Lazer turlari
Қуйида лазерларнинг энг кенг тарқалган турлари, уларнинг иш тўлқин узунликлари ва қўллааниши билан тавсифанган жавдал мавжуд.
Лазерларнинг турлари ва турлар
| ишчи орган | Тўлқин узунлиги | Энергия манбаи | Илова |
|---|---|---|---|
| Гелий-неон лазери | 632,8 нм (543,5; 593,9; 611,8 нм, 1,1523; 1,52; 3,3913 мкм) | электр зарядсизланиши | Интерферометрия, голография, спектроскопия, штрих кодини ўқиш, оптик эффектларни намойиш қилиш |
| Аргон лазер | 488,0; 514,5 нм, (351; 465,8; 472,7; 528,7 нм) | электр зарядсизланиши | Ретинани даволаш, литография, бошқа лазерларни помпалаш. |
| Криптон лазери | 416; 530,9; 568,2; 647,1; 676,4; 752,5; 799,3 нм | электр зарядсизланиши | Илмий тадқиқотлар, аргон билан аралаштирилган оқ нурли лазерлар, лазер намойишлари. |
| Ксенон лазери | Кўринадиган спектрда ва қисман УВ ва ИҚ ҳудудларида кўплаб спектрал чизиқлар. | электр зарядсизланиши | Илмий тадқиқот. |
| Азот лазери | 337,1 нм (316; 357 нм) | электр зарядсизланиши | Бўёқ лазерини помпалаш, атмосфера ифлосланишини тадқиқ қилиш, илмий тадқиқотлар, таълим лазерлари. |
| Фторли водород лазери | 2,7-2,9 мкм (водород фторид) 3,6-4,2 мкм (дейтерий фторид) | Электр зарядсизланиши (импулсли режим) билан бошланган этилен ва азот трифлориднинг (НФ 3) кимёвий ёниш реаксияси | Мегаватт қувватлар соҳасида узлуксиз режимда ва тераватт қувватлари соҳасида импулсли режимда ишлашга қодир. Энг кучли лазерлардан бири. лазер қуроллари. Лазер термоядровий синтези (ЛТС). |
| Кимёвий кислород ва ёд лазери (CОИЛ) | 1,315 мкм | Синглетли кислород ва ёд алангасидаги кимёвий реаксия | Мегаватт оралиғида узлуксиз ишлашга қодир. Импулс версияси ҳам яратилган. Илмий тадқиқотлар, лазер қуроллари. Материални қайта ишлаш. Лазер термоядровий синтези (ЛТС). Келажакда: неодимий лазерлар ва рентген лазер тизимлари учун насос манбаи. |
| Карбонат ангидрид лазери (CО 2) | 10,6 мкм, (9,6 мкм) | Кўндаланг (юқори қувват) ёки бўйлама (паст қувват) электр зарядсизланиши, кимёвий реаксия (ДФ-CО 2 лазер) | Материалларга ишлов бериш (кесиш, пайвандлаш), жарроҳлик . |
| Углерод оксиди (CО) лазери | 2,5-4,2 мкм, 4,8-8,3 мкм | Электр зарядсизланиши; кимёвий реаксия | Материалларга ишлов бериш (гравюра, пайвандлаш ва бошқалар) д.), фотоакустик спектроскопия. |
| эксимер лазер | 193 нм (АрФ), 248 нм (КрФ), 308 нм (ХеCл), 353 нм (ХеФ) | Электр разрядда эксимер молекулаларининг рекомбинацияси | Яримўтказгич саноатида ултрабинафша литография, лазерли жарроҳлик, кўришни тузатиш. |
Бўёқ лазерлари
| ишчи орган | Тўлқин узунлиги | Энергия манбаи | Илова |
|---|---|---|---|
| Бўёқ лазери | 390-435 нм (Стилбен), 460-515 нм (Кумарин 102), 570-640 нм (Рҳодамине 6Г), бошқалар | Яна бир лазер, чироғли чироқ. | Илмий тадқиқотлар, спектроскопия, косметик жарроҳлик, изотопларни ажратиш. Ишлаш оралиғи бўёқ турига қараб белгиланади. |
Металл буг 'лазерлари
| ишчи орган | Тўлқин узунлиги | Энергия манбаи | Илова |
|---|---|---|---|
| Гелий - кадмийли металл буг 'лазери | 440 нм, 325 нм | Металл ва гелий буғлари аралашмасида электр зарядсизланиши. | Полиграфия, УВ валюта детекторлари, илмий тадқиқотлар. |
| Гелий - симобли металл буг 'лазери | 567 нм, 615 нм | Металл ва гелий буғлари аралашмасида электр зарядсизланиши. | Археология, илмий тадқиқотлар, таълим лазерлари. |
| Гелий - селенли металл буг 'лазери | қизилдан УВгача бўлган 24 тагача спектрал диапазон | Металл ва гелий буғлари аралашмасида электр зарядсизланиши. | Археология, илмий тадқиқотлар, таълим лазерлари. |
| Мис буг ' лазери | 510,6 нм, 578,2 нм | электр зарядсизланиши | Дерматология, юқори тезликда суратга олиш, бўёқ лазер помпалама. |
| Олтин буғли лазер | 627 нм | электр зарядсизланиши | Археология, тиббиёт . |
| ишчи орган | Тўлқин узунлиги | Энергия манбаи | Илова |
|---|---|---|---|
| ёқут лазер | 694,3 нм | чироғли чироқ | Голография, татуировкани олиб ташлаш. Биринчи киритилган лазер тури (1960). |
| Неодимий қўшилган итрий алюминий лазерлари (Нд: ЙАГ) | 1,064 мкм, (1,32 мкм) | Чироқ, лазерли диод | Материалларга ишлов бериш, лазер масофа ўлчагичлари, лазер белгилари, жарроҳлик, илмий тадқиқотлар, бошқа лазерли насослар. Энг кўп ишлатиладиган юқори қувватли лазерлардан бири. Одатда импулсли режимда ишлайди (наносонияларнинг фракциялари). Кўпинча частотали дублёр ва 532 нм да мос келадиган тўлқин узунлиги ўзгариши билан биргаликда ишлатилади. Квази-узлуксиз нурланиш режимига эга маълум дизайнлар. |
| Неодимий - қўшилган итрий -литий фторидли лазер (Нд: ЙЛФ) | 1,047 ва 1,053 мкм | Чироқ, лазерли диод | Чизиқли бўлмаган оптикада частотани икки баравар ошириш эффектидан фойдаланган ҳолда титаниум-сафир лазерларини помпалаш учун кўпинча ишлатилади. |
| Неодимий (Нд: ЙВО) билан қўшилган итрий ванадат лазери (ЙВО 4) | 1,064 мкм | Лазерли диодлар | Чизиқли бўлмаган оптикада частотани икки баравар ошириш эффектидан фойдаланган ҳолда титаниум-сафир лазерларини помпалаш учун кўпинча ишлатилади. |
| Неодимий ойнада лазер (Нд:Гласс) | ~1,062 мкм (силикат кўзойнаклар), ~1,054 мкм (фосфат кўзойнаклар) | Чироқ, лазерли диодлар | Ултра юқори қувватли лазерлар (тераватт) ва энергия (мегажоул). Одатда лазерли эритиш қурилмаларида 351 нм гача бўлган чизиқли бўлмаган частотали уч марталик режимида ишлайди. Лазер термоядровий синтези (ЛТС). Х-рай лазерларини помпалаш. |
| Титан сафир лазери | 650-1100 нм | Яна бир лазер | Спектроскопия, лазерли масофа ўлчагичлар, илмий тадқиқотлар. |
| Тулий қўшилган итрий - алюминий лазерлари (Тм:ЙАГ) | 2,0 мкм | Лазерли диодлар | Лазерли радарлар |
| İттербий қўшилган алюминий - итрий лазерлари (Йб:ЙАГ) | 1,03 мкм | Чироқ, лазерли диодлар | Материалларни қайта ишлаш, ултрақисқа пулсларни ўрганиш, мултифотон микроскопия, лазер диапазони ўлчагичлар. |
| Ҳолмий - қўшилган иттрий - алюминий лазерлари (Ҳо: ЙАГ) | 2,1 мкм | Лазерли диодлар | Дори |
| Сериум қўшилган литий - стронсий (ёки калций) - алюминий - фторидли лазер (Cе: ЛиСАФ, Cе: ЛиCАФ) | ~280-316 нм | Частотани тўрт баравар оширувчи Нд: ЙАГ лазери, Эксимер лазери, симоб буғи лазери. | Атмосфера тадқиқотлари, лазерли масофа ўлчагичлар, илмий ишланмалар. |
| Хром қўшилган александрит лазер | 700 дан 820 нм гача созланиши | Чироқ, лазерли диодлар. Узлуксиз ишлаш учун - бошқ симоб чироқ | Дерматология, лазер масофа ўлчагичлар. |
| Эрбиум қўшилган толали лазер | 1,53-1,56 мкм | Лазерли диодлар | Оптик толали алоқа линияларида оптик кучайтиргичлар, металлни қайта ишлаш (кесиш, пайвандлаш, ўйма), шиша термал бўлиниш, тиббиёт, косметология. |
| Уран билан қўшилган калций фторидига асосланган лазерлар (У: CаФ 2) | 2,5 мкм | чироғли чироқ | Биринчи 4 даражали қаттиқ ҳолатдаги лазер, иккинчи ишлайдиган лазер тури (Майманнинг ёқут лазеридан кейин) суюқ гелий билан совутилган, бугунги кунда ҳеч қаэрда ишлатилмайди. |
| Ўтиш металлари (хром, темир) билан қўшилган синк / кадмий халкогенид лазерлари (ТМ 2+ :А ИИ Б ВИ, Cр 2+ :CдСе, Cр 2+ :ЗнСе, Фе 2+ :ЗнСе) | Cр 2+ 1,9-3,6 мкм, Фе 2+ 4-5,5 мкм | Cр 2+ қўшилган фаол муҳит учун - лазерли диод, эрбий ёки тулиум толали лазерлар, Фе 2+ қўшилган фаол муҳит учун - Эр:ЙАГ лазер (2,94 мкм) | Кенг созлаш диапазонига эга қаттиқ ҳолатдаги лазерлар, фемтосекундли лазер импулсларини яратиш |
Яримўтказгичли лазерлар
| ишчи орган | Тўлқин узунлиги | Энергия манбаи | Илова |
|---|---|---|---|
| Яримўтказгичли лазерли диод | Тўлқин узунлиги фаол ҳудуднинг материали ва тузилишига боғлиқ: </бр> УВ яқинида, бинафша, кўк - яримўтказгичли нитридлар Га, Ал;</бр> қизил, ИР диапазонига яқин - Ал, Га, Ас асосидаги бирикмалар;</бр> яқин ва ўрта ИР диапазони - Ин, П, Сб ўз ичига олган бирикмалар;</бр> ўрта ИР - узоқ ИҚ диапазони - қўрғошин тузлари;</бр> ўрта ИР - тераҳертз диапазони - ярим ўтказгичли квант каскад лазерлари |
Электр токи, оптик насос | Телекоммуникациялар, голография, лазер белгилари, лазер принтерлари, лазер насосининг бошқа турлари 780 нм диапазонда ишлайдиган АлГаАс-лазерлари (алюминий - арсенид - галюм) CД- плеэрларда қўлланади ва дунёдаги энг кенг тарқалган. |
Лазерларнинг бошқа турлари
| ишчи орган | Тўлқин узунлиги | Энергия манбаи | Илова |
|---|---|---|---|
| Эркин электрон лазер | Х-рай лазерининг тўлқин узунлиги 0,085-6 нм оралиғида ўзгариб туради. | Релятивистик электронлар нурлари | Атмосфера тадқиқотлари, материалшунослик, тиббиёт, ракетага қарши мудофаа. |
| Псевдоникел - самариум лазери | Рентген нурланиши 7,3-15 нм | Неодимий шиша лазерининг икки зарбаси натижасида ҳосил бўлган супер иссиқ самариум плазмасида радиация. [1] | Қаттиқ рентген нурлари соҳасида ишлайдиган биринчи кўргазмали лазер. Ултра юқори аниқликдаги микроскоплар ва голографияда фойдаланиш мумкин. Унинг нурланиши сувнинг "шаффофлик ойнасида" ётади ва ДНКнинг тузилишини ўрганишга имкон беради, ҳужайралардаги вирусларнинг фаоллиги, дори воситаларининг таъсири. |
| Ранг маркази лазер | Тўлқин узунлиги 0,8-4 микрон | Оптик (чироқ, лазер), электрон нур | Спектроскопия, тиббиёт. |
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |