Lazar Rempel
Лазар Израилевич Ремпел (1907.7.11, Кишинёв – 1992, Москва) – Марказий Осиё санъацҳунослиги бўича йирик мутахассис.
| Лазар Ремпел | |
|---|---|
| Файл:Лазар Ремпел.жпг |
Санъацҳунослик доктори (1963), профессор (1966). Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби (1966). Москва санъат университетини тугатган (1931). 1937-йилдан Бухоро, Самарқанд, Жамбул музейларида, бир қанча археологик экспедицияларда қатнашиб, Ўрта Осиё халқлари санъати тарихини ўрганган. Санъацҳунослик илмий тадқиқот институти меъморлик, тасвирий ва амалий санъат бўлимининг мудири (1954—84). Асосан, Ўзбекистон ва Ўрта Осиё санъати, меъморлиги тарихини ўрганишга бағишланган асарларида Ўзбекистон меъморлиги безаги, тузилиши тарихи ва назарияси масалаларини ёритган. Ҳамза номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1966).
Биографияси
1924-йилдан Лазар Ремпел Симферополдаги Таурида марказий музейида стажёр, кейин тадқиқотчи ва сўнгра бўлим бошлиғи эди. 1928-йилда у Москвага боради ва 1931-йилда Москва давлат санъат университетини тугатади. 1931—1933-йилларда Давлат санъат тарихи академиясининг аспирант бўлган. Шу билан бирга, 1930—1931-йилларда Шарқ маданияти музейида, 1931—1934-йилларда Коммунистик академияси Адабиёт ва санъат институтида илмий ходим бўлган. 1934—1937-йилларда Бутунжаҳон маданият институтида катта илмий ходим бўлиб ишлаган. 1935—1936-йилларда Москва фалсафа, адабиёт ва тарих институтида дарс берган.
Л.Ремпел талабалик йилларидаёқ Ўрта Осиё санъатига қизиқиб қолган ва 1930-йилда ўзининг „Национальная архитектура в Средней Азии“ (Искусство в массы, 1930-йил, 8-сон) номли биринчи илмий асарини нашр этган. Худди шу мавзудаги бир қатор мақолалар: „Архитектура Ислама“ (Архитектура академияси, № 3, 1935 йил), „К итогам международного конгресса по иранскому искусству“ (Академия архитектуры, 1935 йил, № 6), „Мавзолей Измаила Саманида“ (Академия архитектуры, 1936-йил, 5-сон), „Архитектура Хивы“ (Архитектура СССР, 9-сон, 1936-йил). 1932-йилда у ўзининг биринчи монографияси „Живопись Советского Закавказья“ ни нашр этди, уч йилдан сўнг „Архитектура послевоенной Италии“ нашр этилди.
1937-йилда Л. И. Ремпелнинг турмуш ўртоғи санъацҳунос Т. В. Вязниковсева ҳибсга олинди ва Ремпелнинг ўзи – ватан хоинининг оиласи аъзоси сифатида ўша йили Бухорога сургун қилинди. Бухорода 1937-йил июлидан бошлаб фотосуратчилик билан шуғулланган[2]. Сўнгра Бухоро музейида илмий ходим бўлиб ишлаган. 1939—1948-йилларда Самарқанд вилояти музейи илмий ходими бўлган[3]. 1948-йилда Жамбулга (Қозоғистон) кўчирилгандан сўнг ўрта мактабда чизмачилик ўқитувчиси ва 1954-йилда реабилитациясига қадар Жамбул вилоят музейи илмий ходим бўлиб ишлаган. 1954-йилдан Тошкент шаҳрида яшаган. 1955-йилдан Ўзбекистон ССР Фанлар академияси Санъацҳунослик институтида архитектура, тасвирий ва амалий санъат бўлими мудири бўлган. Шу билан бирга, 1957—1961-йилларда А. Н. Островский номидаги Тошкент давлат театр ва рассомчилик институти (ҳозирги М.Уйғур номидаги санъат институти) профессори, санъат тарихи ва назарияси кафедраси мудири ҳам бўлган. Бутун Ўзбекистон бўйлаб Бухоро, Фарғона, Самарқанд ва бошқа шаҳарларнинг қадимий архитектурасини, шу жумладан, республиканинг сақланиб қолган барча масжидларини ўрганиш мақсадида бир қанча бадиий-тарихий экспедициялар ташкил қилган. 1990-йилда Ремпел Москвага кўчиб кетган.
Манбалар
- ↑ „Лазарь Ремпель Портрет и личность в искусстве Средней Азии“. Қаралди: 30-сентабр 2023-йил.
- ↑ „Лазарь Израилевич Ремпель“. Қаралди: 27-ноябр 2023-йил.
- ↑ „РЕМПЕЛЬ Лазарь Израилевич“. Қаралди: 27-ноябр 2023-йил.
Адабиётлар
- Панджара. Архитектурниэ решётки и их построение, Т., 1957;
- Видаюшиеся памятники архитектури Узбекистана, Т., 1958 в соавторстве);
- Видаюшиеся памятники изобразителного искусства Узбекистана, Т., 1960 (в соавторстве);
- Архитектурний орнамент Узбекистана, Т., 1961;
- Резной штук Афрасиаба, Т., 1971 (в соавторстве);
- Далекое и близкое, Т., 1981.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Ўзбекистонлик шахсият ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |