Lala
Лала[1] (лотинча: Ларунда, баъзан, шунингдек, Ларунде, Ларанда, Лара) ― наяда-нимфа, Олмон дарёсининг қизи. Овидийнинг „Фастй“ достонида тилга олинган. Овидий асари ― у ҳақида эслатиб ўтилган, бугунги кунгача сақланиб қолган ягона манба бўлиб. Лала ўз гўзаллиги ва кўп гапириши билан машҳур эди (дадаси бу хусусиятни жиловлашга кўп уриниб кўрган, аммо омадсиз)[2].
Наяда-нимфа сир сақлашга қодир эмас эди ва шунинг учун Юпитернинг рафиқаси Юнонага унинг Ютурна (у Лала сингари нимфа ва Януснинг хотини бўлган) билан бўлган муносабатлари ҳақидаги сирини очиб берди. Ишончини суистеъмол қилгани учун жазо сифатида Юпитер Ларанинг тилини кесиб ташлади ва психопомп Меркурийга уни Авернга ― ер ости дунёси ва Плутон қироллиги дарвозаларига олиб боришни буюрди. Бироқ, Меркурий Ларани севиб қолди. Лала ундан икки фарзандни дунёга келтирди, улар лар ― кўринмас уй худолари деб аталади. Бироқ, Юпитер уни топа олмаслиги учун у ўрмондаги яширин кулбага яшириниши керак эди.
Лала, эҳтимол, Мута ― „соқов“ ва Тацита ― „камгап“ билан тенглаштирилиши керак. Охирги иккитаси ҳам нимфалар ва кичик худолар ҳисобланган[3][4].
Овидий Фералия байрами (21-феврал) муносабати билан Лала ва Меркурий ҳақидаги афсонани эслатиб ўтади. Лара/Ларунда ҳам баъзан байрами ― ларенталия бўлган Акка Ларентия[5] билан тасаввур қилинади, бу байрам римликлар томонидан 23-декабрда нишонланади.
Манбалар
- ↑ „Овидий. Фасты. Книга ИИ.“. анcиэнтроме.ру. 2020-йил 23-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 13-феврал.
- ↑ Овид, Фасти 2, В. 599
- ↑ Лаcтантиус, Тҳе Дивине Институтионс, И. 20
- ↑ Ж. А. Ҳартунг, Диэ Религион дер Рöмер: Нач ден Қуэллен, вол. ИИ, п. 204
- ↑ Cф. Тҳалиа Тоок. „Аccа Ларентиа, Роман Годдесс анд Мотҳер оф тҳе Ларес“ (2006). 2015-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 23-декабр.