Laysan albatros
| Лайсан албатрос | |
|---|---|
|
| |
| Илмий таснифлаш | |
| Олам: | Эукариотлар |
| Тип: | Хордалилар |
| Синф: | Қушлар |
| Оила: | Албатроссимонлар |
| Уруғ: | Шимолий Тинч океан албатрослари |
| Турлари: | П. иммутабилис |
| Халқаро илмий номи | |
| Пҳоэбастриа иммутабилис (Ротҳсчилд, 1893) | |
| Синонимлари | |
| Диомедеа иммутабилис | |
Лайсан албатрос[1] (лотинча: Пҳоэбастриа иммутабилис) — албатроссимонлар оиласига мансуб денгиз қуши. Уларнинг 99,7% Шимоли-ғарбий Гавайи оролларида истиқомат қилади. Бу албатрос Гавайи оролларида иккинчи энг кенг тарқалган денгиз қуши бўлиб, тахминан 1,18 миллион қуш яшайди ва ҳозирда ўз ҳудуд доирасини янги оролларгача кенгайтирмоқда. Лайсан албатрос биринчи марта 1893-йилда Лайсан оролидан олинган намуна асосида Лионел Валтер Роцҳилд томонидан Диомедеа иммутабилис сифатида тасвирланган[2].
Тавсиф

Лайсан албатросининг ўртача узунлиги 81 см[3] ва қанотлари кенглиги 195 дан 203 см гача[4]. Оғирлиги 2,4 дан 4,1 кг гача бўлган эркаклар урғочиларга қараганда каттароқдир, уларнинг вазни 1,9 дан 3,6 кг гача[5][6]. Бу албатрос қора-кулранг устки қаноти, орқа, юқори думга эга, боши, пастки думи ва пастки қисмлари оқ рангга эга. Унинг кўз атрофида қора доғлар бор ва унинг қанотлари нақшлари бошқа турлар орасида фарқ қилади, ба'зиларида эса торроқ қора қирралар ва ўзгарувчан миқдорда қора ранглар мавжуд. Вояга етмаганларнинг тумшуғи кулранг ва устки думлари қорамтир[3] Бу турнинг наслчилик патлари йўқ[5].

Лайсан албатросни аниқлаш одатда осон. Шимолий Тинч океанида бошқа нисбатан кенг тарқалган албатросдан, я'ни қора оёқли албатросдан ажратиш осон. Уни жуда кам учрайдиган калта думли албатросдан бутунлай тўқ рангдаги орқа томони ва кичикроқ ўлчамлари билан ажратиш мумкин. Лайсан албатроснинг патлари икки хил рангли, уски орқа қисми ва қаноти тўқ кулранг, пастки томони ва боши оқ рангда.
Тарқалиш
Гавайи оролларида кўпаяди[7], миграция даврида у Шимолий Тинч океани бўйлаб (шимолда Командор ва ғарбда Сахалингача) катта чуқурликдаги совуқ оқимлар зонасида тез-тез учрайди.
Ҳаёт тарзи

У ҳам барча албатрослар сингари очиқ океанда яшайди ва қуруқликда фақат уй қуриш даврида пайдо бўлади. У асосан сефалоподлар, камроқ балиқ ва қисқичбақасимонлар билан озиқланади. Кемалар бу оиланинг бошқа қушларига қараганда камроқ таʻқиб қилинади. У жим, фақат вақти-вақти билан бўкирган фарёдни чиқаради ва лайлак каби тумшуғини уради. Колонияларда кўпаяди. Уяда фақат битта оқ (баъзан қора доғлар билан) тухум бўлади. Тухумни иккала ота-она ҳам 65 кун давомида инкубация қилади. Жўжа уяда олти ойгача қолади. Ба'зида қора оёқли албатрос билан чатишиши мумкин.
Улар камида 5 ёшда, лекин кўпинча 8-10 ёшда кўпая бошлайди.
2011-йилда Мидwай атоллида 60 ёшдан ошган Лайсан албатрос урғочиси тухум қўйиб, жўжа очди. У 1956-йилда рақамланиб ҳисобга олинган[8].
Фотосурат
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Бёме Р. Л., Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общ. ред. акад. В. Е. Соколова. — М.: Русский язык, РУССО, 1994. — С. 15. — 2030 экз. — ИСБН 5-200-00643-0.
- ↑ Роберцон, C. Ж. Р. (2003)
- ↑ 3,0 3,1 БирдЛифе Интернатионал (2008)
- ↑ Дунн, Ж. Л. & Алдерфер, Ж. (2006)
- ↑ 5,0 5,1 Флойд, Тед (2008)
- ↑ Дуннинг Жр., Жоҳн Б., эд. (1992). CРC Ҳандбоок оф Авиан Бодй Массес. CРC Пресс. ИСБН 978-0-8493-4258-5.
- ↑ Сергей Смиренский Рекорд долголетия для морских птиц // Наука и жизнь. — 2017. — № 5.
- ↑ „Америcа'с олдест wилд бирд ис а неw мом“. CНН (2011-йил 9-март). 2011-йил 10-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 9-март. „цитата: Тҳе бирд wас фирст идентифиэд анд бандед бй а УСГС ресеарчер ин 1956 wҳен ше wас инcубатинг ан эгг, аccординг то тҳе УСГС. Ас тҳе Лайсан албатросс cан'т бреэд бефоре аге 5 – анд спендс муч оф иц лифе бефоре тҳат ат сеа – сcиэнтисц эстимате Wисдом ис ат леаст 60 еарс олд. Ше май бе эвен олдер, тҳоугҳ, ас мост Лайсан албатроссес дон'т бреэд унтил аге 8 ор 9 афтер ан эхтендед cоурцҳип“.
Адабиёт
- Бёме Р. Л., Динец В. Л., Флинт В. Е., Черенков А. Е. Птицы. Энциклопедия природы России. — М.: АБФ, 1996. — 432 с.
Ҳаволалар
- Позвоночные животные России: Темноспинный альбатрос (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-03-02 санасида архивланган)
