Леон Тигранович Адамов (1929-йил 26-октябр, Қўқон, Ўзбекистон ССРда туғилган — 2014-йил 7-январ, Сесттле, АҚСҲда вафот этган) — меъмор, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган меъмор, СССР Давлат мукофоти, СССР Вазирлар Совети мукофоти, Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти лауреати; Тошкент шаҳар бош архитектори ўринбосари (1970—1986).

Леон Адамов
Леон Тигранович Адамов
Таваллуди 1929-йил 26-октябр
Вафоти 2014-йил 4-январ
Сеаттле ,АҚШ
Таълими ТДТУ
Касби архитектор
Мукофотлари SSSR Davlat mukofoti

Ҳаёти

Адамов Тоғли Қорабоғдан келган арман қочқин оиласида туғилган.

1954-йилда Тошкент давлат техника университетиархитектура йўналиши қурилиш факултетини тамомлаган[1]. Талабалик даврида у Ленинграддаги С. М. Киров архитектура академиги А. С. Николский раҳбарлигида ва Ленинградда архитектор Хидекел раҳбарлигида ёпиқ арена стадиони, шунингдек, меъмор Сардарян раҳбарлигида ЎзССР Фанлар академияси президиуми биносини лойиҳалашда қатнашган. Тошкентдаги Пахтакорлар саройининг битирув лойиҳаси А. Петелин ва О. Рушковскийлар раҳбарлигида амалга оширилди.

1954-йилдан „Средазгипроводхлопок“ лойиҳа институтида (Тошкент); меъмор В. Зайцев раҳбарлигида Ўрта Осиёдаги йирик гидроэлектр иншоотлари қурувчилари ва эксплуататорлари учун аҳоли пунктлари, Тошкент шаҳридаги Шимолий Олмазор кўчасини ободонлаштириш, „Средазгипроводхлопок“ институти ишлаб чиқариш биноларини лойиҳалаштирган

1959-йилдан Тошкентнинг жануби-ғарбий турар-жой массиви — 250 минг аҳолига мўлжалланган Чилонзор массивини (микротуманлар ва уларнинг жамоат марказлари учун архитектура-режалаштириш ечимлари схемаси билан) ривожлантириш бўйича бош режа ишлаб чиқилган „Тошгипрогор“ институтида янги устахона раҳбари бўлган. Бу ерда 1960-йилларда архитекторлар В. Спивак, Й. Халдеев, В. Рошупкин, И. Демчинская, Й. Мирошниченко, Н. Зайдов, Э. Ясногородский, Р. Хайрутдинов, А. Хуршудов; рассомлар А. Ган, П. Иванов ва бошқалар ишлаган. Адамов Чилонзор массивидаги турар-жой массивлари, микрораёнларини ва кейинчалик 1Т-СП, ТДСК-71 ва бошқа номларни олган такомиллаштирилган космик режалаштириш ечимлари билан янги 4, 9 қаватли турар-жой биноларини яратишда иштирок этди. Архитектор санъат саройи биноси лойиҳасини яратган (1961—1963).

1960-йилларда устахона жамоаси Тошкентдаги В. И. Ленин номидаги майдоннинг энг яхши қурилиш лойиҳаси танловида ғолиб чиқди. „Ажойиб бино ва иншоотлар ЦНИИЭП“ ва „Тошгипрогор“ қўшма жамоаси таркибида архитектор Б. Мезенцева Адамов билан бирга Э. Розанов, В. Шестопалов А. Якушев, Б. Зарицкий ва бошқалар майдоннинг бино ва иншоотлари мажмуасини қуриш лойиҳаси ва архитектура назоратига раҳбарлик қилдилар.

Тошкент шаҳри марказини ривожлантириш лойиҳасини ишлаб чиқиш бўйича Бутуниттифоқ танловида „Тошгипрогор“ лойиҳаси меъморлар жамоаси Л. Адамов (раҳбар), Й. Халдеев, Р. Хайрутдинов, Э. Фахрутдинов, Р. Валиев, О. Рушковский, Л. Винокуровалар кейинги босқичларни ўтказиш ҳуқуқи билан биринчи мукофотга сазовор бўлдилар (танловда Совет Иттифоқининг етакчи муассасалари, жумладан, ЦНИИЭП Шаҳарсозлик, Бакгипрогор, Москва архитектура институти, ЦНИИЭП Бинолар ва спорт иншоотлари иштирок этди).

Тошкент марказини батафсил режалаштириш лойиҳаси. Макет. 1966-йил

1966-йилда шаҳарнинг марказий қисмини вайрон қилган ҳалокатли зилзиладан сўнг Тошкент шаҳри марказини батафсил режалаштириш лойиҳаси якунланди ва 1968-йилда Ўзбекистон ССР Вазирлар Совети томонидан тасдиқланди; у Япониядаги ЭХПО-70 кўргазмасида СССР павилонининг экспозициясининг бир қисми бўлди. Лойиҳа амалга оширилди ва янги шаҳар марказини шакллантириш учун асос бўлди.

1970-йилда В. И. Ленин таваллудининг 100 йиллигига бағишланган ишлар мажмуасини амалга оширганлиги учун, жумладан, В. И. Ленин проспекти ва В. И. Ленин музейининг Тошкент филиали биноси, Розанов, Шестопалов, Адамовдан иборат муаллиф-архитекторлар гуруҳи, ва бошқалар Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти билан тақдирланган.

1972-йилда Тошкент шаҳрининг бош режасини ишлаб чиқганлиги учун Л. Адамов ва ҳаммуаллифлар СССР Вазирлар Кенгашининг мукофоти билан тақдирландилар.

1975-йилда Адамов бошқа Москва ва Тошкент меъморлари қаторида СССР Давлат мукофоти (Тошкент шаҳри маркази архитектураси учун) лауреати бўлди[2].

1970—1986-йилларда — Тошкент шаҳар бош архитекторининг ўринбосари. Унинг иштирокида 1976-йилда Тошкент автомобил йўллари институти мажмуаси, шунингдек, Тошкент политехника институти бош биноси лойиҳаси яратилиб, Софияда бўлиб ўтган 1-биэнналеда мукофотга сазовор бўлган.

Адамов 1998-йилдан Сеаттледа (АҚШ) истиқомат қилган, Сеаттле ва Тошкентдаги Тинчлик боғларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишдаги иштироки учун Америка ландшафт архитекторлари жамиятининг фахрий аъзоси бўлган.

Китоблари

  • Опит планировки и застройки микрораёна Б-7 массива „Чиланзар“. Ташкент : Госиздат УзССР, 1961. — 12 с.

Манбалар

  1. ↑ Зиядуллаев С. К. и др.. Ташкент: энциклопедия. Ташкент: Узб. Сов. Энцикл., 1983 — 22-бет. 
  2. ↑ „Постановление от 5 ноября 1975 г. № 923 «О присуждении государственных премий СССР 1975 года в области литературы, искусства и архитектуры»“. Cонсултант.ру. ЦК КПСС (1975-йил 5-ноябр). Қаралди: 2020-йил 13-ноябр.