканини қийноққа солиб билишга ҳаракат қилади.
Лéон Матилдага қандай қилиб ёлланма қотилга айланганини айтиб беради. Лéон Италияда о'н то'ққиз ёшида бой оиладан келган бир қизни севиб қолади, лекин Лéоннинг оиласи камбаг'ал эди. Улар қочишни режалаштиришган, аммо қизнинг отаси уларни топиб қизини г'азабдан о'лдиради. Лéон қасос учун отани о'лдиради ва Ню-Ёркка қочади, у ерда Тони билан учрашади ва қотиллик сан'атини о'рганади.
Кейинроқ, Матилда озиқ-овқат олиб қайтаётганда, Стансфиэлд юборган Ню-Ёрк шаҳар полицияси фавқулодда хизматлар гуруҳи (НЙПД ЭСУ) гуруҳи уни қо'лга олади ва Лéоннинг квартирасига бостириб киради. Лéон ЭСУ гуруҳини пистирмага олиб, Матилдани қутқаради. Лéон Матҳилда учун ҳаво ё'лида тешик очиб, уни тезда қочишига ёрдам беради. У Матҳилдага уни севишини айтади ва Тони ёнига бир соатдан кейин келишини илтимос қилади, бу вақтда ЭСУ гуруҳи квартирани портлатади. Портлаш пайтида Лéон яраланган ҳолда ЭСУ зобити ко'ринишида бинодан чиқиб кетади. Уни ҳеч ким сезмайди, фақат Стансфиэлд уни пайқайди ва Лéонни орқасидан отиб о'лдиради. Лéон о'лимидан олдин қо'лига граната ҳалқасини тутқазиб, бу Матилдадан совг'а эканлигини айтади. Стансфиэлд Лéоннинг елкасини очиб, бир неча гранатани ко'ради ва улар портлайди, Стансфиэлдни о'лдиради (Лéон аллақачон о'лган, портлаш иккаласини ҳам о'лдиради дейиш ното'г'ри).
Матилда Тонининг ёнига боради ва уни ишга олишини со'райди, лекин Тони о'н икки ёшли қизни ёллашдан бош тортади ва Лéон унга бирор нарса бо'лса, пулини Матилдага беришини айтганини эслатади. Тони Матилдага 100 доллар беради ва уни яна мактабга қайтаради. Мактаб директори Матилда билан содир бо'лган воқеаларни билиб, уни мактабга қабул қилади. Матилда мактаб ёнидаги далага Лéоннинг уй о'симлигини экиш учун боради, чунки у Лéонга бу о'симликка „илдиз бериш“ кераклигини айтган эди, ко'проқ илдиз ёйиши учун у тувакда эмас бог'да о'сиши керак эди.
Ролларда
- Жеан Рено Лéон ролида
- Наталиэ Портман Матилда Ландо ролида
- Гарй Олдман Норман Стансфиэлд ролида
- Даннй Аиэлло Тони ролида
- Мичаэл Бадалуccо Матилданинг отаси ролида
- Эллен Греэне Маргиэ Ландо, Матилданинг о'гай онаси ролида
- Петер Аппел Малкй ролида
- Адам Бусч Маноло ролида
- Жосепҳ Малерба Зинадаги полициячи ролида
- Маïwенн Фоҳиша қиз ролида
- Георге Мартин Меҳмонхона ходими ролида
- Жеан-Ҳугуэс Англаде Cамео ролида
- Кеитҳ А. Гласcоэ Бенни ролида
- Wилли Оне Блоод Стансфиэлднинг биринчи одами ролида
Ишлаб чиқариш

Лéон: Тҳе Профессионал қисман Бессоннинг 1990-йилда ишланган Ла Фемме Никита (ба'зи мамлакатларда Никита) филмнинг г'оявий кенгайтирилган шаклидир. Ла Фемме Никита филмида Жеан Рено Виктор исмли Лéонга о'хшаш персонажни ижро этган. Бессон Лéон ҳақида шундай дейди: „Энди эҳтимол, Жеан Викторнинг америкалик амакиваччасини о'йнаяпти. Бу сафар ко'проқ инсонийроқ ко'ринишда“[11].
Филмнинг ко'п қисми Франсияда суратга олинган бо'лса, қолган саҳналари Ню-Ёрк шаҳрида суратга олинган. Мактабдаги со'нгги саҳна Ҳобокен (Неw Жерсей)даги Стевенс технологиялар институтида суратга олинган[12].
Мусиқаси
Филм учун мусиқалар 1994-йил октябр ойида ТриСтар Мусиc томонидан чиқарилган. У Япониядаги тижорат жиҳатидан энг муваффақиятли компаниялардан бири бо'либ, 1999-йил декабр ойида мусиқалари 100000 нусхада сотилгани учун олтин сертификат билан тақдирланган[13].
- Стингнинг „Шапе оф Мй Ҳеарт“ мусиқаси
- Éриc Серранинг „Тҳе Эхпериэнcе оф Лове“ мусиқаси
- Бжöркнинг „Венус ас а Бой“ мусиқаси
- Ит'с Алwайс Фаир Wеатҳердан „И лике Мйселф“ мусиқаси
Намойиш этилиши
Лéон: Тҳе Профессионал 1994-йил 14-сентабрда Франсияда намойиш этилган[2]. Филм тижорий жиҳатдан муваффақиятли бо'либ, дунё бо'йлаб 18,662,979 та чипта сотилган[14]. Франсияда биринчи ҳафтасида 26,8 миллион франсуз франки ($5,1 миллион) даромад келтирган ва уч ҳафта давомида 1994-йилда Франсияда энг ко'п даромад қилган филмлар ро'йхатининг биринчи о'рнида бо'лган[15] Франсияда жами 3,623,153 та чипта сотилган.[2].
Филмнинг томошабинлар томонидан кутиб олиниши
Танқидий фикрлар
Роттен Томатоэс сайтида филм 66 та шарҳ асосида 74% ижобий рейтингга эга, ўртача рейтинг эса 6.9/10 кўрсаткичини ташкил этади. Сайт танқидчиларининг якдил фикрига кўра: "Тажрибали қотил ва унинг 12 ёшли шогирдининг ноодатий муносабатларига асосланган – ёш Наталиэ Портманнинг юлдузлик роли – Луc Бессоннинг „Лéон“ филми услубий ва ўзгача таъсирли триллер ҳисобланади"[16]. Метаcритиcда филм 12 та танқидчи фикридан 100 баллдан 64 балл олди, бу умуман олганда „ижобий шарҳлар“ эканлигини билдиради[17].
Эмпире филм журналида журналининг Марк Салисбурй филмни бешта юлдуз билан мукофотлади. У шундай деди: „Ҳар бир кадрда услуб, ҳазил ва ўзига ишонган филм, ва фақат Бессон келтира оладиган Ню-Ёрк ҳақида янги ва бошқача нуқтаи назарни кўрса бўлади. Бир сўз билан айтганда, ажойиб“[18]. АллМовиэдаги Марк Деминг филмга беш юлдуздан тўртта юлдуз берди ва уни „қанчалик зўравон бўлса, шунчалик услубий жиҳатдан жозибали“ деб таърифлаб, Жеан Ренонинг кучли ижроси, Наталиэ Портманнинг ҳайратланарли дебюти ва Гарй Олдманнинг ҳаддан ташқари зўр ижросини таъкидлаб ўтди[19].
Тиме журналидан Ричард Счиcкел филмни мақтаб, „Бу филм бир неча таниш, лекин фарқли элементларни аралаштирган, ноодатий ва эътиборни тортадиган нарса яратган филм“ деб ёзган. У Олдманнинг ижросини „илоҳий психопат“ деб таърифлаган[20] .Тҳе Wашингтон Постдан Ҳал Ҳинсон ҳам Олдманнинг ижросини мақтади ва шундай деди: ."Рено камтарона ўйнайди, Олдман эса ўз ижросини экран бўйлаб сочиб юборади. Олдман ўз авлодининг ҳеч қандай чекловларсиз актёридир ва бу жинни детектив ролида у ҳеч нарсани захирага сақламайди. Камера унга яқинлашганда, сиз орқага чекинишни хоҳлагандек бўласиз[21]".
Рогер Эберт филмга тўртта юлдуздан икки ярим юлдуз берди ва шундай ёзди: „Филм яхши режиссёрлик қилинган, чунки Бессон драматик воқеаларга кучли визуал услуб билан шўнғиш қобилиятига эга. Ва филм яхши ўйналган.“ Шунга қарамай, у бутунлай мақтамади: „Мен доим фикримнинг орқасида 12 ёшли қизни бу воқеаларга қўшиш нотўғри деган нохуш ўй бўлган. … Аслида бу силлиқ шаҳар триллердир, қизнинг ёшини эксплуатация қилишади, лекин бу масала билан тўлиқ шуғулланилмайди“[10].
Тҳе Неw Ёрк Тимесдан Жанет Маслин „Тҳе Профессионал жуда ҳиссий филм бўлиб, у ҳеч қандай ахлоқсизлик туйғусини уйғотмайди. Ҳатто ғайриоддий зўравонлик саҳналарида ҳам, филм худди йиғлаб юборадигандек бўлади … Гарй Олдман филмнинг садизмини ва кўпчилик нотўғри йўналтирилган шеърий ҳис-туйғуларини акс эттиради“, деб ёзган.[22].
Зиддиятлар
Филм „#МеТоо“ ҳаракати (франсузча: „БаланcеТонПорc“ ёки „о'з чо'чқаингизни ошкор қилинг“) натижасида танқидий қайта ко'риб чиқилди, чунки 2018-йилда жинсий зо'равонликка оид айбловлар Луc Бессонга қарши қо'йилган[23][24]. Маïwенн, Луc Бессоннинг филм вақтида о'н олти ёшли хотини, филмдаги ҳикоя уларнинг муносабатидан илҳомланганлигини айтди. У „Луc Бессон Лéон филмида 13 ёшли қизнинг катталар билан севги ҳикояси, бизни жуда илҳомлантирган эди“ деб та'кидлади; Бессон Маïwеннни 12 ёшида учратган Бессон 29 ёшда эди, 15 ёшида, бу мамлакатда қонуний келишув ёши, билан расман учрашишга киришди. Бессон 33 ёшида Маïwеннни 16 ёшида ҳомиладор бо'лганида турмушга чиқди[25]. Айбловлар вақтида Наталиэ Портман филмдаги „мураккаб ҳис-туйг'улари“ ҳақида гапиради ва у о'зини болалигидаги Лолитага о'хшаб жинсий обект сифатида ко'ринганини айтди[26].
Йил охиридаги ро'йхатлар
- Эслатма;– Бецй Пиcкле, Кнохвилле Неwс-Сентинел[27].
Мероси
2013-йилда нашр этилган „Посеур: А Мемоир оф Доwнтоwн Неw Ёрк Cитй ин тҳе 90'с“ китобида Марc Спитз филмни „култ классик“ деб та’рифлаган[28]. 2014-йилда „Тиме Оут“ журналининг бир қатор кино танқидчилари, режиссёрлар, актёрлар ва каскадёрлардан о'зларининг энг яхши ҳаракатли филмларини ро'йхатга олишни со'раган; Лéон: Тҳе Профессионал 42-о'ринда келтирилган[29]. Норман Стансфиэлд қаҳрамони эса кино тарихидаги энг ёмон қаҳрамонлардан бири сифатида танилган[30][31][32].
Англиянинг Алт-Ж гуруҳи филмга баг'ишланган „Матилда“ номли қо'шиқ чиқарди. Қо'шиқнинг биринчи қатори, „Бу Матилдадан“ я'ни Лéоннинг со'нгги со'зларига ишора бор, у гранаталари портлашидан олдин шу со'зни аятади[33].
Жанубий Кореялик комик Парк Меонг-су ва қо'шиқчи ИУ 2015-йилда Жанубий Кореянинг машҳур „Инфините Чалленге“ ко'рсатуви учун бир йиллик мусиқа фестивалида филм илҳомлантирган „Леон“ номли қо'шиқни чиқарди ва ижро этди[34].
2022-йилда Англиялик реппер Кнуcкс Лéон: Тҳе Профессионал номли қо'шиқни „Алпҳа Плаcе“ албоми номи остида чиқарди[35].
Сеқуал
Бессон „Матилда“ филми учун ссенарий ёзди, аммо Портман катта бо'лгунча суратга олиш ишлари кечиктирилди. Ссенарийда Матилда „каттароқ“ ва „етукроқ“ тарзда тасвирланган ва „тозаловчи“ сифатида ишлаган. Аммо шу вақт ичида Бессон „Гаумонт Филм“ компаниясини тарк этиб, о'зининг киностудияси - ЭуропаCорп ни ташкил этди. „Гаумонт Филм Cомпанй“ Бессоннинг кетишидан норози бўлиб, „Сеқуал“ ҳуқуқларини ўзида қаттиқ сақлаб қолди ва уларни беришни истамади[36].
2011-йилда, режиссёр Оливиэр Мегатон журналистларга Бессон билан бирга „Матилда“ учун ёзилган ссенарийни Cоломбиана филмининг асосига айлантирганларини айтди. Бу филмда Зоэ Салдаñа „тозаловчи“ образини яратди. Матилдага о'хшаб, унинг қаҳрамони ҳам болалигида оиласи о'лдирилганлиги учун гиёҳванд картел билан жанг қилади[37].
Кенгайтирилган версияси
Филмнинг кенгайтирилган версияси мавжуд бо'либ, у халқаро версия, „версион лонгуэ“ ёки „версион интéграле“ деб аталади. Ушбу версияда қо'шимча 25 дақиқа кадрлар мавжуд ва ба'зан режиссёрнинг версияси деб аталади, аммо Бессон асл версияни „Режиссёрнинг версияси“, янги версияни эса „Узун версия“ деб атайди[38].
Бессоннинг со'зларига ко'ра, у аслида ушбу версияни чиқармоқчи бо'лган, аммо қо'шимча саҳналар Лос-Анжелесдаги олдиндан ко'рсатилган томошабинлар билан муваффақияциз синовдан о'тган. Қо'шимча материал филмнинг иккинчи қисмида учрайди ва Лéон ҳамда Матилда о'ртасидаги о'заро муносабатларни кенгроқ очиб беради. Шунингдек, Матилда Лéоннинг бир нечта суиқасдларида то'лиқ ҳамкор сифатида иштирок этиб, унинг контракт қотиллик бо'йича та'лимини давом эттириши яққол ко'рсатилади[39].
Ҳаволалар
| Викииқтибосда Лéонга тегишли иқтибослар мавжуд. |
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Лéон (1993)“. Бритиш Филм Институте. 2017-йил 27-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 28-март.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „Лéон (1993) Люк Бессон“ (фр). Бифи.фр. 2020-йил 14-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 16-июл.
- ↑ „Леон тҳе Профессионал - 1994“. наталиэпортман.cом. 2019-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 16-июл.
- ↑ „Бох Оффиcе Информатион фор Лéон“. Тҳе Нумберс. 2011-йил 11-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 4-апрел.
- ↑ „Леон (1994) — Финанcиал Информатион“. 2017-йил 28-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 9-март.
- ↑ „Тҳе Профессионал (1994) - Бох Оффиcе Можо“. бохоффиcеможо.cом. 2019-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 8-декабр.
- ↑ „Ҳоw Луc Бессон'с 'ЛЕОН: ТҲЕ ПРОФЕССИОНАЛ' cреатед а неw тйпе оф аcтион мовиэ“. Махим. 15 Жулй 2020да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 24 Фебруарй 2019.
- ↑ „Тҳе Профессионал (1994) - Луc Бессон - Сйнопсис, Чараcтеристиcс, Моодс, Тҳемес анд Релатед“. АллМовиэ. 2018-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 8-декабр.
- ↑ „Тҳе Профессионал (1994) - Бох Оффиcе Можо“. бохоффиcеможо.cом. 2019-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 8-декабр.
- ↑ 10,0 10,1 Эберт, Рогер „Тҳе Профессионал Мовиэ Ревиэw (1994)“. рогереберт.cом. 2019-йил 1-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 12-октябр.
- ↑ Луc Бессон. Лéон: Тҳе Профессионал Унcут Интернатионал Версион ДВД", ички муқова.
- ↑ „Леон – Тҳе Профессионал филми жойлашуви“. Тҳе Wорлдwиде Гуиде То Мовиэ Лоcатионс (18 июн 2008). 3 июн 2008да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 11 март 2008.
- ↑ "ГОЛД АЛБУМ 他認定作品 1999年12月度" (жа). Тҳе Реcорд (Чūō, Токё: Япония Овоз Ёзиш Саноати Ассоциацияси) 483: 8. 10-феврал 2000. Арчивед фром тҳе оригинал он 2014-01-17. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20140117113742/ҳттп://www.риаж.ор.жп/иссуэ/реcорд/2000/200002.пдф. Қаралди: 17-январ 2014.Лéон: Тҳе Профессионал]]
- ↑ „Лéон (Тҳе Профессионал) (1994) - ЖП Бох-Оффиcе“. www.жпбох-оффиcе.cом. 2024-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 20-феврал.
- ↑ „Интернатионал Бох Оффиcе“. Вариэтй. 26 Септембер 1994. 14-бет. „$5,074,150; cитатион магазине cс1=5.3ФФ“
- ↑ Лéон: Тҳе Профессионал Роттен Томатоэсда. Флихстер. 13 октябр 2022 да қайта олинган
- ↑ Яроқсиз ИД.. 21-август 2014 да қайта олинган
- ↑ Салисбурй, Марк „Шарҳлар: Леон“. Эмпире. 16-ноябр 2012да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22-декабр 2011.
- ↑ Марк Деминг. „Тҳе Профессионал шарҳи“. АллМовиэ. 17-феврал 2010да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-июн 2010.
- ↑ Счиcкел, Ричард (24-июн 2001). „Кес ва Аралаштир“. Тиме. 4-ноябр 2012да асл нусхадан архивланди.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ „'Тҳе Профессионал' (Р), Ҳал Ҳинсон томонидан“. 24-сентабр 2020да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 28-июл 2023.
- ↑ Маслин, Жанет. „У қотил бо'лиши мумкин, лекин у жуда ширин“ (18-ноябр 1994), с. C18. 2023-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Стерн, Марлоw „Леон: Луc Бессон ва Лéон: Тҳе Профессионал филмидаги г'алати ҳақиқат“. Тҳе Даилй Беаст (2018-йил 23-май). 2023-йил 30-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 15-ноябр.
- ↑ Ферриэр, Аимеэ „Ҳоллйwооднинг Қоронг'у Томони: Луc Бессон ва Леон филмидаги даҳшатли ҳақиқат“. Фар Оут (2023-йил 4-май). 2023-йил 15-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 15-ноябр.
- ↑ Галвин, Петер „Леон: Тҳе Профессионал Шарҳ“. сбс (2010-йил 6-сентябр). 2021-йил 23-июнда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Wалш, Саваннаҳ (10 Май 2023). „Наталиэ Портман о'зининг биринчи филми ҳақида "мураккаб" ва "қийин" ҳис-туйг'улари борлигини айтди“. Ванитй Фаир. 2023-05-10да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 24 Новембер 2023.
- ↑ Пиcкле, Бецй. Топ 10... Қачон бо'лишини қидириш (1994-йил 30-декабр), с. 3.
- ↑ Марc Спитз. Посеур: А Мемоир оф Доwнтоwн Неw Ёрк Cитй ин Тҳе '90с. Да Cапо Пресс, 2013. ИСБН 978-0-3068-2174-5. „Филм, ёлг'из қотил (Жеан Рено) ва у севиб қолган кичкина қиз ҳақида г'айратли, услубий, ултразовотли эртак, Америкада Тҳе Профессионал деб аталади, бошқа жойларда эса Лéон деб номланади. Наталиэ Портман Матилда ролида о'йнайди. Энди бу култ классик ҳисобланади.“
- ↑ „Энг яхши 100 ҳаракатли филм: 50–41“. Тиме Оут (2014-йил 3-ноябр). 2016-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 7-ноябр.
- ↑ Боwен, Кит. „Энг яхши 10 қаҳрамон“. Ҳоллйwоод.cом (2008-йил 25-июл). 2010-йил 3-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 10-август.
- ↑ „ОФCС Топ 100: Энг яхши 100 қаҳрамон“. Онлине Филм Cритиcс Соcиэтй (2010-йил 27-сентябр). 2011-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Wалес, Георге (23 Май 2011). „100 Энг яхши кино қаҳрамонлари: Норман Стансфиэлд“. Тотал Филм. 6 Жануарй 2012да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 22 Деcембер 2011.
- ↑ „Алт-Ж ҳақида билишингиз керак бо'лган беш нарса“. МТВ (2012-йил 12-сентябр). 2015-йил 21-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 28-феврал.
- ↑ „'Инфинитй Чалленге Мусиc Фестивал' Таэянг, Г-Драгон, ИУ, Зион.Т ва бошқалар томонидан ижро этилган!“. аллкпоп.cом (2015-йил 22-август). 2015-йил 31-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 29-август.
- ↑ Реиллй, Ниcк (4 Марч 2022). „Лондон реппери Кнуcкс "Леон Тҳе Профессионал" учун видео чиқарди“. Роллинг Стоне. 8 Марч 2024да асл нусхадан архивланди.
- ↑ Ҳолтреман, Виc „Эхcлусиве: Оливиэр Мегатон Сайс Сеқуэл то 'Тҳе Профессионал' Унликелй“. Сcреэн Рант (2010-йил 19-август). 2013-йил 17-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 28-июл.
- ↑ Гилчрист, Тодд „Оливиэр Мегатон Адмиц 'Cоломбиана' Инспиред Бй Луc Бессон'с Унмаде 'Тҳе Профессионал' Сеқуэл Сcрипт“. ИндиэWире (2011-йил 25-август). 2018-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 12-январ.
- ↑ „Бессон он: Ҳис промисе то маке онлй 10 филмс, Wоркинг wитҳ Наталиэ Портман, Жаcқуэс Маёл, диреcтинг“. Гуардиан/БФИ интервиэwс (2000-йил 23-март). 2017-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 12-декабр.
- ↑ Лиса Несселсон.. „Леон: Версион Интеграле – Тҳе Профессионал (Диреcтор'с Cут)“. Вариэтй (1996-йил 29-июл). 2019-йил 29-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-декабр.