Ziyosfera

Las Animas (Colorado)

Лас Анимас — бу Америка Қўшма Штатлари Колородо округнинг ўрни бўлиб, энг кўп аҳолиси бўлган ва Бент округидаги ягона муниципалитет ҳисобланади[2]. 2010-йилда Америка Қўшма Штатлари аҳолини рўйхатга олиш вақтида шаҳар аҳолиси 2,410 нафар эди[3]. Лас Анимас Арканзас дарёси бўйида, Пургатуар дарёси (ёки „Пургаторй дарёси“) билан қўшилиш жойидан ғарбий томонда, Колорадо жануби-шарқида Пуэблодан шарқда, тарихий Бент қал’аси яқинида жойлашган.

Лас Анимас, Cолорадо
Статуторй Cитй[1]
Skyline of Las Animas, Colorado
Майдон 1.67 км2 (0.64 кв ми)
Аҳолиси
 (2010)
 2 410
Зичлиги 1331.49 киши/км2
Вақт минтақаси УТCМоунтаин (МСТ)

Этимологияси

Афсонага кўра, шаҳар ва Пургатуар дарёси, эҳтимол, Коронадо экспедициясининг бир қисми бўлган, руҳонийнинг охирги маросимларисиз вафот этган конкистадорлар гуруҳи шарафига номланган бўлиши мумкин. Католик эътиқодига кўра, натижада уларнинг руҳлари Пургаторйга боради. Лас Áнимаснинг асл испанча ном (испанчада „Руҳлар“) бўлиши тахмин қилинган. Ла Cиудад де Лас Áнимас Пердидас эн Пургаторио, „Пургаторияда йўқолган руҳлар шаҳри“ сўзининг қисқартма варианти бўлиши ҳам мумкин..

Бироқ, муаллиф Моррис Ф. Тейлор фикрига кўра, бу испан католик эътиқодига мос келмайди, балки франсуз католик эътиқодига тўғри келади[4]. Эл Рíо де лас Áнимас Пердидас эн Пургаторио жумласининг испанча версияси франсузча версиясининг безаклари ҳисобланган. ХИХ аср харитасида бу ернинг тўлиқ испанча номи ёки унинг таржимаси кўрсатилмаган. Мавжуд хариталарда дарёнинг турли номлари бор: Рио де Лас Анимас, Пургаторй дарёси ва „Пиcатоире“, Пургатуарнинг коррупцияси (бугунги кунда у Пиcкетwире деб таржима қилинган) кабилар шулар жумласидандир. ХИХ асрнинг франсиялик мўйна савдогарлари дарёни Пургатувара деб аташган. Яна бир англикизацияси Пиcк оф Wаре номи эди.

Тарих

Ҳарбий постлари

Ганттнинг Пикет пости, шунингдек, Форт Гантт номи билан ҳам танилган, 1832-йилда ҳозирги Лас-Анимас яқинида қурилган бўлиб, 1834-йилгача савдо нуқтаси сифатида фаолият юритган[5]. Иккинчи Форт-Лён ҳарбий пости 1867-йилда Лас-Анимасда қурилган. У 1897-йилгача фаолият кўрсатган[6].

Сув муаммолари

Лас-Анимасда сув асосий муаммоли масала ҳисобланади. Колорадо жануби-шарқидаги кўплаб шаҳарлар сингари, Лас Анимас ҳаётни ва маҳаллий қишлоқ хўжалиги иқтисодиётини таъминлаш мақсадида сув учун Фронт Рангедаги бой шаҳарлар билан рақобат олиб боради. Ишлаб чиқувчилар ҳамда муниципалитетлар қурғоқчилик ва экин нархларининг пасайиш вақтида умидсиз деҳқонлардан сув сотиб олишган. Бу сув катта шаҳарларга хизмат қилиш учун юқорига йўналтирилганлиги сабабли, Лас Анимас ушбу муҳим манбадан фойдаланиш имкониятидан мосуво бўлган.

Шаҳардаги сув таъминоти сифати паст бўлгани учун 1990-йилларнинг ўрталарида тескари осмос филтрлаш қурилмаси ўрнатилди. Сувдаги минерал моддаларнинг йўқолиши натижасида қувурларнинг ички қисмида ҳосил бўлган минерал чўкиндилар натижасида қувур узоқ вақт ўтмай қулаб тушди.

Географияси

Лас Анимасдаги АҚШ почта бўлими

Лас Анимас Бент округининг шимоли-ғарбий қисмида Арканзас дарёси бўйида жойлашган бўлиб, координаталари қуйидагича: 38°4′1″Н 103°13′33″W / 38.06694°Н 103.22583°W / 38.06694; -103.22583 (38.066980, −103.225937)[7]. 50-сонли АҚШ автомагистрали шаҳар орқали ўтадиган асосий магистрал бўлиб, Пуэблогача 82 миля (132 км) масофа ғарбга ва шарқда 36 миля (58 км) Ламарга қадар боради.

Америка Қўшма Штатлари аҳолини рўйхатга олиш бюроси маълумотларига кўра, шаҳарнинг умумий майдони 1.7 квадрат миля (4.3 км2) ни ташкил қилади, шундан 1.6 квадрат миля (4.2 км2) қуруқлик ва 0.039 квадрат миля (0.1 км2) ёки 2,75 % сув майдонидан иборат[3].

Иқлими

Лас Анимас кўпинча Колорадодаги энг иссиқ шаҳарлардан бири сифатида тасвирланади, аммо қиш ҳам жуда совуқ бўлиши мумкин. Лас-Анимасдаги рекорд қайд этган энг паст ҳарорат −32 °Ф (−35.6 °C) охирги марта 1948-йил 28-январда содир бўлган. Лас-Анимас учун рекорд қайд этган энг юқори ҳарорат 114 °Ф (45.6 °C) ва охирги марта 2012-йил 24-июнда амалга ошган[8]. Ҳар йили 82 кун тушдан кейин ҳарорат кўтарилиб, 90 °Ф (32.2 °C) даражани ташкил қилади ёки айрим ҳолларда ундан иссиқроқ, камида 100 °Ф ор 37.8 °C га етади . Энг паст максимал ҳарорат рекорди 1924-йил 20-декабрда бўлиб, ўшанда энг юқори ҳарорат −8 °Ф (−22.2 °C) га қадар етган. Спектрнинг бошқа томонида, Лас-Анимасдаги энг иссиқ минимал ҳарорат 1935-йил 2-августда содир бўлган ва бу ҳарорат 89 °Ф (31.7 °C) даража эди.

Лас Анимас иқлими
Кўрсаткич Ян Фев Март Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ной Дек Йил
Ўртача максимал, °C 29 29 34 38 41 46 46 43 41 37 32 31 46
Ўртача минимал, °C −36 −35 −32 −15 −8 0 0 1 −6 −18 −26 −36 −36
Ёмғир, мм 9,7 8,1 20 35 43 46 67 46 24 28 10 9,1 345,9
Манба: 1) НОАА[9]
2) НCЕИ [10]

Демография

Аҳоли ўсиш тарихи
Йил Аҳоли %±
188052—
18906111 0 750%
19001 192951%
19102 008685%
19202 252122%
19302 517118%
19403 232284%
19503 223−03%
19603 40256%
19703 148−75%
19802 818−105%
19902 481−120%
20002 758112%
20102 410−126%
2019 (эст.)2 165[12]−102%
АҚШ аҳолисини рўйхатга олиш[11]
Лас Анимасдаги Авлиё Мери католик черкови

2000-йилдаги аҳолини рўйхатга олиш[13] ҳолатига кўра, шаҳарда 2758 киши, 1091 хонадон ва 716 оила истиқомат қилган. Аҳоли зичлиги 2,134.2 инҳабитанц пер сқуаре миле (824.0/км2) ни ташкил этган. 1264 та уй-жой бўлиб, ўртача зичлик 978.1 пер сқуаре миле (377.6/км2) ни ташкил қилган. Шаҳарнинг ирқий таркиби 74,87 % оқ, 0,91 % афро-америкалик, 2,86 % тубжой америкалик, 0,58 % осиёлик, 15,34 % бошқа ирқлардан ва 5,44 % икки ёки ундан ортиқ ирққа мансуб кишилардан иборат. Ҳар қандай ирқга мансуб испан ёки лотин миллатига мансуб кишилар аҳолининг 42,60 фоизини ташкил қилган.

1091 та уй хўжалиги бўлиб, улардан 31,0 % ини 18 ёшгача бўлган болалари бор оилалар, 46.0 % бирга яшайдиган эр-хотинлар 14.8 % эри бўлмаган бевалар, 34,3 % оиласиз бўлганлар кишилардан таркиб топган. Барча уй хўжаликларининг 30,7 фоизи жисмоний шахслардан иборат бўлиб, 14,6 фоизида эса 65 ёш ва ундан катта бўлган ёлғиз яшайдиганлар ҳисобланади. Уй хўжаликларининг ўртача катталиги 2,46 ва оиланинг ўртача катталиги 3,04 нафар кишидан тузилган.

Шаҳар аҳолиси ёш даражаси хилма-хил бўлиб, 27,3 % 18 ёшгача, 8,6 % 18 ёшдан 24 ёшгача, 24,0 % 25 ёшдан 44 ёшгача, 22,2 % 45 ёшдан 64 ёшгача, 17,9 % 65 ёш ёки ёши каттароқлардан иборат. Ўртача умр ёши 38 йил эди. Ҳар 100 аёлга 94,1 эркак тўғри келади. 18 ва ундан катта ёшдаги ҳар 100 аёлга эса 117,8 нафар эркак тўғри келади.

Шаҳардаги уй хўжаликларининг ўртача даромади 26,157 долларни, оиланинг ўртача даромади эса 29,815 долларни ташкил этди. Эркаклар ўртача даромади 26,168 долларни, аёлларники эса 23,250 доллар дея баҳоланган. Шаҳарнинг аҳоли жон бошига даромади 13 893 долларни ташкил этади. Оилаларнинг қарийб 19,7 фоизи ва аҳолининг 25,0 фоизи қашшоқлик чегарасидан пастда бўлган, шу жумладан 18 ёшгача бўлганлар 39,3 фоизи ва 65 ва ундан катта ёшдагиларнинг 14,4 фоизи ҳам айни шу ҳолатдагилардир.

Санта Фе Траил куни

Лас Анимас Санта-Фе нинг тоғли шох ё'ли бўйлаб жойлашган ва Лас Анимасдан 20 миля (32 км) ғарбда жойлашган Ла Жунта шаҳрида Атчисон, Топека ва Санта Фе темир йўллари ишламагунча Колорадо жануби-шарқидаги йирик шаҳар бўлиб хизмат қилган.

Лас Анимас ҳар йили Санта Фе Траил кунини нишонлайди, бу йўлдан фойдаланган кашшофлар ва савдогарларнинг байрами ҳисобланади. Ушбу маҳаллий байрам АҚШдаги талабалар кенгаши томонидан ҳомийлик қилинадиган энг қадимги тадбирлардан биридир. Лас Анимас ўрта мактаби талабалар кенгаши Бент округи савдо палатаси ёрдами билан тадбирни ташкил қилади. Байрамлар парад, либослар танлови, квадрат рақси, вайронагарчилик дербиси ва анъанавий „Ранчбургер“ тушлиги ва бошқа кўплаб тадбирларни ўз ичига олади. Ўтган йилларда талабалар икки кунлик тадбирларни ўтказишди, баъзи йиллари байрам ҳафта охиригача давом этиши мумкин. одатда, бу байрам апрел ойининг охирги жума куни амалга оширилади.

2009-йил 24-апрелда Лас Анимас ўзининг 75-йиллик Санта Фе Траил кунини дам олиш кунлари давомида ўтказишга қарор қилди. Ўтган Санта Фе Траил байрами 1940-йилларнинг байрами Дай Қуээн Роял кунига тўғри келади, шунингдек, мазкур байрамга 1944-йилдан бери Талабалар Кенгаши Президентлари таклиф қилинади.

Таълим

Колумбия бошланғич мактаби (1916), 2005-йилда суратга олинган

Колумбия бошланғич мактаби

1916-йилда эски Колумбия мактаби (1887) ўрнига қурилган Колумбия бошланғич мактаби Лас Анимасдаги испан меъморчилиги услубидаги ягона бино эди. Бу Колорадо штатидаги ягона очиқ ҳовли мактаби ҳам бўлган. 2004-йилда у ўзининг аҳамияти туфайли Миллий тарихий жойлар реэстри рўйхатига қўшилди ва доимий фойдаланиш учун таъмирлашга муҳтож бўлиб, 2004-йилда Cолорадо Пресерватион, Инc. Йўқолиб кетиш хавфи остидаги жойлар рўйхатига киритилди[14][15][16][17]. Кейинчалик бино бузиб ташланди ва ғарбий қисмида бошланғич мактаб бунёд этилди.

Мактаб кенгаши ва бир неча фуқаролардан ташқари, қолган барчанинг фикрича таъмирланиши жуда қимматга тушади деб ҳисоблаган ҳолда, 90 йиллик бу бино 2006йил 21-февралда бузиб ташланган[15]. Бузилишидан сўнг мактаб 2006-йил 26-июлда рўйхатдан чиқарилди[14][18]. Шаҳар эски мактабнинг ғарбий қисмида янги бошланғич мактаб бунёд этди.

Транспорт

Лас Анимас Бустанг тармоғига киритилган. Бу Ламар-Пуэбло-Колорадо Спрингс Оутридер линиясининг бир қисми ҳисобланади[19].

Таниқли одамлар

Лас Анимасда туғилган ёки яшаган таниқли шахслар орасида мўйна савдогари ва чорвадор Wиллиам Бент[20], актёр ва қўшиқчи Кен Cуртис[21] ҳамда муҳаррир ва санъат ҳомийси Мари Ёрико Сабусаwа лар бор[22].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Аcтиве Cолорадо Муниcипалитиэс“. Стате оф Cолорадо, Cолорадо Департмент оф Лоcал Аффаирс, Дивисион оф Лоcал Говернмент. 2009-йил 12-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 31-январ.
  2. ↑ „Финд а Cоунтй“. Натионал Ассоcиатион оф Cоунтиэс. Қаралди: 2011-йил 7-июн.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Геограпҳиc Идентифиэрс: 2010 Демограпҳиc Профиле Дата (Г001): Лас Анимас cитй, Cолорадо“. У.С. Cенсус Буреау, Америcан Фаcтфиндер. 2020-йил 12-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 26-сентябр.
  4. ↑ Тайлор, Моррис Ф.. Тринидад, Cолорадо Территорй. Пуэбло, Cолорадо: О'Бриэн анд Статионерй Cо., 1966 — 1–7-бет. 
  5. ↑ Жолиэ Андерсон Галлагҳер. Cолорадо Форц: Ҳисториc Оутпосц он тҳе Wилд Фронтиэр. Арcадиа Публишинг Инcорпоратед, Април 2, 2013 — ПТ9-бет. ИСБН 978-1-61423-903-1. 
  6. ↑ Жолиэ Андерсон Галлагҳер. Cолорадо Форц: Ҳисториc Оутпосц он тҳе Wилд Фронтиэр. Арcадиа Публишинг Инcорпоратед, Април 2, 2013 — ПТ11-бет. ИСБН 978-1-61423-903-1. 
  7. ↑ „УС Газеттеэр филес: 2010, 2000, анд 1990“. Унитед Статес Cенсус Буреау (2011-йил 12-феврал). Қаралди: 2011-йил 23-апрел.
  8. ↑ Ретриэвед 13 Жулй 2015.
  9. ↑ „НОWДата - НОАА Онлине Wеатҳер Дата“. Натионал Оcеаниc анд Атмоспҳериc Администратион. 2015-йил 11-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 13-июл.
  10. ↑ ҳттпс://www.нcеи.ноаа.гов/аccесс/сервиcес/дата/в1?датасет=нормалс-монтҳлй-1991-2020&стартДате=0001-01-01&эндДате=9996-12-31&статионс=УСC00054834&формат=пдф [формациз УРЛ ПДФ]
  11. ↑ „Cенсус оф Популатион анд Ҳоусинг“. Cенсус.гов. Қаралди: 2015-йил 4-июн.
  12. ↑ „Популатион анд Ҳоусинг Унит Эстиматес“. Унитед Статес Cенсус Буреау (2020-йил 24-май). Қаралди: 2020-йил 27-май.
  13. ↑ „У.С. Cенсус wебсите“. Унитед Статес Cенсус Буреау. Қаралди: 2008-йил 31-январ.
  14. ↑ 14,0 14,1 „Cолумбиан Элементарй Счоол, Лас Анимас“, Натионал Парк Сервиcе
  15. ↑ 15,0 15,1 Местас, Антҳонй А. „Олд Cолумбиан счоол фаллс то wреcкер’с балл“, Тҳе Пуэбло Чиэфтаин, 25 Фебруарй 2006
  16. ↑ „Натионал Регистер оф Ҳисториc Плаcес Регистратион: Cолумбиан Элементарй Счоол“. 2016-йил 28-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 9-декабр.
  17. ↑ „Эндангеред Плаcес Арчиве“. Cолорадо Пресерватион, Инc.. 2013-йил 31-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-октябр.
  18. ↑ „Cолорадо Ҳисториcал Соcиэтй десcриптион оф ремовал“. 2017-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 9-декабр.
  19. ↑ „Бустанг Счедуле“. РидеБустанг. CДОТ. 2019-йил 15-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-октябр.
  20. ↑ Гоодланд. „Бент'с Форт: Траде ин Транситион“. Ҳисторй Cолорадо. 2016-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 23-июн.
  21. ↑ „Кен Cуртис - Биограпҳй“. ИМДб. Қаралди: 2016-йил 23-июн.
  22. ↑ „Жамес Миченер'с Wифе Диэс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1994-йил 27-сентябр). Қаралди: 2016-йил 23-июн.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Las_Animas_(Colorado)" dan olindi