La Madeleine cherkovi: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
'''L'église de la Madeleine''' (''Madlen cherkovi''; rasmiy ravishda '''''l'église Sainte-Marie-Madeleine''''', soʻzma-soʻz ''Magdalalik Maryam cherkovi''; rasmiy boʻlmagan holatda faqat '''La Madeleine''') — Parijning 8-okrugida qoʻmondon mavqeini egallagan [[Katolik cherkovi|katolik]] [[Cherkov|cherkovi]] hisoblangan<ref name="aviewoncities">{{veb manbasi|sarlavha=La Madeleine|url=http://www.aviewoncities.com/paris/madeleine.htm|nashriyot=aviewoncities.com|kirish sanasi=23-mart 2014-yil}}</ref><ref name="en-parisinfo">{{veb manbasi|sarlavha=ÉGLISE DE LA Madeleine|url=http://en.parisinfo.com/paris-museum-monument/71158/%C3%89glise-de-la-Madeleine|nashriyot=en.parisinfo.com|kirish sanasi=23-mart 2014-yil}}</ref>. La Madeleine cherkovi hozirgi koʻrinishida [[Napoleon]] armiyasining shon-sharafi uchun maʼbad sifatida yaratilgan. Uning janubida Konkord maydoni, sharqda Vendome maydoni va gʻarbda Parijning Sent-Ogustin shahri joylashgan. | |||
== Tarixi == | |||
[[Fayl:Turgot_map_Paris_KU_19.jpg|left|thumb|300x300px| Parijning Turgot xaritasida 1659-yilgi cherkov (1736)]] | |||
[[Fayl:La_Madeleine_-_Projet_Couture.jpg|left|thumb|300x300px| Etyen-Lui Bullning cherkov uchun loyihasi (1777-1781)]] | |||
[[Gabriyel Jak Anj|Gabrielning]] Konkord maydonidagi egizak mehmonxonalari oʻrtasidagi koʻrish chizigʻi Royale koʻchasining oxirida joylashgan ushbu binoning joylashuvi 1755-yilda Lui XV maydoni sifatida tashkil etilgan. Bino atrofidagi aholi punkti Ville l'Évêque deb nomlangan<ref name="sacred-destinations">{{veb manbasi|sarlavha=La Madeleine - Paris, France|url=http://www.sacred-destinations.com/France/Paris-eglise-madeleine|nashriyot=sacred-destinations.com|kirish sanasi=23-mart 2014-yil}}</ref><ref name="smarthistory">{{veb manbasi|sarlavha=Vignon's The Church of La Madeleine|url=http://smarthistory.khanacademy.org/vignons-the-church-of-la-madeleine.html|nashriyot=smarthistory.khanacademy.org|kirish sanasi=23-mart 2014-yil|qaralgan sana=2022-06-29|arxivsana=2014-10-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141031222151/http://smarthistory.khanacademy.org/vignons-the-church-of-la-madeleine.html}}</ref>. | |||
Ushbu bino qurilishida cherkov qismida ikkita notoʻgʻri boshlanish qilingan. Magdalalik Maryamga bagʻishlangan eski cherkovni qayta qurish koʻrib chiqildi. 1757-yilda foydalanishga topshirilgan birinchi loyiha 1763-yil 3-aprelda qirolning tamal toshini qoʻyish marosimi bilan boshlangan qurilish, 1764-yilda toʻxtatildi. 1777-yilda Kontant vafot etdi va uning oʻrniga shogirdi Guillaume-Martin Couture keldi, u yangidan boshlashga qaror qildi, tugallanmagan qurilishni buzdi va oʻzining yangi, markazlashtirilgan dizaynini [[Panteon|Rim Panteoniga]] asosladi. [[Buyuk fransuz inqilobi|1789-yil inqilobining]] boshida faqat poydevor va katta ayvon qurib bitkazilgan edi; sobiq cherkov xori 1797-yilda buzib tashlangan, ammo inqilobiy Fransiyada qurilish qanday maqsadda xizmat qilishi haqida munozaralar avjiga chiqqanda ish toʻxtatildi. | |||
Lyudovik XVI qatl etilgandan soʻng, uning jasadi zudlik bilan eski Madeleine cherkoviga (1799-yilda vayron qilingan) olib borildi, chunki amaldagi qonunchilik uning qoldiqlarini otasi Dofin Lui de Fransiyaning Sensda dafn etilishini taqiqlagan edi. Inqilobga sodiqlikka qasamyod qilgan ikki kurator cherkovda qisqa muddatli xotira marosimini oʻtkazdi. Keyinchalik 1871-yilgi [[Parij kommunasi]] davrida cherkovni yoʻq qilish davosida boʻlgan Abbe Degeri Kommuna tomonidan hibsga olingan va u garovga olinganlardan biri edi, 24-may kuni Parij arxiyepiskopi Jorj Darboy va boshqa toʻrtta garovga olinganlar bilan birga qatl qilingan. | |||
== Arxitektura == | |||
Madeleine [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]] uslubda qurilgan va Rim ibodatxonalari ichida eng yaxshi saqlanib qolgan Nimesdagi ancha kichikroq Maison Carree tomonidan ilhomlantirilgan. Bu Rim ibodatxonasining tashqi koʻrinishini taqlid qilish uchun eng qadimgi yirik neoklassik binolardan biri hisoblanadi. Binoda har biri 20 metr boʻlgan ellik ikkita [[Korinf orderi|Korinf]] ustunlari butun bino boʻylab koʻtarilgan<ref name="britannica">{{veb manbasi|sarlavha=Madeleine Article Free Pass|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/355717/Madeleine|nashriyot=britannica.com|kirish sanasi=23-mart 2014-yil}}</ref><ref name="francethisway">{{veb manbasi|sarlavha=EGLISE DE LA Madeleine|url=http://www.francethisway.com/paris/eglise-de-la-madeleine.php|nashriyot=francethisway.com|kirish sanasi=23-mart 2014-yil}}</ref>. | |||
== Bugungi kunda == | |||
Madeleine — Parij arxieparxiyasining cherkovida; Ommaviy va boshqa [[diniy marosimlar]] har kuni nishonlanadi, dafn marosimlari va toʻylar hamon bu yerda nishonlanadi. Cherkovning podvalida Foyer de la Madeleine joylashgan. [[Fransiya]] boʻylab diniy va fuqarolik guruhlari tomonidan boshqariladigan turli xil foyelarga xos boʻlgan Madeleine restoranning uyi boʻlib, unda yillik abonent toʻlovi evaziga koʻngillilar tomonidan taqdim etiladigan uch xil fransuz taomida gumbazli shiftlar ostida ovqatlanish mumkin. Foye devorlari mahalliy rassomlar tomonidan bezatilgan<ref name="fodors">{{veb manbasi|sarlavha=ÉGLISE DE LA MadeleineREVIEW|url=http://www.fodors.com/world/europe/france/paris/review-136508.html|nashriyot=fodors.com|kirish sanasi=23-mart 2014-yil}}</ref><ref name="lonelyplanet">{{veb manbasi|sarlavha=Place de la Madeleine|url=http://www.lonelyplanet.com/france/paris/sights/squares-plazas/place-de-la-madeleine|nashriyot=lonelyplanet.com|kirish sanasi=23-mart 2014-yil}}</ref>. | |||
== Organ cholgʻu asbobi == | |||
Cherkovda 1845-yilda Aristide Cavaillé-Coll tomonidan qurilgan taniqli [[organ]] (argon) mavjud. U 1927-yilda Kavayl-Kollning vorisi Charlz Mutin tomonidan qayta tiklangan, u ham qoʻllanmalarni 56 ta notaga kengaytirgan. Tonal modifikatsiyalar mos ravishda 1957, 1971 va 1988-yillarda Roethinger, Danion-Gonsales va Dargassies tomonidan amalga oshirildi<ref name="/books-google">{{kitob manbasi|title=Louis Vierne: Organist of Notre-Dame Cathedral|isbn=9781576470046|url=https://books.google.com/books?id=lKtDXBjrHMIC&q=la+madeleine+paris+organs+%26+organists&pg=PA199|accessdate=23-mart 2014-yil|last=Smith|first=Rollin|year=1999}}</ref><ref name="signumrecords">{{veb manbasi|sarlavha=The Cavaille-Coll organ of La Madeleine, Paris|url=http://www.signumrecords.com/catalogue/organ/widor:-the-organ-symphonies,-vol.1/sigcd292.html|nashriyot=signumrecords.com|kirish sanasi=23-mart 2014-yil}}</ref><ref name="rscm">{{veb manbasi|sarlavha=Appendix J Parisian Organists - A Directory of Composers for|url=http://www.rscm.u-net.com/pdfs/parisorganists2009.pdf|nashriyot=rscm.u-net.com|kirish sanasi=23-mart 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130310004618/http://www.rscm.u-net.com/pdfs/parisorganists2009.pdf|arxivsana=10-mart 2013-yil}}</ref>. | |||
== Galereya == | |||
<gallery caption="Tashqi koʻrinish"> | |||
Fayl:Maison Carree in Nimes (16).jpg | |||
Fayl:Rue Tronchet Eglise St Madeleine.JPG|Tronchet koʻchasidan shimoliy jabha | |||
Fayl:P1030416 Paris VIII église de la Madeleine orgue de tribune rwk.JPG|Aristide Cavaillé-Collning buyuk organi | |||
Fayl:The Madeleine, Paris, France, ca. 1890-1900.jpg|La Madeleine 1890-yillarda | |||
Fayl:P1030420 Paris VIII église de la Madeleine colonnes façade occidentale rwk.JPG|Kolonnada | |||
Fayl:Place de la Concorde à Paris 8e.jpg|Konkord maydonidan | |||
</gallery><gallery mode="packed" heights="154" caption="Ichki koʻrinish"> | |||
Fayl:Église de la Madeleine 1, Paris July 2011.jpg|Jyul-Klod Ziglerning " ''Xristianlik tarixi'' " freskasi aks etgan Napoleon tasvirlangan. | |||
Fayl:P1030409 Paris VIII église de la Madeleine coupole rwk.JPG|Gumbazlardan biri | |||
Fayl:Baptism of Christ, Église de la Madeleine, Paris July 2011.jpg|Fransua Rude tomonidan ''Masihning suvga choʻmdirilishi'' | |||
</gallery><gallery mode="packed" heights="200" caption="Detallar"> | |||
Fayl:Paris Église Madeleine fronton détail 2014.jpg|Oxirgi hukmni koʻrsatadigan pediment | |||
Fayl:Eglise de la Madeleine 1215.JPG|Oʻnta Amr mavzusiga mos keladigan bronza eshiklar | |||
Fayl:Nathan and David.jpg|Natan Dovud bilan yuzma-yuz keldi, cherkov eshigidagi bronza barelyef | |||
Fayl:P1030422 Paris VIII église de la Madeleine saint Jérome rwk.JPG|Avliyo Jerom | |||
</gallery> | |||
== Manbalar == | |||
{{Manbalar}} | |||
== Havolalar == | |||
* [http://www.eglise-lamadeleine.com/ Cherkov veb-sayti] (in French) | |||
* [http://www.googleearthhacks.com/dlfile17472/La-Madeleine-Church.htm Google Earthda foydalanish uchun cherkovning 3D modeli] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070127175753/http://www.googleearthhacks.com/dlfile17472/La-Madeleine-Church.htm |date=2007-01-27 }} | |||
* [https://web.archive.org/web/20060302184830/http://www.insecula.com/salle/MS01186.html Insecula: Église de la Madeleine] Saytning tarixi va tuzilishi (in French) | |||
[[Turkum: Arxitektura]] | |||
[[Turkum:Parij]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
L'église de la Madeleine (Madlen cherkovi; rasmiy ravishda l'église Sainte-Marie-Madeleine, soʻzma-soʻz Magdalalik Maryam cherkovi; rasmiy boʻlmagan holatda faqat La Madeleine) — Parijning 8-okrugida qoʻmondon mavqeini egallagan katolik cherkovi hisoblangan[1][2]. La Madeleine cherkovi hozirgi koʻrinishida Napoleon armiyasining shon-sharafi uchun maʼbad sifatida yaratilgan. Uning janubida Konkord maydoni, sharqda Vendome maydoni va gʻarbda Parijning Sent-Ogustin shahri joylashgan.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Gabrielning Konkord maydonidagi egizak mehmonxonalari oʻrtasidagi koʻrish chizigʻi Royale koʻchasining oxirida joylashgan ushbu binoning joylashuvi 1755-yilda Lui XV maydoni sifatida tashkil etilgan. Bino atrofidagi aholi punkti Ville l'Évêque deb nomlangan[3][4].
Ushbu bino qurilishida cherkov qismida ikkita notoʻgʻri boshlanish qilingan. Magdalalik Maryamga bagʻishlangan eski cherkovni qayta qurish koʻrib chiqildi. 1757-yilda foydalanishga topshirilgan birinchi loyiha 1763-yil 3-aprelda qirolning tamal toshini qoʻyish marosimi bilan boshlangan qurilish, 1764-yilda toʻxtatildi. 1777-yilda Kontant vafot etdi va uning oʻrniga shogirdi Guillaume-Martin Couture keldi, u yangidan boshlashga qaror qildi, tugallanmagan qurilishni buzdi va oʻzining yangi, markazlashtirilgan dizaynini Rim Panteoniga asosladi. 1789-yil inqilobining boshida faqat poydevor va katta ayvon qurib bitkazilgan edi; sobiq cherkov xori 1797-yilda buzib tashlangan, ammo inqilobiy Fransiyada qurilish qanday maqsadda xizmat qilishi haqida munozaralar avjiga chiqqanda ish toʻxtatildi.
Lyudovik XVI qatl etilgandan soʻng, uning jasadi zudlik bilan eski Madeleine cherkoviga (1799-yilda vayron qilingan) olib borildi, chunki amaldagi qonunchilik uning qoldiqlarini otasi Dofin Lui de Fransiyaning Sensda dafn etilishini taqiqlagan edi. Inqilobga sodiqlikka qasamyod qilgan ikki kurator cherkovda qisqa muddatli xotira marosimini oʻtkazdi. Keyinchalik 1871-yilgi Parij kommunasi davrida cherkovni yoʻq qilish davosida boʻlgan Abbe Degeri Kommuna tomonidan hibsga olingan va u garovga olinganlardan biri edi, 24-may kuni Parij arxiyepiskopi Jorj Darboy va boshqa toʻrtta garovga olinganlar bilan birga qatl qilingan.
Arxitektura
[tahrir | manbasini tahrirlash]Madeleine neoklassik uslubda qurilgan va Rim ibodatxonalari ichida eng yaxshi saqlanib qolgan Nimesdagi ancha kichikroq Maison Carree tomonidan ilhomlantirilgan. Bu Rim ibodatxonasining tashqi koʻrinishini taqlid qilish uchun eng qadimgi yirik neoklassik binolardan biri hisoblanadi. Binoda har biri 20 metr boʻlgan ellik ikkita Korinf ustunlari butun bino boʻylab koʻtarilgan[5][6].
Bugungi kunda
[tahrir | manbasini tahrirlash]Madeleine — Parij arxieparxiyasining cherkovida; Ommaviy va boshqa diniy marosimlar har kuni nishonlanadi, dafn marosimlari va toʻylar hamon bu yerda nishonlanadi. Cherkovning podvalida Foyer de la Madeleine joylashgan. Fransiya boʻylab diniy va fuqarolik guruhlari tomonidan boshqariladigan turli xil foyelarga xos boʻlgan Madeleine restoranning uyi boʻlib, unda yillik abonent toʻlovi evaziga koʻngillilar tomonidan taqdim etiladigan uch xil fransuz taomida gumbazli shiftlar ostida ovqatlanish mumkin. Foye devorlari mahalliy rassomlar tomonidan bezatilgan[7][8].
Organ cholgʻu asbobi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Cherkovda 1845-yilda Aristide Cavaillé-Coll tomonidan qurilgan taniqli organ (argon) mavjud. U 1927-yilda Kavayl-Kollning vorisi Charlz Mutin tomonidan qayta tiklangan, u ham qoʻllanmalarni 56 ta notaga kengaytirgan. Tonal modifikatsiyalar mos ravishda 1957, 1971 va 1988-yillarda Roethinger, Danion-Gonsales va Dargassies tomonidan amalga oshirildi[9][10][11].
Galereya
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Tashqi koʻrinish
-
-
Tronchet koʻchasidan shimoliy jabha -
Aristide Cavaillé-Collning buyuk organi -
La Madeleine 1890-yillarda -
Kolonnada -
Konkord maydonidan
.jpg)
- Ichki koʻrinish
-
Jyul-Klod Ziglerning " Xristianlik tarixi " freskasi aks etgan Napoleon tasvirlangan. -
Gumbazlardan biri -
Fransua Rude tomonidan Masihning suvga choʻmdirilishi
- Detallar
-
Oxirgi hukmni koʻrsatadigan pediment -
Oʻnta Amr mavzusiga mos keladigan bronza eshiklar -
Natan Dovud bilan yuzma-yuz keldi, cherkov eshigidagi bronza barelyef -
Avliyo Jerom
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „La Madeleine“. aviewoncities.com. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
- ↑ „ÉGLISE DE LA Madeleine“. en.parisinfo.com. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
- ↑ „La Madeleine - Paris, France“. sacred-destinations.com. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
- ↑ „Vignon's The Church of La Madeleine“. smarthistory.khanacademy.org. 2014-yil 31-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 29-iyun.
- ↑ „Madeleine Article Free Pass“. britannica.com. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
- ↑ „EGLISE DE LA Madeleine“. francethisway.com. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
- ↑ „ÉGLISE DE LA MadeleineREVIEW“. fodors.com. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
- ↑ „Place de la Madeleine“. lonelyplanet.com. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
- ↑ Smith, Rollin. Louis Vierne: Organist of Notre-Dame Cathedral, 1999. ISBN 9781576470046. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
- ↑ „The Cavaille-Coll organ of La Madeleine, Paris“. signumrecords.com. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
- ↑ „Appendix J Parisian Organists - A Directory of Composers for“. rscm.u-net.com. 10-mart 2013-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 23-mart 2014-yil.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Cherkov veb-sayti (in French)
- Google Earthda foydalanish uchun cherkovning 3D modeli (Wayback Machine saytida 2007-01-27 sanasida arxivlangan)
- Insecula: Église de la Madeleine Saytning tarixi va tuzilishi (in French)