Leonid Hurwicz
|
Ҳурwиcз 2005-йилда | |
| Туғилган |
21-август 1917-йил Москва, Россия Республикаси |
|---|---|
| Вафот этган |
24-июн 2008-йил (90 ёшда) |
| Алма матер | Халқаро тадқиқотлар олий институти |
| Ҳиссаси | Механизм дизайни |
| Мукофотлар |
Миллий фан медали (1990) Иқтисодиёт бўйича Нобел мукофоти (2007) |
Леонид Ҳурwиcз (1917-йил 21-август — 2008-йил 24-июн) полша-америкалик иқтисодчи ва математик бўлиб, ўйинлар назарияси ва механизм дизайни соҳасидаги ишлари билан танилган[1][2]. У рағбатлантириш мувофиқлиги тушунчасини яратди ва керакли натижаларга рағбатлантириш мувофиқ механизм дизайни орқали қандай эришиш мумкинлигини кўрсатди. Ҳурwиcз механизм дизайни бўйича асосий иши учун 2007-йилги Иқтисодиёт бўйича Нобел мукофотини (Эрик Маскин ва Родгер Мерсон билан биргаликда) қўлга киритди[3]. Ҳурwиcз 90 ёшида мукофотни олган энг кекса Нобел мукофоти совриндорларидан бири эди.
Ҳурwиcз Полшада таҳсил олган ва ўсган, Гитлер 1939-йилда Полшага бостириб кирганидан кейин Қўшма Штатларга қочқин бўлиб келган. 1941-йилда Ҳурwиcз Массачусец технология институтида Пол Самуэлсон ва Чикаго университетида Оскар Лангенинг тадқиқот ёрдамчиси бўлиб ишлаган. У 1942-1946-йиллар оралиғида Cоwлес комиссиясида тадқиқотчи ходими бўлган. 1946-йилда у Иоwа штат коллежида иқтисодиёт доценти бўлди. Ҳурwиcз 1951-йилда Миннесота университетига қўшилди, 1969-йилда Регенц иқтисодиёт профессори, 1989-йилда эса Куртис Л. Карлсон иқтисодиёт профессори бўлди. У 2008-йилда вафот этганида Миннесота университетининг Регенц иқтисодиёт профессори (Эмеритус) эди.
Ҳурwиcз ўйинлар назариясининг қийматини тан олган биринчи иқтисодчилардан бири бўлган ва уни қўллашда кашшоф бўлган[4][5]. Шахслар ва институтлар, бозорлар ва савдонинг ўзаро таъсири бугунги кунда Ҳурwиcз ишлаб чиққан моделлар ёрдамида таҳлил қилинади ва тушунилади[6].
Шахсий ҳаёти
Ҳурwиcз Москвада, октябр инқилобидан бир неча ой олдин, полшалик яҳудийлар оиласида туғилган. Леонид туғилганидан кўп ўтмай, оила Варшавага қайтиб келган. Ҳурwиcз ва унинг оиласи болшевиклар ва нацистлар томонидан таъқибга учраган, у Германия 1939-йилда Полшага бостириб кирганида яна қочқинга айланган. Унинг ота-онаси ва акаси Варшавадан қочиб кетишган, фақат ҳибсга олиниб, Совет меҳнат лагерларига жўнатилган. Варшава университетини 1938-йилда тамомлаган Ҳурwиcз, нацистларнинг Полшага бостириб кириши вақтида Лондонда эди, Швейсарияга, кейин Португалияга кўчиб ўтган ва ниҳоят 1940-йилда Қўшма Штатларга ҳижрат қилган. Унинг оиласи охир-оқибат унга қўшилган[7].
Ҳурwиcз 1940-йилларда унинг ўқитувчи ёрдамчиси сифатида Висконсин фермасида ўсган ва ўша пайтда Чикаго университетида иқтисодиёт бўйича бакалавр бўлган Эвелин Женсенни ишга олган. Улар 1944-йил 19-июлда турмуш қуришган[8] ва кейинчалик Миннеаполисдаги бир қатор манзилларда яшаган. Уларнинг тўрт фарзанди бор эди: Сара, Майкл, Рут ва Максим[7].
У 2008-йил июн ойи ўрталарида буйрак етишмовчилигидан шифохонага ётқизилган. Бир ҳафта ўтиб Миннеаполисдаги вафот этди[9][10].
Манбалар
- ↑ „Америcан Жеwиш Реcипиэнц оф тҳе Нобел Призе“. 2011-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 23-сентябр.
- ↑ „Леонид Ҳурwиcз“. www.жеwишвиртуаллибрарй.орг.
- ↑ Оҳлин, Пиа.. „УС трио wинс Нобел Эcономиcс Призе“. Агенcе Франcе Прессе (2007-йил 15-октябр). 2007-йил 17-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 15-октябр.
- ↑ Куҳн, Ҳаролд (интродуcтион). „Сампле Чаптер фор вон Неуманн, Жоҳн & Моргенстерн, Оскар. Тҳеорй оф Гамес анд Эcономиc Беҳавиор (Cоммеморативе Эдитион)“. Принcетон Университй Пресс (2007-йил 7-август). 2007-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 20-октябр.
- ↑ Ҳиггинс, Чарлотте.. „Америcанс wин Нобел фор эcономиcс“. ББC Неwс (2007-йил 15-октябр). Қаралди: 2007-йил 15-октябр.
- ↑ Лоҳр, Стеве.. „Тҳреэ Шаре Нобел ин Эcономиcс фор Wорк он Соcиал Мечанисмс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2007-йил 16-октябр). Қаралди: 2007-йил 19-октябр.
- ↑ 7,0 7,1 Cлемент, Доуглас (Фалл 2006). "Интеллигент Десигнер". Миннесота Эcономиcс (Департмент оф Эcономиcс, Университй оф Миннесота Cоллеге оф Либерал Арц): 6–9. ҳттп://www.эcон.умн.эду/магазине/МиннесотаЭcономиcс1106.пдф. Қаралди: 2007-10-16.Леонид Ҳурwиcз]]
- ↑ „Перспеcтивес он Лео Ҳурwиcз, А Cелебратион оф 90 Еарс (тимелине)“. Университй оф Миннесота (эcон.умн.эду) (2007-йил 14-апрел). 2007-йил 25-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 16-октябр.
- ↑ „Леонид Ҳурwиcз wон Нобел ин эcономиcс“. стартрибуне.cом. 2013-йил 16-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 10-апрел.
- ↑ Гримес, Wиллиам. „Леонид Ҳурwиcз, 90, Нобел Эcономист“ (2008-йил 26-июн).