Leitner tizimi
Леитнер тизими 1970-йилларда немис фан журналисти Себастиан Леитнер томонидан таклиф қилинган флешкардларан самарали фойдаланишнинг кенг тарқалган усул ҳисобланади. Бу интервал такрорлаш принципининг оддий амалга оширилиши саналади ва бу ерда карталар бир неча гуруҳга сараланиб борилади.
Усул
Бу усулда о'рганувчи ҳар бир карточкани қанчалик билишига қараб гуруҳларга ажратади. Кейинчалик эса картада ёзилган жавобларни эслашга ҳаракат қилади. Агар эслай олса, картани о'рганган карталар турадиган қутига жойлайди. Агар ундай бо'лмай муффақияцизликка учраса, уни биринчи, о'рганилмаган қутига қайта жойлашади. Леитнернинг " Со лернт ман Лернен " (Қандай о'рганишни о'рганиш керак) китобида нашр этилган оригинал усулида такрорлаш жадвали о'қув қутисидаги бо'лимларнинг о'лчамига қараб бошқарилади. Булар 1, 2, 5, 8 ва 14 см эди. Қути то'лгандан кейингина, о'қувчи ундаги ба'зи карталарни ко'риб чиқишга мажбур бо'лади ва уларни эслаб қолганига қараб олдинги ёки эски қутига жойлаб борилади.
Мисоллар
Уч қути
Айтайлик, “1-қути”, “2-қути” ва “3-қути” деб номланган 3 та карта қутиси бор. 1-жадвалдаги карталар о'рганувчи ко'пинча хатога ё'л қо'ядиган карталар бо'либ, 3-чи қутида жуда яхши о'рганган карталар мавжуд бо'лади. О'рганувчи кунига бир марта 1-қути карталарини, ҳар 3 кунда 2-чи картани ва ҳар 5 кунда 3-қути карталарини о'рганишни танлашлари мумкин. Агар улар 1-қутидаги картани ко'риб, то'г'ри жавобни тополса, улар уни 2-қутига о'тказишади. 2-қутидаги карта билан то'г'ри жавоб ушбу картани 3-қутига "ташвиқот қилади". Агар улар 2 ёки 3-қутидаги карта билан хатога ё'л қо'йса, у биринчи қутига "пасайтирилади" ва бу о'қувчини ушбу картани тез-тез такрорлашга мажбур қилади.
Бу усулнинг афзаллиги шундаки, ўқувчи диққатини биринчи гуруҳда қоладиган энг қийин флешкардларга(карточкаларга) қаратиши мумкин. Натижада, о'рганилиши зарур бо'лган нарсалар деярли мукаммал ҳолда ва қисқа вақтда о'рганилади.
Малака даражалари
Ушбу усулда 12 та қути мавжуд. Улардан бири Тҳе Cуррент Деcк (жорий қути), бири тҳе Ретиред Деcк ("нафақага чиққан" қути), қолган 10 та қути эса қуйидаги рақамлар билан номланади:
- 0-2-5-9
- 1-3-6-0
- 2-4-7-1
- 3-5-8-2
- 4-6-9-3
- 5-7-0-4
- 6-8-1-5
- 7-9-2-6
- 8-0-3-7
- 9-1-4-8
О'қув машг'улотлари 0 дан 9 гача рақамланади, кейин рақамлаш қайтадан бошланади (я'ни 0, 1, 2, ..., 8, 9, 0, 1, 2, . . . ).
Барча карталар Деcк Cуррентда бошланади. Деcк Cуррент-даги барча карталар ҳар доим такрорланиб турилади.
Агар о'қувчи Деcк Cуррент'да муваффақиятли натижа ко'рсаца, у о'ша давр(сессия) рақами билан бошланадиган қутига о'тказилади. Мисол учун, агар бу 0-сессия бо'лса, Деcк Cуррент-даги муваффақиятли карта 0-2-5-9 қутисига о'тади; Агар бу 3-сессия бо'лса, Деcк Cуррент'дан муваффақиятли карта 3-5-8-2 қутисига о'тади.
Карталар қутилардаги жорий сессия рақамини о'з ичига олган тақдирда ко'риб чиқилади. Мисол учун, агар бу 0-сессия бо'лса, 0-2-5-9, 1-3-6-0, 5-7-0-4 ва 8-0-3-7 қутилари бажарилади, чунки уларнинг барчаси рақамни 0 рақамини о'з ичига олади.
Агар ко'риб чиқилган карта яна о'рганилмаган чиқса, у Деcк Cуррентга қайтади.
Агар ко'риб чиқилган карта муваффақиятли бо'лса ва унинг қутисининг охирги рақами жорий сессия рақамига то'г'ри келса, у ҳолда бу карта тҳе Ретиред Деcкга о'тади. Мисол учун, агар бу 9-сессия бо'лса ва сиз 0-2-5-9 қутисини ко'риб чиқаётган бо'лсангиз, ушбу қутидаги барча муваффақиятли карталар тҳе Ретиред Деcкга о'тади.
Агар ко'риб чиқилган карта муваффақиятли бо'лса ва унинг қутисининг охирги рақами жорий сессия рақамига то'г'ри келмаса, у ҳолда карта жойи о'згартирилмайди.
Автоматлаштириш
Шунга о'хшаш г'оялар бир қанча компютер ёрдамида тил о'рганиш ва флешкард дастурларида амалга оширилди. Ушбу дастурий та'минотнинг ко'п қисми "электрон флешкардлар"дан фойдаланади.