Levantine Arabic sahifasining manbasini koʻrish

'''Levant arab tili''', shuningdek, '''Shami''' deb ataladi (avtorim : ‏ yoki {{Lang|apc|اللهجة الشامية}} il-lahje š-šāmiyye), [[Shom|Levant]], Suriya, Ioraraban, Fabarcha tillarniihatdan faqat [[Adana (viloyat)|Adana]], [[Mersin (viloyat)|Mersin]] va [[Hatay (viloyat)|Xatayda]]) soʻzlashiluvchi arab tili variantidir. 44 milliondan ortiq soʻzlashuvchilarga ega boʻlgan levantin tili Misr tili bilan bir qatorda butun [[Arab dunyosi|arab dunyosida]] tushunarli boʻlgan arab tilining ikki nufuzli variantidan biridir.

Levantin hech bir davlat yoki hududda [[Davlat tili|rasman tan olinmagan]]. Garchi u Iordaniya, Livan, Falastin va Suriyada koʻpchilik tili boʻlsa-da, u asosan kundalik muloqotda ogʻzaki nutq sifatida qoʻllanadi, bu mamlakatlardagi aksariyat yozma va rasmiy hujjatlar va ommaviy axborot vositalarida rasmiy Modern Standard Arabic (MSA) dan foydalaniladi. arab adabiy shakli faqat [[ona tili]] sifatida ishlamaydi rasmiy taʼlim orqali olingan. Isroil va Turkiyada levantin ozchilik tili hisoblanadi.

Falastin lahjasi MSA ga eng yaqin arab tili boʻlib, umumiy soʻzlarning taxminan 50% ni tashkil qiladi. Shunga qaramay, Levantin va MSA oʻzaro tushunarli emas. Shuning uchun levantin tilida soʻzlashuvchilar koʻpincha oʻz tillarini ‏ '''‎ -āmmiyya deb atashadi.''' </img> tingla , ' jargon ', 'dialektʼ yoki 'soʻzlashuv'. Biroq, ijtimoiy tarmoqlarning paydo boʻlishi bilan Levantinga munosabat yaxshilandi. Yozma levantin miqdori sezilarli darajada oshdi, ayniqsa onlaynda, Levantin [[Arab alifbosi|arab]], lotin yoki [[Yahudiy yozuvi|ibroniy belgilar]] yordamida yozilgan. Levantlarning talaffuzi ijtimoiy, etnik va geografik jihatdan juda farq qiladi. Uning grammatikasi arab tilining koʻpgina xalq tilidagi grammatikasiga oʻxshaydi. Uning leksikasi asosan arabcha boʻlib, sezilarli oromiy taʼsiriga ega.

Levantin tilida yozma manbalarning yoʻqligi uning tarixini zamonaviy davrgacha aniqlashni imkonsiz qiladi. Miloddan avvalgi 1-ming yillikdan boshlab Levantda oromiy tili ustunlik qilgan; u boshqa tillar, jumladan, turli arab qabilalari gapiradigan koʻplab arab lahjalari bilan birga yashagan. Musulmonlarning Levantni zabt etishi bilan [[Arabiston yarim oroli|Arabiston yarim orolidan]] yangi arab tilida soʻzlashuvchilar bu hududga joylashdilar va tilning oromiy tilidan arab tiliga oʻzgarishi sodir boʻldi.

 

== Nomlash va tasniflash ==
[[Fayl:Modern_Levant.PNG|thumb| Katta Suriya / [[Shom|Levant]] xaritasi]]
Olimlar Levant boʻylab soʻzlashiladigan oʻzaro tushunarli dialektlar turkumini tasvirlash uchun „Levant arabcha“ iborasidan foydalanadilar. {{Sfn|Aldrich|2017}} {{Sfn|Al-Wer|2006}}<ref name="Kwaik2018Distance">{{jurnal manbasi|last=Kwaik|first1=Kathrein Abu|last2=Saad|first2=Motaz|last3=Chatzikyriakidis|first3=Stergios|last4=Dobnika|first4=Simon|title=A Lexical Distance Study of Arabic Dialects|journal=Procedia Computer Science|publisher=Elsevier|volume=142|year=2018|page=2|doi=10.1016/j.procs.2018.10.456}}</ref> Bundan tashqari „Suriya-Falastin“,<ref name="Linguasphere">{{Veb manbasi|url=http://www.linguasphere.info/jr/pdf/master/OL-SITE%201999-2000%20MASTER%20ONE%20Sectors%201-Zones%2010-14.pdf#page=5|sarlavha=arxiv nusxasi|qaralgan sana=2022-05-31|arxivsana=2021-06-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210603091143/http://www.linguasphere.info/jr/pdf/master/OL-SITE%201999-2000%20MASTER%20ONE%20Sectors%201-Zones%2010-14.pdf#page=5}}</ref> „Sharqiy arab tili“, {{Efn|In a broader meaning, "Eastern Arabic" refers to [[Mashriqi Arabic]], to which Levantine belongs, one of the two main varieties of Arabic, as opposed to Western Arabic, also called [[Maghrebi Arabic]].{{sfn|Al‐Wer|Jong|2017|p=527}}}}<ref name="Rice2011">{{Kitob manbasi|last=Rice|first=Frank A.|title=Eastern Arabic|year=2011|publisher=Georgetown University Press|isbn=978-1-58901-899-0|oclc=774911149|pages=xxi-xxiii|url=http://press.georgetown.edu/book/languages/eastern-arabic|accessdate=19-mart 2022-yil}}</ref> „Siro-Livan tili“ (keng atama sifatida Iordaniya va Falastinni qamrab oladi), {{Sfn|Versteegh|2014}} „Katta Suriya“,<ref name="Palva Classification">{{Kitob manbasi|first=Heikki|last=Palva|chapter=Dialects: Classification|title=Encyclopedia of Arabic Language and Linguistics|editor=Edzard|doi=10.1163/1570-6699_eall_EALL_COM_0087|year=2011|publisher=Brill}}</ref> yoki „Suriya arab tili“ (keng maʼnoda, Levantga mos keladigan Katta Suriyaning barcha dialektlarini nazarda tutadi) kabi atamalar ham qoʻllanadi.. {{Sfn|Stowasser|2004}} {{Sfn|Cowell|1964}} Aksariyat mualliflar faqat [[Oʻtroqlik|oʻtroq]] dialektlarni oʻz ichiga oladi, {{Sfn|Al-Wer|2006}} Arabiston yarim oroli lahjalariga mansub [[Suriya choʻli]] va Negev [[badaviy]] lahjalari bundan mustasno. Suriya shimoli-sharqidagi Mesopotamiya dialektlari ham bundan mustasno. {{Sfn|Versteegh|2014}} Boshqa mualliflar badaviy guruhlarni ham qoʻshadi. {{Sfn|Brustad|Zuniga|2019}}

„Levant arab tili“ atamasi mahalliy emas va tilshunoslar Kristen Brustad va Emilie Zuniganing soʻzlariga koʻra, „koʻpchilik soʻzlovchilar Levantdagi boy fonologik, morfologik va leksik oʻzgarishlar muhim ijtimoiy maʼnolarga ega ekanligiga asoslanib guruhlashni inkor qilishadi“ {{Sfn|Brustad|Zuniga|2019}} Levantin tilida soʻzlashuvchilar zamonaviy standart arab (MSA) va klassik arab (‏ ‎ -fuṣḥā, ' yaʼni badiiy til)dan farqlash uchun koʻpincha oʻz tillarini ‏ ‎ -ʿāmmiyya, ʻ jargon ’, ʻdialekt yoki ʻsoʻzlashuv tili’ deb ataydilar.<ref name="Shendy">{{jurnal manbasi|last=Shendy|first1=Riham|year=2019|title=The Limitations of Reading to Young Children in Literary Arabic: The Unspoken Struggle with Arabic Diglossia|journal=Theory and Practice in Language Studies|publisher=Academy Publication|volume=9|issue=2|page=123|doi=10.17507/tpls.0902.01}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|first=John C.|last=Eisele|chapter=Slang|title=Encyclopedia of Arabic Language and Linguistics|editor=Edzard|doi=10.1163/1570-6699_eall_eall_com_0310|year=2011|publisher=Brill}}</ref> {{Sfn|Liddicoat|Lennane|Abdul Rahim|2018}} Ular oʻzlarining soʻzlashuv tillarini ‏ , „arabcha“ deb ham atashadi.<ref>{{Kitob manbasi|last=al-Sharkawi|first=Muhammad|title=The Ecology of Arabic – A Study of Arabicization|publisher=Brill|year=2010|isbn=978-90-04-19174-7|page=32|oclc=741613187}}</ref> Shu bilan bir qatorda, ular oʻz tillarini oʻz mamlakatlari nomi bilan aniqlaydilaDamasdada Damashq abar tia Sb, uriyada Suriya a abar tiab yoki levant tillaga murojaat qilishi mumkin.<ref>{{Kitob manbasi|last=Shoup|first=John Austin|url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000shou_e5u3|title=Culture and Customs of Syria|publisher=Greenwood Press|year=2008|isbn=978-0-313-34456-5|location=|pages=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000shou_e5u3/page/156 156]|oclc=183179547}}</ref> Livan adabiy arbobi Said Akl " Livan tili " ni MSA oʻrniga alohida obroʻli til sifatida tan olish uchun harakatga rahbarlik qildi. {{Sfn|Płonka|2006}}

Levantin – arab tilining xilma-xilligi, [[Som tillari|semit tili]]. Semit tillari ichida arab tilining genealogik mavqei toʻgʻrisida yakdil fikr mavjud emas. {{Sfn|Versteegh|2014}} Levantin va boshqa arab xalqlarining arab makrotillari oilasidagi oʻrni ham bahsga sabab boʻldi. Arab anʼanalariga koʻra, klassik arab tili islomdan oldingi va ilk islom davrlarida soʻzlashuv tili boʻlib, bugungi MSAgacha barqaror boʻlib qoldi.<ref name="Badawi">{{Kitob manbasi|last=Badawi|first=El-Said M.|title=Understanding Arabic: Essays in Contemporary Arabic Linguistics in Honor of El-Said Badawi|publisher=American University in Cairo Press|year=1996|isbn=977-424-372-2|oclc=35163083|page=105}}</ref> Bu fikrga koʻra, barcha arab xalqlari, jumladan, levantin tili ham klassik arab tilidan kelib chiqqan va boshqa tillar bilan aloqalar tufayli buzilgan. {{Sfn|Birnstiel|2019}}<ref>{{Kitob manbasi|url=https://oxford.universitypressscholarship.com/view/10.1093/oso/9780198701378.001.0001/oso-9780198701378|title=Arabic Historical Dialectology: Linguistic and Sociolinguistic Approaches|series=Oxford Studies in Diachronic and Historical Linguistics|year=2018|publisher=Oxford University Press|chapter=Introduction|isbn=978-0-19-870137-8|editor=Holes|language=en|doi=10.1093/oso/9780198701378.001.0001|page=5|accessdate=22-iyul 2021-yil|oclc=1055869930}}</ref> Bir necha arab navlari boshqa semit tillariga yaqinroq va klassik arab tilida uchramaydigan xususiyatlarni saqlab qoladi, bu esa bu navlarning klassik arab tilidan rivojlana olmasligini koʻrsatadi. {{Sfn|Birnstiel|2019}}<ref>{{jurnal manbasi|last=Al-Jallad|first1=Ahmad|year=2021|title=Connecting the Lines between Old (Epigraphic) Arabic and the Modern Vernaculars|journal=Languages|language=en|volume=6|issue=4|page=1|doi=10.3390/languages6040173|issn=2226-471X}}</ref> Demak, arab xalq tillari mumtoz tilning oʻzgartirilgan varianti emas {{Sfn|Versteegh|2014}}, bu ularning bevosita ajdodi emas, balki qardosh tildir. {{Sfn|Al-Jallad|2020a}} Klassik arab va xalq tilidagi navlarning barchasi proto-arabcha deb ataladigan tasdiqlanmagan umumiy ajdoddan kelib chiqqan. {{Sfn|Al-Jallad|2020a}}<ref>{{Kitob manbasi|first=John|last=Huehnergard|editor=Al-Jallad|chapter=Arabic in Its Semitic Context|doi=10.1163/9789004343047_002|title=Arabic in Context: Celebrating 400 Years of Arabic at Leiden University|year=2017|page=13|isbn=978-90-04-34304-7|oclc=967854618|publisher=Brill}}</ref>

== Izohlar == 
{{manbalar|group=lower-alpha}} 
{{manbalar|group=izoh}} 

== Manbalar == 
{{manbalar}}

[[Turkum:ISO language articles citing sources other than Ethnologue]]