Lavangin
Лавангин[1][2][3][4] (ляванги, лаванги, лявянги) (толиш. Лəвəнгин) — Озарбайжон ва Эронда кенг тарқалган анъанавий толиш таоми[5]. Бу товуқ ва балиқ ичини тўлдириш учун қийма ҳисобланади. Кўпинча бу қиймадан иборат бўлган барча таомларнинг номи. Балиқ лавангин ленкоранликларнинг севимли таомидир[6]. Толиш халқи лавангинни яхши кўради ва меҳмонлар ва дўстларни бу таом билан меҳмон қилишади. Баъзан лавангин Толишистоннинг рамзи ёки меҳмондўстлик рамзи сифатида тавсифланади. Ланкоран шаҳрининг шаҳар автовокзалига ушбу таомнинг номи берилган[3].
Турлари ва хусусиятлари
Гургут ва буглама билан бир қаторда чучук сув балиқларидан тайёрланувчи таомларга лавангин ҳам киради[7]. Қорабоғ лавангисига Озарбайжоннинг бошқа вилоятларидан фарқли ўлароқ ясмиқ ва гуруч қўшилади, қиймага помидор, қалампир, селдерей, кўк пиёз, шунингдек, тоғолчадан лавашана киради ва бошқа вилоятлардан фарқли ўлароқ буғда пиширилади[7].
Номининг келиб чиқиши
"Лавангин" сўзининг маъноси тўлдирилган нарсадир. Лавангин сўзи икки толишча „ләвә“ сўзидан иборат бўлиб, қорин/ошқозон[1] ва йўқолмоқ маъносида „гин“ сўзи[8], яъни қоринда яширинган деган маънони англатади. Қорни тўла, тўлдирилган нимадир (ёки кимдир) „ляванги“ дейилади. Рус тилида „лавангин“ ёки „ лаванги“ деб ҳам талаффуз қилинади.
Тайёрлаш усули
Лавангин майда майдаланган пиёз, майдаланган ёнғоқ, турша (тоғолчадан тайёрланган шарқона зиравор) ва бошқа зираворлардан (туз, қалампир ва бошқалар) тайёрланади. Балиқ учун икра қўшилади. Товуқ ёки балиқнинг танаси қийма билан тўлдирилади, кейин тикилади, сўнгра бутунлигича тандирда пиширилади. Товуқ (ёки балиқ) ва лавангиннинг бир қисми бир порсияда алоҳида жойлаштирилади.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Пирейко Л.А.. Талышско-русский словарь. Москва: "Русский язык", 1976 — 131-бет.
- ↑ Мамедов Новрузали Ханмамед оглы. Талышско-русско-азербайджанский словарь, "Нурлан", Баку, 2006 — 234-бет.
- ↑ 3,0 3,1 Абосзода Ф.Ф.. Русско-талышский разговорник/Урусә-толышә гәпжемон, Санкт-Петербург, 2010 — 74-бет.
- ↑ „Талышская кухня на 41 канале Свердловского телевидения - 6 Июня 2012 - Информационный-аналитический портал Талыш“. www.талиш.орг. 2020-йил 19-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-июн.
- ↑ Талишская кухня на 41 канале Свердловского телевидения. Лавангина кижа (Курица-лавангин) 8:15 мин.
- ↑ Фазиль Рахманзаде. Дар судьбы. Язычы, 1990 — 280-бет.
- ↑ 7,0 7,1 Таир Амирасланов, Айнура Амирасланова. „Карабах – благодатный край и его яства“ (ру). ИРС Ҳеритаге (2012). Қаралди: 2016-йил 5-декабр.
- ↑ Пирейко Л.А. Талишско-русский словар. — Москва: „Русский язик“, 1976. — С. 53. — 352 с.