Leucojum

Илмий таснифлаш
	Ўсимликлар
	Юксак ўсимликлар
	Гулли ўсимликлар
	Бир уруғпаллалилар
	Аспарагалес
	Амарйллидаcеаэ
	Амарйллидоидеаэ
	Галантҳеаэ
	Леуcожум; ; Л.
Синонимлар
	Нивариа Ҳеист. эх Фабр.; Нарcиссолеуcожум Ортега; Эриносма Ҳерб.; Полянтҳемум Бубани;

Леуcожум — Амарйллис оиласига, Амарйллидоидеаэ кенжа оиласига мансуб, Евроосиёда ўсувчи пиёзбошли ўсимликларнинг кичик туркуми. Ҳозир туркум фақат иккита маълум турни ўз ичига олади, кўпчилик турлари Аcис туркумига кўчирилган. Иккала туркум турлари ҳам қор парчалари номи танилган^[1] .

Леуcожум — юнонча леукос, леукос „оқ“ ва ἰōн, ион „бинафшаранг“ сўзларининг бирикмасидир. Бошқа кенг тарқалган номлар орасида қор қўнғироғи, шудринг томчиси ва Авлиё Агнес гуллари мавжуд.

Тавсиф

2004-йилгача Леуcожум туркуми турлари Аcис туркумига кўчирилган. Леуcожум фақат иккита турдан иборат: Леуcожум аэстивум ва Леуcожум вернум ^[2].

Таксономия

Леуcожум туркумига 1753-йилда Карл Линней томонидан дастлаб иккита тур, Леуcожум вернум ва Л. аэстивум қўшилган .

1807-йилда Ричард Энтони Солсбери Тҳе Парадисус Лондиненсис асарида иккита турни тасвирлаган. У дастлаб ўсимлик учун Леуcожум аутумнале номини ишлатган, Солсбери икки тур ўртасидаги фарқни қайд этди ва уларни Леуcожум аутумнале ни янги Аcис жинсига ўтказиш учун етарли деб ҳисоблади. Баъзи ботаниклар Леуcожум ва Аcис ўртасидаги бўлинишни қабул қилган бўлса-да, кўпчилик бу ҳолатни мақулламади, масалан, Браян Метю 1987-йилда барча турларни Леуcожумга жойлаштирди. Асис 2004-йилда қайта тикланди. Леуcожум жинсининг тўққиз собиқ аъзоси, уларнинг тор барглари, қаттиқ поялари ва гуллари билан ажралиб туради. Ҳозир бу турлар Аcис туркумига жойлаштирилган ва Леуcожумда фақат иккита тур қолдирилган ^[3].

Турлар

Леуcожум аэстивум Л. — ёзги қор парчаси ёки Лоддон нилуфари — Европа, Яқин Шарқ, Кавказ ; Япония, Австралия, Шимолий Америка ва Уругвайда натурализация қилинган
Леуcожум вернум Л. — баҳорги қор парчаси — жанубий ва марказий Европа Испаниядан Украинагача ; Япония ва АҚШнинг баъзи қисмларида натурализация қилинган^[4]

Тарқалиши ва ўсиш жойи

Леуcожум Европанинг шимоли-ғарбий қисмидан ташқари, Туркия ва Эронда ўсади. Л. аэстивум, бутун дунёда, жумладан, Европанинг бошқа қисмларида, Японияда, Австралиянинг баъзи қисмларида, Шимолий Америкада ва Уругвайда кенг тарқалган. У нам ўтлоқлар ва ариқлар каби нам шароитларни ва ўрмон каби сояли яшаш жойларини афзал кўради.

Култивация

Леуcожумнинг икки тури „нам тупроқ ўсимликлари“ деб таърифланган. Иккаласи ҳам ғарбий Европадаги боғларда яхши ўсади, ёзда тупроқ тўлиқ қуриб кетмаслиги учун этарли миқдорда ёмғир ёғади. Л. аэстивум, ёзги қор парчаси, айниқса, гил тупроқларда яхши ўсади. Л. вернум, баҳор қор парчаси, нам қуёшли ёки ярим сояли жойларда ўсиши осон. Қуриган пиёзчалар ўсмайди. Улар уруғдан ҳам, бўлиниш орқали ҳам кўпайтирилиши мумкин. Уруғлар униб чиқиши учун совуқ вақтни талаб қилади ва гуллаш ҳажмига эришиш учун 4-5 йил керак бўлади.

Пиёзчаларга нарcиссус чивинлари ҳужум қилиши мумкин (Меродон эқуэстрис). Гулларни шилимшиқлар ва салянгозлар ейиши мумкин. Пейронеллаэа cуртисии қўзиқорини билан баргларнинг инфекцияси (син. Стагоноспора cуртисии) ўсимликларни ҳам қуритиши мумкин.

Турлари

Леуcожум аэстивум „Гравете Гиант“ каттароқ гулларга эга навдир . Бу нав 1884-йилдан 1935-йилгача нуфузли боғ ёзувчиси Уилям Робинсоннинг уйи бўлган, Англиянинг Ғарбий Сассекс шаҳридаги Элизабетҳ даврида қурилган Гравете Манор уйи шарафига номланган. Уй ҳозир меҳмонхонага айлантирилган.

Леуcожум аэстивум 'Гравете Гиантъ ва Л. вернум Қироллик боғдорчилик жамиятининг Боғдаги хизматлари учун мукофотига сазовор бўлган .

Маданий аҳамиятга эга

Леуcожум аэстивум 2002-йилда ёввойи гуллар ва ўсимликларни сақлаш бўйича Плантлифе хайрия ташкилоти томонидан ўтказилган сўров натижаларига кўра Беркширнинг округ гули номини олди. Леоcожум аэстивум Лоддон водийсида кенг тарқалган, шунинг учун иккинчи номи „Лоддон лиляси“.

Ёзги қор парчаси ( Леуcожум аэстивум )
Ёзги қор парчаси ( Леуcожум аэстивум )
Баҳорги қор парчаси ( Леуcожум вернум )

Манбалар

↑ Стевенс, П.Ф. „Ангиосперм Пҳйлогенй Wебсите: Аспарагалес: Амарйллидоидеаэ“.
↑ Боэнс, Wим (Марч 2017). „Ан овервиэw оф Леуcожум“. Тҳе Планцман. Неw Сериэс. 16 (1): 20–25.
↑ Wебб, Д.А.. Флора Эуропаэа, Волуме 5: Алисматаcеаэ то Орчидаcеаэ. Cамбридге Университй Пресс, 1980 — 77-бет. ИСБН 978-0-521-06662-4.
↑ „Генере Леуcожум“. Алтервиста Флора Италиана. Қаралди: 2017-йил 26-май.

[APweb-1] Стевенс, П.Ф. „Ангиосперм Пҳйлогенй Wебсите: Аспарагалес: Амарйллидоидеаэ“.

[Boen17-2] Боэнс, Wим (Марч 2017). „Ан овервиэw оф Леуcожум“. Тҳе Планцман. Неw Сериэс. 16 (1): 20–25.

[FE-3] Wебб, Д.А.. Флора Эуропаэа, Волуме 5: Алисматаcеаэ то Орчидаcеаэ. Cамбридге Университй Пресс, 1980 — 77-бет. ИСБН 978-0-521-06662-4.

[FI-4] „Генере Леуcожум“. Алтервиста Флора Италиана. Қаралди: 2017-йил 26-май.

[1]

[2]

[3]

[4]