Ziyosfera

Lak Long Quan

Марказда Лак Лонг Қуан сурати, чап томонда унинг рафиқаси Ау Ко (2009).

Лак Лонг Қуан ― Ветнам мифларида, Ситкуи ҳукмдори (Хич Қуй,) афсонавий Кин Дуонг Вуонгнинг аждоди ва маданий қаҳрамони, ўғли ва ягона меросхўридир. Лак Лонг Қуан номидаги „лаc“ компоненти пасттекислик ва дарё Ветнинг қадимги 15 та қабиласи — Лак Виэт этноними билан боғлиқ. Унинг ҳукмронлиги бошланишининг тахминий санаси милоддан аввалги 2839-йил[1].

Мифология

Лак Лонг Қуан онаси томондан ярим аждаҳо, бобоси Донгтинг кўлининг аждаҳоси; унинг отаси оловли лорд Шеннонг эди. Лак Лонг Қуан ўзининг амакиваччаси, қушлар қироли Де Лайнинг қизи тоғ периси Ау Cо билан турмуш қурган. Лак Лонг Қуанга турмушга чиққан Ау Ко қоп туғади, у ёрилиб кетади, ичидан юзта тухум чиқади, ҳар бир тухумдан ўғил чиқади — юзлаб афсонавий Ветнам оилаларининг авлоди.

Лак Лонг Қуан юзлаб уруғ халқларига шоли етиштириш ва ипак қурти етиштиришни ўргатган, шунингдек, давлат муассасаларининг асосчиси бўлган. Лак Лонг Қуан ҳақидаги афсоналар цикли тарихий хусусиятга эга: улардан бирида Хитой истилосига қарши кураш Лак Лонг Куан ва чет элликлар ўртасидаги гўзал Ау Ко пери учун уруш сифатида талқин қилинади. Лак Лонг Қуан кўплаб йиртқич ҳайвонлар, руҳлар, аждарлар, илонлар, йўлбарслар ва филларга айланиб, душманларга қарши курашади, бу шаманизмдаги Ветна ҳомийлари — руҳлар ғояси билан боғлиқ.

Бироз вақт ўтгач, Лак Лонг Қуан ва Ау Ко ажралишадилар, аждаҳо 50 та ўғлини олиб, денгизга олиб кетади, пери қолган 50 таси билан тоғларга кетади. Аждаҳонинг 50 ўғлидан биринчиси Ҳунг Лан, Ҳунг Вуонгнинг учинчи ҳукмдори бўлиб, Лак Лонг Куан ўрнини эгаллайди ва 15 Ла Вет қабиласидан Ванланг давлатини яратади. Бу „Cон Рồнг, чáу Тиêн“ („Аждаҳонинг болалари, худоларнинг неваралари“) мақолида ўз аксини топган.

Тадқиқот

Нгуен Ти Тҳи шунга ўхшаш Муонг афсонасини таҳлил қилгандан сўнг, у бу ҳикоя Ла Виэт ва Муонгнинг ажралиши ҳақидаги халқ хотирасига асосланган деган хулосага келади[2]. Бошқа томондан, эҳтимол бу афсона пасттекислик Лаквиэц ва тоғли Авиэтларнинг умумий келиб чиқишига ишора қилади, улар кейинчалик яна бирлашиб, умумий Аулак давлатини ташкил этдилар.

Аждаҳо прототипи, эҳтимол,Қизил дарёнинг қуйи оқимида яшаган ва маҳаллий қабилаларнинг тотем ҳайвонларига айланган тимсоҳлар эди[3].

Наслчилик

Лак Лонг Қуаннинг отаси Кин Зионг-виёнг, Де Миня ўғли, онаси — Ву Тен Ну (Вụ Тиêн Ну), Тҳан Лонг Нунинг (Тҳан Лонг Ну) қизи, Донг Дин Қуаннинг (Độнг Đìнҳ Қуâн) невараси; Де Лаи унинг амакиваччаси эди[4].

Кейинги даврларда Лак Лонг Қуаннинг насл-насаби Хитойнинг қишлоқ хўжалиги худоси ва аждарлар подшоси Шен Нун (бешинчи авлод авлоди) билан боғлиқ бўлди.

Ветнам адабиётида

"Даи Вет тарихий ёзувларининг тўлиқ тўплами" китоблари (ХВ) ва „Лингнам ерининг ажойиб эртаклари“ (Ветнам Лĩнҳ Нам чич қуáи , Лин Нам тит куаи, ХИВ-аср) Ау Ко афсонасида эслатиб ўтилган[5].

Манбалар

  1. ↑ Лạc — земляной орех, арахис
  2. ↑ Сучкова Е. В. „Образ ветнамской женщини в мифах и истории Ветнама“. // Ойкумена, № 1(12); Владивосток, 2010
  3. ↑ пер. с вьетнамского и ханваня Е. Ю. Кнорозовой. Мифы и предания Вьетнама. Санкт-Петербург: Петербургское Востоковедение, 2000. 
  4. ↑ см. родословную в книге Тҳе Биртҳ оф Ветнам, Кеитҳ Wеллер Тайлор. Ревисион оф тҳесис (Пҳ.Д.). Приложениэ А, стр. 304. Университй оф Cалифорниа Пресс (1991). ИСБН 0-520-07417-3
  5. ↑ Кеитҳ Wеллер Тайлор: Тҳе Биртҳ оф Ветнам. Ревисион оф тҳесис (Пҳ.Д.). Приложениэ А, стр. 303. Университй оф Cалифорниа Пресс (1991). ИСБН 0-520-07417-3

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Lak_Long_Quan" dan olindi