Lajos Koltai
Лажос Колтаи (1946-йил 2-апрелда туғилган) – венгриялик кинематограф ва режиссёр, афсонавий венгриялик режиссёр Иствáн Сзабó ва италиялик кинорежиссёр Гиусеппе Торнаторе билан биргаликда қилган ишлари билан машҳур. У 2000-йилда „Малèна“ филмидаги иши учун Академия мукофотига номзод бўлган.
| Лажос Колтаи | |
|---|---|
 Лажос Колтаи 2013-йилда | |
| Таваллуди |
1946-йил 2-апрел |
| Касби | Кинооператор, Кинорежиссёр |
| Фаолият йиллари | 1969-йилдан ҳозиргача |
Ҳаёти
Лажос Колтаи 1946-йил 2-апрел, совуқ урушнинг бошида туғилган. У жуда ёшлигидан кинога қизиқа бошлаган. Ўша пайтда Венгрияда бузғунчи мазмундаги филмлар қаттиқ сензура қилинар эди. У ўзининг биринчи қисқа метражли филмини 14 ёшида Супер 8 кинокамерасида суратга олади ва қисқа ссенарийларни ишлаб чиқишни ва уларни дўстлари ҳамда оила аъзолари иштирокидаги филмларга айлантиришни бошлайди. Бир йили яна бир ёш режиссёр Иствáн Сзабó ҳакамлар ҳай’атига раҳбарлик қилган маҳаллий ҳаваскорлар кинофестивалида биринчи ва иккинчи ўрин совринларини қўлга киритади.
Иствáн Сзабó билан ҳамкорлик
Лажос Колтаи фаолиятининг бошида Сзабо билан ҳамкорликда халқаро эътирофга сазовор бўлади. Хусусан, унинг „Мефисто“ филми хорижий тилдаги энг яхши филм учун Академия мукофотини қўлга киритади ва Пал Габорнинг „Анги Вера“ номли сиёсий классикаси ҳам уни дунёга танилишига ҳисса қо’шади. Айни шу пайтларда халқаро кино ҳамжамияти Шарқий Европа филмларига эътибор бера бошлайди. Голливуд бир неча ўн йилликлар давомида дунёнинг ушбу қисмларида бўлгани каби чекловларга дуч келмайдиган филмлар суратга олинганидан кейин ўн йил олдин ижод чўққисига чиққан бўлса-да, венгер бадиий руҳи дунёда ўз ўрнини топа бошлади ва кўплаб Венгриялик режиссёрлар ўз мамлакатларининг фашистларга алоқадор бўлган ифлос тарихи ҳақидаги ҳақиқатларга қарши туришди. Бундан ўн йил олдин Голливуд ижод чўққисида эди. Бир неча ўн йиллар давомида дунёнинг бошқа қисмларида бўлгани каби чекловларга дуч келмайдиган филмлар пайдо бўлди. Шу билан бирга, венгер бадиий руҳи глобал миқёсда ўз ўрнини топа бошлади. Кўпгина венгриялик режиссёрлар ўз мамлакатларининг нацистларга алоқадор бўлган ёмон тарихи ҳақидаги ҳақиқатларга қарши туришган. Ундан кейин бир қанча бадиий ва сиёсий дурдона асарлар, ўсмирлар учун мўлжалланган „Тиме Стандс Стилл“ (1982), кўпчилик ўз вақтидан анча олдинлаб кетган деб ҳисобланган филм, Канн кинофестивалининг ғолиби, яна бир „Оскар“ номинациясини қўлга киритган Cолонел Редл (1985) ва Гитлернинг юксалишига асосланган яна бир сиёсий драма Ҳануссен яратилади.
1995-йилда 19-Москва халқаро кинофестивалида у „Марио анд тҳе Магиcиан“ филмидаги иши учун режиссёрлик учун махсус Силвер Ст. Георге мукофотига сазовор бўлган[1].
Голливуддаги ижоди
Торнаторе Колтаининг энг яхши асарини суратга олади. Режиссёрнинг буйруғинигина бажармасдан ўрнига суратга олиш майдончасида ҳақиқий ижодий ҳамкорликни амалга оширишга имкон беради ва натижада кўпчилик (жумладан, Колтаининг ўзи ҳам) унинг энг гўзал иши деб ҳисоблайди. Бу эса 2000-йилда кинематограф учун энг юқори мартаба ҳисобланган „Оскар“ мукофотига Торнаторенинг „Малена“ филми номзод бўлишга эришади[2].
Филмографияси
- Бизалом (1980)
- Тҳе Греэн Бирд (1980)
- Мепҳисто (1981)
- Тиме Стандс Стилл (1982)
- Тҳе Принcесс (1983)
- Cолонел Редл (1985)
- Ҳануссен (1988)
- Wҳите Палаcе (1990)
- Меэтинг Венус (1991)
- Борн Естердай (1993)
- Wрестлинг Эрнест Ҳемингwай (1993)
- Wҳен а Ман Ловес а Wоман (1994)
- Жуст Cаусе (1995)
- Ҳоме фор тҳе Ҳолидайс (1995)
- Оут то Сеа (1997)
- Тҳе Легенд оф 1900 (1998)
- Суншине (1999)
- Малèна (2000)
- Тҳе Эмперор'с Cлуб (2002)
- Мах (2002)
- Беинг Жулиа (2004)
- Фателесс (2005)
- Эвенинг (2007)
- Семмелwеис (2023)
Манбалар
- ↑ „19тҳ Мосcоw Интернатионал Филм Фестивал (1995)“. МИФФ. 2013-йил 22-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 16-март.
- ↑ „Осcар Лист Cинематограпҳерс“. Интернатионал Cинематограпҳерс Гуилд. 2009-йил 10-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 5-апрел.