Laokoon
"Лаокоон" ҳайкали — Одессада Одесса археология музейи биноси олдида ўрнатилган машҳур „Лаокоон ва унинг ўғиллари“ ҳайкалининг нусхаси бўлган мармар ҳайкал.
Ҳайкалнинг пайдо бўлиш тарихи
Ҳайкал йирик одессалик тадбиркор (кейинчалик — Одесса мери) Г. Г. Маразли буюртмасига бинонан унинг Франсуз булвари охирида, Одесса ботаника боғи ва Чкалов санаторийси ҳудудида жойлашган дала ҳовлисини безаш учун ясалган. Европа бўйлаб саёҳат қилган жаноб Г. Маразли Эл Греконинг „Лаокоон“[1] (ҳозирда Вашингтондаги Миллий санъат галереясида жойлашган) картинасини кўради ва ҳатто уни сотиб олмоқчи бўлади. Лекин Ватиканга ташриф буюрганида, у ерда қадимги „Лаокоон ва унинг ўғиллари“, юнон ҳайкалидан ҳайратланган ва унинг нусхасини ўзи учун буюртма қилган[2].
1917-йилги Октабр инқилобидан сўнг, Совет ҳукумати қарорлари асосида ҳайкал бошқа кўчмас мулклар сингари миллийлаштирилди ва олти марта бир жойдан иккинчи жойга кўчирилди. 1920-йилларнинг ўрталарида шаҳар меъморлари М. В. Замечек ва М. Ф. Безчастнов шаҳар ҳокимиятига шаҳар майдонлари ва боғларни собиқ савдогар ва аристократик элита вакилларидан тортиб олинган ҳайкаллар билан безашни таклиф қилди. Палаис Роял майдонида „Купид ва Псйче“, Шаҳар боғидаги „Арслон ва шер“ ва бошқа ҳайкаллар шундай пайдо бўлди[3]. 1924-йилда „Одесских известий“нинг кечки нашри Лаокооннинг Фелдман булварида ўрнатилишини хабар қилди. 1927-йилда ушбу ҳайкал Преображенская ва Спиридоновская кўчалари чорраҳасида жойлашган Армия ва денгиз флоти маданият уйи (Одесса ҳарбий округи офицерлар ассамблеясининг собиқ биноси) яқинидаги боғга ўрнатилди. Шу билан бирга, матбуот янги жойда Лаокоон нафақат илонлардан, балки ахлоқсизликдан ҳам азоб чекиши ҳақида киноя қилди. Янги жойда ҳайкал кўпинча вандализм ҳаракатларига дучор бўлган.
1969-йилда И. Т. Черняковнинг таклифига биноан ҳайкални Археология музейига кўчиришга қарор қилинди. Ҳайкал демонтаж қилинди, лекин фақат 1971-йилда у ҳозирги кунда турган янги жойда пайдо бўлди[2]. Бироқ, у ҳали ҳам вандалларнинг қурбонига айланиб келмоқда. Жамоатчилик мармар асл нусхани археология музейи залларига қўйишни, гипс ёки замонавий полимерлардан ясалган нусхасини очиқ ҳавода сақлашни таклиф қилди[4].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „Лаоcоöн“. Натионал Галлерй оф Арт. www.нга.гов. 2018-йил 26-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 25-декабр.
- ↑ 2,0 2,1 Феденев Р. „У Маразли ума разливы“ (ру). Одесский городской портал «Пассаж». 2012-йил 1-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 27-сентябр.
- ↑ „Безчастнов Михаил Федорович“ (ру). Сайт «Я-одессит!». 2012-йил 1-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 27-сентябр.
- ↑ Креймерман Р. „Памяти Григория Маразли“ (ру). Газета «Тиква Ор Самеах». 2014-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 27-сентябр.
Ҳаволалар
- Феденев Р. „У Маразли ума разливы“ (ру). Одесский городской портал «Пассаж». 2012-йил 1-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 27-сентябр.
- „Лаокоон / Лаоcоон“ (ру). виртуальный тур. Одесса 360. 2012-йил 30-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 27-сентябр.
- Одесский Лаокоон: история вандализма Телекомпания „ГРАД“