Ладислаус Фаркас (ҳунгарийча Фаркас Лáсзлó, ибронийча לדיסלאוס פרקש) (10 май 1904-йил, Австрия-Унгариянинг Дунажскá Стреда шаҳрида - 31 декабр 1948-йил, Италия Монте Аргентарио шаҳрида) - австрия-ҳунгарий келиб чиқиши бўлган исроиллик кимёчи[1][2].

Та'лим ва касб фаолияти

Фаркас Словакия Дунажскá Стреда шаҳрида дорихона хўжайини ўғли сифатида туғилган. 1908-йилда оила Трансилвания Нагйвáрад (ҳозирги Орадея, Руминия) кўчиб ўтди. Оила Неолог яҳудий динига тегишли ибодатхонада ўқийди. Фаркас Орадеадаги гимназияда ўқиган, сўнгра Вяна техник университетида икки йил ўтказган. У ўқишини Берлинда давом эттирди ва 1924-йилда Каисер Вилҳелм кимё институтига кирди. Унинг тезаси устидан назоратчи Карл Фридрик Бонҳоффер эди, у билан у кучли дўстлик тузди. 1928-йилда докторлик даражасини олди ва шу йили немис кимёси Фриц Ҳабернинг шахсий ёрдамчиси этиб тайинланди[2].

1933-йил 7 апрел куни яҳудий мансабдорларини ишдан бўшатиш мақсадида қабул қилинган Германия ҳукумати асосида, Фаркас 1933-йил 29 апрел куни кимё институти директори Фритз Ҳабер томонидан ишдан бўшатилди. Яҳудий келиб чиқиши, эртаси куни ўз исте'фога чиқиши ҳақидаги мактубини юборади. Кейин Фаркас Ҳабернинг молиявий кўмагидан фойда олди, у қонунга та'сир кўрсатган яҳудий ҳамкорларига чет элга жойлашишларига ёрдам берди[3][4][5].

1935-йилда у Фаластинга кетди ва 1936-йилда Қуддуснинг иброний университети физика кимё кафедрасини ташкил этди. Иккинчи жаҳон уруши пайтида Фаркас бошчилигидаги гуруҳ Британия уруш ҳаракатларига ҳисса қўшди. Фаркас 1942-йилда инглизлар томонидан ташкил этилган Уруш та'миноти кенгаши илмий маслаҳат қўмитасининг котиби бўлиб, уруш пайтида инглиз ва умумда иттифоқчилар хизматига мамлакатда амалга оширилган барча илмий тадқиқотлар ва ривожланишларни мувофиқлаштирган[6].

1940-йилда Фаркас Москва шаҳрида туғилган ва микробиолог сифатида ўқитилган Ханна Аҳарони (Аҳаронович) билан турмушга чиқди. У иккита қиз, Лиора ва Рутнинг отаси. Унинг ота-онаси ва кичкина синглиси Ҳолокауст пайтида ўлдирилган.

1948-йил 31 декабр куни Фаркас Исроил университети ва армияси учун жиҳозлар сотиб олиш учун АҚШга жўнаб кетди. Ҳаифадан кўтарилган махсус самолёт Тоскана шаҳридаги Монте Аргентарио шаҳрида тушиб кетади. Барча йўловчилар ва экипаж а'золари, шу жумладан Фаркас ўлди. Италияда уларнинг хотирасига хотиржамлик маросими ўтказилди ва кейин Фаркас Қуддусдаги Респитес тоғидаги Ҳар ҲаМенучот қабристонида дафн этилди[2].

Унинг шахсий архивлари Исроил миллий кутубхонаси сақланади.

Ташқи боғлар

Манбалар

  1. ↑ „Фаркас, Ласзло (Ладислаус) | Энcйcлопедиа.cом“. www.энcйcлопедиа.cом. Қаралди: 2022-йил 31-декабр.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Жортнер, Жошуа (2006-05-01). "РЕФЛЕCТИОНС ОН ПҲЙСИCАЛ CҲЕМИСТРЙ: Сcиэнcе анд Сcиэнтисц" (эн). Аннуал Ревиэw оф Пҳйсиcал Чемистрй 57 (1): 1–35. дои:10.1146/аннурев.пҳйсчем.56.092503.141246. ИССН 0066-426Х. ПМИД 16599803. 
  3. ↑ „Терминатион оф Эмплоймент Леттер то Ладислаус Фаркас фром Фритз Ҳабер“ (эн-УС). Тҳе Либрарианс (2017-йил 9-феврал). 2022-йил 8-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 1-январ.
  4. ↑ Деичманн, Уте (1997). "Тҳе Импаcт оф Жеwиш Рефугеэ Чемисц фром Нази Германй он Чемистрй ин Палестине/Исраэл" (эн). Сcиэнcе, Течнологй анд Соcиэтй 2 (2): 435–445. дои:10.1177/097172189700200210. ИССН 0971-7218. ҳттп://жоурналс.сагепуб.cом/дои/10.1177/097172189700200210. 
  5. ↑ Биэлик, Том; Фриэдрич, Бретислав (2020). "Фар Апарт анд Cлосе Тогетҳер: Фритз Ҳабер анд Чаим Wеизманн" (эн). Исраэл Жоурнал оф Чемистрй 60 (10–11): 1061–1076. дои:10.1002/ижч.202000041. ИССН 0021-2148. ҳттпс://онлинелибрарй.wилей.cом/дои/10.1002/ижч.202000041. 
  6. ↑ Чают, Мичаэл (1994-01-01). "Фром Берлин то Жерусалем: Ладислаус Фаркас анд тҳе Фоундинг оф Пҳйсиcал Чемистрй ин Исраэл" (эн). Ҳисториcал Студиэс ин тҳе Пҳйсиcал анд Биологиcал Сcиэнcес 24 (2): 237–263. дои:10.2307/27757724. ИССН 0890-9997. ҳттпс://онлине.уcпресс.эду/ҳснс/артиcле/24/2/237/47802/Фром-Берлин-то-Жерусалем-Ладислаус-Фаркас-анд-тҳе.