Lazar effekti

Лазар эффекти – палеонтологияда, қолдиқлари бир ёки бир неча давр давомида кузатилмай, сўнгра яна пайдо бўлган таксондир. Шунингдек, турлар муҳофазаси ва экологияда қўланиладиган термин, бунда таксон қирилиб кетган деб ҳисобланган ва кейинчалик қайта кашф этилган. Лазар эффекти термини Карл W. Флесса ва Давид Жаблонски томонидан 1983-йилда таклиф қилинган ва 1986-йилда Жаблонски томонидан кенгайтирилган.[1]
Термин Яҳё Инжилидаги ҳикоя қаҳрамони номига аталган, хикояда Исо Масиҳ Лазарни ўликдан тирилтирган.
Сабаблари
Тирик организмлар ёки геологик тарих ўрганилмаганлиги йўки тўлиқ малумотларнинг йўқлиги билан тушунтирилади. Лазар эффекти асосан кичик, яшаш жойларига етиб бориш қийин бўлган организмлар учун ҳос.[1]
Қолдиқларидан қайта кашф қилинган тахсонлар
Тўртламчи даврдан (2.6 миллон йилдан ҳозирги вақтгача)

- Спеотҳос венатиcус – „Спеотҳос“ уруғининг охирги тирик тури; 1842-йилда Бразилияда топилган қолдиқларга асосланиб, Петер Wилҳелм Лунд томонидан йўқолган тахон сифатида биринчи марта таърифланган; Лунд 1843-йилда шу турнинг тирик нусхаларни топиб таърифлаганида, олдин топилган қолдиқлар билан бир хил турлар эканлигини тушунмаган ҳолда „Иcтиcён“ уруғига мансуб деб тарифлайди; бу хатолик 20-асрга қадар тўғриланмаган.
- Cатагонус wагнери – „Cатагонус“ уруғининг охирги тирик тури; Қолдиқларига асосланиб 1930-йилда биринчи маротаба таърифланган; 1974-йилда тирик зотлари топилган.
- Псеудорcа cрассиденс — 1843-йилда Британия палеонтологи ва биолог Ричард Оwен томонидан Стамфорд, Линcолншире, Англияда топилган ва 126,000 йил олдин Ўрта Плеистоцен даврига оид қолдиқларга асосланиб, биринчи марта таърифланган. 1861-йилда Дания Киэл соҳилида, яқинда ўлган зоти топилгунга қадар тури йўқ деб ҳисобланарди.
- Апротелес булмераэ — илк бор Плеистоцен даврига оид қолдиқлар асосида таърифланган. Кейинчалик Янги Гвинеядан тирик ҳолда топилган.
Бўр давридан (145 миллон йилдан 66 миллион йилгача)

- Латимериа — 66 миллон йил қирилиб кетган деб ҳисобланган, 1938-йилда тирик топилмагунга қадар.
ТМХИ қизил китобидаги қайта кашф қилинган турлар
Қушлар
- Атлапетес бланcаэ
- Элеосcйталопус псйчопомпус
- Cорвус униcолор
- Псеудобулwериа беcкии
- Паротиа берлепсчи
- Птеродрома cаҳоw
- Отус паулиани
- Малаcоcинcла перспиcиллата
- Отидипҳапс нобилис инсуларис
- Cолумбина cянопис
- Аэпйподиус бруижнии
- Диcаэум қуадриcолор
- Тҳалассеус бернстеини
- Cонотҳраупис месолеуcа
- Чондроҳиэрах wилсонии
- Cоэлигена орина
- Лопҳура эдwардии
- Псеудобулwериа маcгилливрайи
- Ҳетероглаух блеwитти
- Ҳапалопситтаcа фуэртеси
- Амблёрнис флавифронс
- Cалйптомена виридис
- Ҳйдрорнис гурнейи
- Cампепҳилус принcипалис
- Рҳиноптилус биторқуатус
- Cелеус обриэни
- Аcроcепҳалус оринус
- Тричоcичла руфа
- Эутриорчис астур
- Айтҳя иннотата
- Чрйсомма алтиростре алтиростре
- Оcеанитес маорианус
- Пезопорус оccиденталис
- Атричорнис cламосус
- Ланиус неwтони
- Неоспиза cонcолор
- Пҳоэбастриа албатрус
- Cолумба аргентина
- Мерулахис стресеманни
- Граллариа чтҳониа
- Такаҳе (Порпҳйрио ҳочстеттери) — 1898-йилдан бери кузатилмаган ва қирилиб кетган турлар рўйхатига киритилган. 1948-йилда тирик ҳолда топилган.
- Орталис ветула десчауэнсеэи
- Пенелопе албипеннис
- Лептодон форбеси
- Турних wорcестери
- Огнорҳйнчус иcтеротис
- Cянолимнас cервераи