Leshan Budda Haykali
Лешан Будда ҳайкали (Чинесе) - 7 метр бўган баланд тош ҳайкал, у 713-803-йилларда (Танг сулоласи даврида) қурилган.У Хитойнинг Сичуан провинсиясининг жанубий қисмида, Лешан шаҳри яқинида, Мин дарёси ва Даду дарёсининг қўшилишида жойлашган.Тош ҳайкал Эмеи тоғига қарамақарши жойлашган, унинг оёқлари остидан дарёлар оқиб ўтган. Бу дунёдаги энг катта ва энг баланд тош Будда ҳайкали ҳисобланади.У ҳозирги замонгача бўлган дунёдаги энг баланд ҳайкалдир.4 юз йилдан ошган. Эмеи тоғи манзарали ҳудуд ҳисобланади. Шу жумладан Лешан Будда Ҳайкали жойлашган ер кўнгил очар жойга айланган. Бу жоу 1996-йилда ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилган.1
Жойлашган жойи
Лешан Будда Ҳайкали Лингюн тоғини Қифенг чўққисида жойлашган. Қифенг чўққиси Минжианг дарёси, Қингйи дарёси ва Даду дарёсининг кесишган жойида барпо этилган.
Ўтмиши
Буддани қурилиш эрамизнинг 723-йилидан бошланган, Хай Тонг исмли хитойлик буддист роҳиб бошчилигида қурилган. Қишлоқ аҳолиси Будда дарё бўйлаб саёҳат қилаётган кемаларни доимо безовта қиладиган нотинч сувларни тинчлантиришига ишонган. Лойиҳани молиялаштириш таҳдид қилинганда, у ўзининг тақводорлиги ва самимийлигини кўрсатиш учун иш кўзини билиб олганлигии айтилади. Ҳайкал ўша пайтда фақат елкадан юқори қисми қурилган. Бир неча йил ўтгач, Хай Тонгнинг шогирдлари Чжанчоу Жианхионг исмли маҳаллий амалдорнинг молиявий ёрдами билан ҳайкал устида ишлашни давом эттирдилар. Хай Тонгнинг шогирдлари қурилишни Кнеэсгача давом эттирдилар, қурилиш тўхтатилди, чунки Чжанчоу ЖианХианг Чанғандаги қироллик саройида хизмат қилишга чақирилди. Тахминан 70 йил ўтгач, Жиэдуши Вей Гао лойиҳани қўллаб-қувватлади ва молиялаштирди ва қурилиш ниҳоят 803-йилда Хай Тонг шогирдлари томонидан тугатилди.
Ҳимоя
1956-йилда Сичуан провинцияси халқ қўмитаси томонидан ҳимояга олинган.1996-йилда ЮНЕСКОнинг Бутунжаҳон мероси қўмитаси Лешан Гигант Буддани Жаҳон маданий ва табиий мероси рўйхатига киритди. 1998-йилда Лешан Гигант Будданинг манзарали ҳудудини бошқариш қўмитаси расмий равишда ташкил этилди.2008-йилда Эмеи тоғи - Лешан Гигант Будда манзарали ҳудудини бошқариш қўмитаси расмий равишда ташкил этилди, унинг асосий вазифаси Эмеи тоғи ва Лешан Гигант Будда учун туризм ресурсларини ривожлантириш. 2002-йил 24-мартда Жаҳон банки томонидан Лешан Гигант Буддани таъмирлаш лойиҳасининг биринчи босқичи расман бошланди.2 Лойиҳа Буддани кўкрагидан бошигача тўлиқ таъмирлашни ва кейин тош деворини мустаҳкамлашни ўз ичига олган. 2002-йил 23-июнда Лешан Гигант Буддага техник хизмат кўрсатиш лойиҳасининг иккинчи босқичи бошланди. Ушбу босқичда Будданинг оёқларидаги тошлар таъмирланди ва тошнинг сув сатҳидан пастдаги эрозияланган қисми таъмирланди.3
Адабиётлар
Ҳабибуллаев, Алимула.Ўзбекистон шарқшунослар библографияси (1949—2022-йиллар.Тошкент: Тошкент давлат шарқшунослик унверситети),2022.
Манбалар
 |
Викиомборда „Лешан Будда Ҳайкали“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |