Lilias Armstrong
Бу мақолага бошқа бирорта саҳифадан
ишорат йўқ. (август 2024) |
Лилиас Эвелине Армстронг (1882-йил 29-сентябр, Пендлебурй, Ланcашире, Англия — 1937-йил 9-декабр, Шимолий Финчлей, Миддлесех, Бирлашган Қироллик) — англиялик фонетик олима. Лондон университети коллежидаги фаолияти давомида китобхон даражасига эришган. Армстронг инглиз тилидаги интонациялар, шу билан бирга, сомали ва кикую тилларининг фонетикаси ҳамда оҳангига оид бир қанча ишлари билан машҳур. Ида C. Wард билан ҳамкорликда ёзилган инглиз тили интонацияси ҳақидаги китоби 50 йил давомида тўхтовсиз тарзда нашр этилган. У, шунингдек, сомали ва кикую тилларида оҳангнинг батафсил тавсифлари устида ишлаган дастлабки олималардан бири ҳисобланади.
| Лилиас Э. Армстронг | |
|---|---|
| Файл:Лилиас Армстронг.жпг | |
| Таваллуди |
Лилиас Эвелине Армстронг 29-сентябр 1882-йил |
| Вафоти |
9-декабр 1937-йил (55 ёшда) Шимолий Финчлей, Миддлесех, Англия |
| Касби | Фонетик тилшунос |
| Турмуш ўртоғи | Симон Чарлес Боянус (24.09.1926 — 9.12.1937) |
Армстронг Шимолий Англияда ўсиб улғайган. Лидс университети бакалавриатини тамомлаган. У ерда франсуз ва лотин тиллари бўйича таҳсил олган. Бир мунча вақт давомида Лондон чеккасидаги бошланғич мактабда франсуз тилидан дарс берган. Бироқ, кейинчалик, Даниэл Жонес бошчилигида Лондон университети коллежи фонетика факултетида ишлай бошлайди. Кўзга кўринган энг машҳур асарлари 1926-йилда Wард билан ҳамкорликда ёзилган „А Ҳандбоок оф Энглиш Интонатион“ (Инглиз тили интонацияси бўйича қўлланма), 1934-йилда нашр этилган „Тҳе Пҳонетиc Струcтуре оф Сомали“ (Сомалининг фонетик тузилиши) китоби ҳамда вафот этганидан сўнг (1937-йил, 55 ёшида, инсулт сабабли), 1940-йилда нашр этилган „Тҳе Пҳонетиc анд Тонал Струcтуре оф Кикую“ (Кикую тилининг фонетик ва тонал тузилиши) китоблари бўлган.
Халқаро фонетика ассоциациясининг Ле Маîтре Пҳонéтиқуэ журналининг муҳаррири сифатида ўн йилдан кўпроқ вақт давомида фаолият олиб борган. Ўз карераси давомида ўқув давридан ташқари ёзги таътил давомида ҳам дарс ўтганлиги учун кўплаб мақтовларга сазовор бўлган. Жонес ўзининг некрологида Армстронг „дунёдаги энг яхши фонетиклардан бири“, дея қайд этган[2].
Ёшлиги
Лилиас Эвелине Армстронг 1882-йилнинг 29-сентябр санасида Пендлебурй (Ланcашире) шаҳрида эркин методистлар вазири Жамес Wиллиам Армстронг ҳамда Марй Элизабетҳ Армстронг (қизлик фамиляси: Ҳунтер)лар оиласида таваллуд топган[3]. Унинг нутқида тарбияси тасирида юзага келган инглиз тили шимолий шевасининг баъзи хусусиятлари ўзини намоён қилган[4]. Армстронг Лидс университетида франсуз ва лотин тилларини ўрганган[5]. У, шунингдек, қироллик академияси олималаридан бири бўлган[3]. 1906-йилда олийгоҳнинг ўқитувчилик бўйича бакалавриатини тамомлаган[6][7].
Университетни тамомлагандан сўнг, бир неча йил давомида Эаст Ҳам туманидаги мактабда франсуз тилидан дарс берган. Фаолияти давомида бир қанча муваффақиятларга эришди. У ерни 1918-йилда тарк этгунга қадар ишлаган, ҳаттоки директор лавозимига ҳам кўтарилган[8]. Катта ёрдамчи бўлиб ишлаган пайтларида франсуз тили талаффузини ўргатиш бўйича маҳоратини яхшилаш мақсадида университет коллежининг фонетика бўлимида кечки пайт фонетикани ўрганишни бошлаган[9]. Армстронг 1917-йилда франсуз тили фонетикаси бўйича, кейинги йил эса инглиз тили фонетикаси бўйича имтиёзли дипломни қўлга киритди[7].
Академик фаолияти
Ўқитиш
Меҳнат тарихи

Армстронг илк марта 1917-йилда Даниэл Жонеснинг миссионерлар учун мўлжалланган ёзги курсида фонетикадан дарс берган. Бундан олдин Жонес уни Лондон университет коллежининг фонетика бўлимида тўлиқ иш вақти билан бирор лавозимга тайинлашни режалаштириб юрган эди[10]. Лондон графлик кенгаши октябр ойида кафедра учун бюджетни оширишга қарши қарор қабул қилганда, Жонеснинг режалари вақтинча тўхтаб қолди. Бироқ, 1917-йил ноябрда Армстронг вақтинчалик (1918-йил феврал ойида расман), ярим иш куни вақти ҳисобида маърузачи сифатида ишга қабул қилиниш бўйича номзод қилиб кўрсатилди[10].
Танланган ишлари
- Армстронг, Л. Э.. Ан Энглиш Пҳонетиc Реадер, Тҳе Лондон Пҳонетиc Реадерс. Лондон: Университй оф Лондон Пресс, 1923.
- Армстронг, Л. Э.; Пе Маунг Тин. А Бурмесе Пҳонетиc Реадер: Wитҳ Энглиш транслатион, Тҳе Лондон Пҳонетиc Реадерс. Лондон: Университй оф Лондон Пресс, 1925.
- Армстронг, Л. Э.; Wард, И. C.. Ҳандбоок оф Энглиш Интонатион. Cамбридге: Ҳеффер, 1926. [Сеcонд эдитион принтед ин 1931.]
- Армстронг, Л. Э.. Тҳе Пҳонетиcс оф Френч: А Праcтиcал Ҳандбоок. Лондон: Белл, 1932.
- Армстронг, Л. Э. (1934). „Тҳе Пҳонетиc Струcтуре оф Сомали“. Миттеилунген дес Семинарс фüр ориэнталисче Спрачен зу Берлин. 37-жилд, № Абт. ИИИ, Африканисче Студиэн. 116–161-бет. [Репринтед. Фарнбороугҳ: Грегг. 1964. ҳдл:2307/4698
. Арчивед фром тҳе оригинал он 18 Оcтобер 2017.] - Cоустенобле, Ҳ. Н.; Армстронг, Л. Э.. Студиэс ин Френч Интонатион. Cамбридге: Ҳеффер, 1934.
- Армстронг, Л. Э.. Тҳе Пҳонетиc анд Тонал Струcтуре оф Кикую. Лондон: Интернатионал Африcан Институте, 1940. [Репринтед. Лондон: Роутледге. 2018. дои:10.4324/9781315104478]
Манбалар
- ↑ Тасвир манбаси: Cоллинс & Меэс (1999), 256 & 257 вароқлар.
- ↑ Жонес (1938).
- ↑ 3,0 3,1 Ашер (2015).
- ↑ Армстронг (1923); Жонес, Даниэл. Эверйман'с Энглиш Проноунcинг Диcтионарй, 12тҳ, Лондон: Дент, 1963 — ххих-бет. Wиндсор Леwис, Жаcк (1985). „Бритиш Нон-Диалеcт Аccенц“. Зеицчрифт фüр Англистик унд Американистик. 33-жилд, № 3. 248-бет. 1 Жулй 2017да асл нусхадан архивланди.
- ↑ Ашер (2015); Cоллинс & Меэс (2006), с. 478.
- ↑ „Бачелор оф Арц“ (ПДФ). Тҳе Университй оф Леэдс Cалендар. 1906–1907-жилд. 1906. 375-бет. 21 Оcтобер 2017да асл нусхадан архивланди; Андрзежеwски (1993–1994); анд Гимсон (1977). Cомпаре Ашер (2015), wҳич гивес 1908 ас тҳе еар ше гот ҳер Б. А.
- ↑ 7,0 7,1 Андрзежеwски (1993–1994).
- ↑ Андрзежеwски (1993–1994); Cоллинс & Меэс (1999).
- ↑ Тҳе Тимес (11 Деc 1937); Ашер (2015).
- ↑ 10,0 10,1 10,2 Cоллинс & Меэс (1999).
Адабиётлар
- Андрзежеwски, Б. W. (1955). „Тҳе Проблем оф Воwел Репресентатион ин тҳе Исаақ Диалеcт оф Сомали“. Буллетин оф тҳе Счоол оф Ориэнтал анд Африcан Студиэс. 17-жилд, № 3. 567–580-бет. дои:10.1017/С0041977Х00112467. ЖСТОР 609598.
- Андрзежеwски, Б. W. (1978). „Тҳе Девелопмент оф а Натионал Ортҳограпҳй ин Сомалиа анд тҳе Модернизатион оф тҳе Сомали Лангуаге“. Ҳорн оф Африcа. 1-жилд, № 3. 39–45-бет. ҳдл:2307/5818. 27 Жануарй 2018да асл нусхадан архивланди (ПДФ).
- Андрзежеwски, Б. W. (1993–1994). „Лилиас Эвелине Армстронг: Тҳе Фоундер оф Сомали Лангуаге Студиэс ат Тҳе Университй оф Лондон“. Биограпҳй/Таариикҳ Нололеэд. Ҳал-Абуур: Жоурнал оф Сомали Литературе анд Cултуре/Wаргейс-хиллиеэдка Суугаанта & Дҳақанка Соомаалида. 1-жилд, № 2–3. 47–49-бет. ИССН 0968-9184.
- Армстронг, Л. Э.. Ан Энглиш Пҳонетиc Реадер, Тҳе Лондон Пҳонетиc Реадерс. Лондон: Университй оф Лондон Пресс, 1923.
- Армстронг, Л. Э. (1927). „сwиˑдɪʃ“ [Сwедиш]. спесимɛн. Ле Маîтре Пҳонéтиқуэ. 3рд Сер. 5-жилд, № 18. 20–21-бет. ЖСТОР 44704204.
- Армстронг, Л. Э.. Тҳе Пҳонетиcс оф Френч: А Праcтиcал Ҳандбоок. Лондон: Белл, 1932.
- Армстронг, Л. Э. (1933а). „соʊмɑлɪ“ [Сомали]. спесимɛн. Ле Маîтре Пҳонéтиқуэ. 3рд Сер. 11-жилд, № 44. 72–75-бет. ЖСТОР 44704656.
- Wестерманн, Д.; Wард, Ида C.. Праcтиcал Пҳонетиcс фор Студенц оф Африcан Лангуагес. Лондон: Интернатионал Африcан Институте, 1933б — 213–216-бет.
- Армстронг, Л. Э. (1934). „Тҳе Пҳонетиc Струcтуре оф Сомали“. Миттеилунген дес Семинарс фüр ориэнталисче Спрачен зу Берлин. 37-жилд, № Абт. ИИИ, Африканисче Студиэн. 116–161-бет.
- Армстронг, Л. Э.. Тҳе Пҳонетиc анд Тонал Струcтуре оф Кикую. Лондон: Интернатионал Африcан Институте, 1940.
- Армстронг, Л. Э.; Пе Маунг Тин. А Бурмесе Пҳонетиc Реадер: Wитҳ Энглиш транслатион, Тҳе Лондон Пҳонетиc Реадерс. Лондон: Университй оф Лондон Пресс, 1925.
- Армстронг, Л. Э.; Wард, И. C.. Ҳандбоок оф Энглиш Интонатион, 2нд, Cамбридге: Ҳеффер, 1931.
- Ашер, Р. Э. (1994). "Армстронг, Лилиас Эвелине (1882–1937)". ин Ашер, Р. Э.. Тҳе Энcйcлопедиа оф Лангуаге анд Лингуистиcс. 1 (1ст нашри). Охфорд: Пергамон. 221–222 б. ИСБН 978-0-08-035943-4.
- Ашер, Р. Э. (Май 2015). "Армстронг, Лилиас Эвелине (1882–1937)". ин Cаннадине, Давид. Охфорд Диcтионарй оф Натионал Биограпҳй. Охфорд Университй Пресс. дои:10.1093/реф:однб/69787.
- Чаттержи, С. К. (Април 1968). „А Персонал Трибуте то Профессор Даниэл Жонес“. Буллетин оф тҳе Пҳонетиc Соcиэтй оф Жапан. 127-жилд. 19–22-бет.
- Cоллинс, Беверлй; Меэс, Ингер М.. Тҳе Реал Профессор Ҳиггинс: Тҳе Лифе анд Cареэр оф Даниэл Жонес. Берлин: Моутон де Груйтер, 1999. ДОИ:10.1515/9783110812367. ИСБН 978-3-11-081236-7.
- Cоллинс, Беверлй; Меэс, Ингер М. (2006). "Армстронг, Лилиас Эвелине (1882–1937)". ин Броwн, Кеитҳ. Энcйcлопедиа оф Лангуаге & Лингуистиcс. 1 (2нд нашри). Амстердам: Элсевиэр. 478–479 б. дои:10.1016/Б0-08-044854-2/02428-7. ИСБН 978-0-08-044854-1.
- Cоустенобле, Ҳ. Н.; Армстронг, Л. Э.. Студиэс ин Френч Интонатион. Cамбридге: Ҳеффер, 1934.
- Фиртҳ, Ж. Р. (1933). „Нотес он тҳе Трансcриптион оф Бурмесе“. Буллетин оф тҳе Счоол оф Ориэнтал Студиэс, Университй оф Лондон. 7-жилд, № 1. 137–140-бет. дои:10.1017/С0041977Х00105488. ЖСТОР 607612.
- Гимсон, Алфред Чарлес (1977). "Армстронг, Лилиас Эвелине". А Биограпҳиcал Диcтионарй оф тҳе Пҳонетиc Сcиэнcес. Неw Ёрк: Леҳман Cоллеге. 4–5 б.
- Ҳедгеcоcк, Ф. А. (1935). „[Ревиэw оф Cоустенобле & Армстронг 1934]“. Ревиэwс. Модерн Лангуагес. 16-жилд, № 5. 163–165-бет.
- Праcтиcал Ортҳограпҳй оф Африcан Лангуагес, Лондон, 1927.
- Жонес, Даниэл. Ан Оутлине оф Энглиш Пҳонетиcс, 2нд, Неw Ёрк: Г. Э. Стечерт, 1922.
- Жонес, Даниэл (1938). „Лилиас Армстрон㆓. артиклə дə фɔ̃. Ле Маîтре Пҳонéтиқуэ. 3рд Сер. 16-жилд, № 61. 2-бет. ЖСТОР 44704866.
- Жонес, Даниэл (1948). „Тҳе Лондон Счоол оф Пҳонетиcс“. Зеицчрифт фüр Пҳонетик унд аллгемеине Спрачwиссенсчафт. 2-жилд, № 3/4. 127–135-бет. дои:10.1524/стуф.1948.12.жг.391.
- Жонес, Даниэл. Тҳе Пҳонеме: Иц Натуре анд Усе. Cамбридге: W. Ҳеффер & Сонс, 1950.
- Жонес, Даниэл (1952). „Симон Боянус†“. артиклə дə фɔ̃. Ле Маîтре Пҳонéтиқуэ. 3рд Сер. 30-жилд, № 98. 20–22-бет. ЖСТОР 44749279.
- Жонес, Даниэл „Аппендих А: Тйпес оф Пҳонетиc Трансcриптион“, . Ан Оутлине оф Энглиш Пҳонетиcс, 9тҳ, Cамбридге: W. Ҳеффер & Сонс, 1972 — 331–349-бет.
- Клингенҳебен, Аугуст (1949). „Ист дас Сомали эине Тонспраче?“. Зеицчрифт фüр Пҳонетик унд Аллгемеине Спрачwиссенсчафт (немисча). 3-жилд, № 5–6. 289–303-бет. дои:10.1524/стуф.1949-йил, 16-март.289.
{{cите магазине}}: Чеcк|дои=валуэ (ёрдам) - Леач, Патриcк (1988). „Френч Интонатион: Тоне ор Туне?“. Жоурнал оф тҳе Интернатионал Пҳонетиc Ассоcиатион. 18-жилд, № 2. 125–139-бет. дои:10.1017/С002510030000373Х.
- МcЛеод, А. Л. „Тҳе Университй афтер тҳе Wар“, . Р. Г. Ҳоwартҳ: Аустралиан Ман оф Леттерс. Элгин, ИЛ: Неw Даwн Пресс, 2005 — 58–81-бет. ИСБН 978-1-932705-53-9.
- [Натуре стафф] (1 Жануарй 1938). „Обитуарй Нотиcес“. Натуре. 141-жилд, № 3,557. 17-бет. дои:10.1038/141017б0.
- Пасч, Ҳелма „Эуропеан Wомен анд тҳе Десcриптион анд Теачинг оф Африcан Лангуагес“, . Wомен ин тҳе Ҳисторй оф Лингуистиcс. Охфорд Университй Пресс, 2020 — 487–508-бет. ДОИ:10.1093/осо/9780198754954.003.0020. ИСБН 978-0-19-875495-4.
- Пассй, Паул (1927). „десизжɔ̃ дй кɔ̃сɛːж рəлативмɑ̃ о прɔпозисжɔ̃ д ла кɔ̃ферɑ̃ːс дə *кɔпнаг“ [Дécисионс ду cонсеил релативемент аух пропоситионс де ла cонфéренcе де Cопенҳагуэ]. артиклə дə фɔ̃. Ле Маîтре Пҳонéтиқуэ. 3рд Сер. (франсузча). 5-жилд, № 18. 13–19-бет. ЖСТОР 44704201.
- Пе Маунг Тин (1924). „бɜˑмиːз“ [Бурмесе]. спесимɛн. Ле Маîтре Пҳонéтиқуэ. 3рд Сер. 2-жилд, № 5. 4–5-бет. ЖСТОР 44704085.
- Пе Маунг Тин (1930). „А Бурмесе Пҳонетиc Реадер“. Жоурнал оф тҳе Бурма Ресеарч Соcиэтй. 20-жилд, № 1. 49–51-бет.
- Перcй, Cарол „Бритиш Wомен'с Ролес ин тҳе Стандардизатион анд Студй оф Энглиш“, . Wомен ин тҳе Ҳисторй оф Лингуистиcс. Охфорд Университй Пресс, 2020 — 279–302-бет. ДОИ:10.1093/осо/9780198754954.003.0011. ИСБН 978-0-19-875495-4.
- Пике, Кеннетҳ Л.. Тҳе Интонатион оф Америcан Энглиш. Анн Арбор: Университй оф Мичиган Пресс, 1945.
- Плуг, Леэндерт (2004). „Тҳе Эарлй Cареэр оф Ж. Р. Фиртҳ: Cомменц он Ребори (2002)“. Ҳисториограпҳиа Лингуистиcа. 31-жилд, № 2/3. 469–477-бет. дои:10.1075/ҳл.31.2.15плу.
- Пост, Бречтже „Тҳеоретиcал баcкгроунд: моделинг“, . Тонал анд Пҳрасал Струcтурес ин Френч Интонатион, ЛОТ Интернатионал Сериэс. Тҳе Ҳагуэ: Тҳесус, 2000 — 17–31-бет. ИСБН 978-90-5569-117-3 (2017-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган). (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-10-16 санасида архивланган)
- Саээд, Жоҳн Ибраҳим „Р. C. Абраҳам анд Сомали Граммар: Тоне, Дериватионал Морпҳологй анд Информатион Струcтуре“, . Паперс ин Ҳоноур оф Р. C. Абраҳам (1890–1963), Африcан Лангуагес анд Cултурес, Супплемент. Лондон: СОАС, 1992 — 111–123-бет. ДОИ:10.4324/9780203989975. ИСБН 978-0-203-98997-5 (2017-йил 18-октябрда асл нусхадан архивланган).
- [Тҳе Тимес стафф].. Мисс Лилиас Армстронг: Ресеарч ин Пҳонетиcс (1937-йил 11-декабр).
- „Мисс Лилиас Э. Армстронг“, Аннуал Репорт, Фебруарй 1937 — Фебруарй 1938. Лондон: Тайлор анд Франcис, 1938 — 33-34-бет.
- Wард, Ида C. (1928). „Тҳе Пҳонетиcс Департмент: Университй Cоллеге, Лондон“. Ревуэ де Пҳонéтиқуэ. 5-жилд. 47–54-бет.
- Wаткинс, Жустин W. (2001). „Бурмесе“. Иллустратионс оф тҳе ИПА. Жоурнал оф тҳе Интернатионал Пҳонетиc Ассоcиатион. 31-жилд, № 2. 291–295-бет. дои:10.1017/С0025100301002122.
Қўшимча ўқиш
- Андрзежеwски, Б. W. (c. 1989). "Лилиас Эвелине Армстронг анд ҳер Дисcовериэс ин Сомали Пҳонологй". ҳттпс://арcадиа.сба.унирома3.ит/ҳандле/2307/2591.
- Ашер, Р. Э. (2004). "Армстронг, Лилиас Эвелине (1882–1937)". ин Маттҳеw, Ҳ. C. Г.; Ҳаррисон, Бриан. Охфорд Диcтионарй оф Натионал Биограпҳй. 2. Охфорд Университй Пресс. 437–438 б. ИСБН 978-0-19-861352-7. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/охфорддиcтионарй02матт/паге/437. (Ашер 2015 ис ан эмендед версион оф тҳис энтрй.)
- Гармеистер, Ҳерберт. Диэ пҳонетисчен Миттел дес лйрисчен Вортрагс беи Мисс Армстронг: Вергличен мит ден Миттелн дес Просавортрагс, Лебендиге Спраче: Эхперименталпҳонетисче Унтерсучунген (де). Берлин: Wалтер де Груйтер, 1940.
- Жонес, Даниэл „Лилиас Армстронг“, . Даниэл Жонес: Селеcтед Wоркс. Лондон: Роутледге, 2003. ИСБН 978-0-415-23343-9. (Тҳис репринт оф Жонес 1938 ис ин стандард Энглиш ортҳограпҳй.)
- Жонес, Даниэл „Симон Боянус“, . Даниэл Жонес: Селеcтед Wоркс. Лондон: Роутледге, 2003. ИСБН 978-0-415-23343-9. (Тҳис репринт оф Жонес 1952 ис ин стандард Энглиш ортҳограпҳй.)
Ҳаволалар
- „Ҳисториc УCЛ Пҳонетиcс реcордингс пасс то Бритиш Либрарй“. УCЛ Неwс (2008-йил 21-май). 2017-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. — Инcлудес аудио сампле оф Армстронг фром грамопҳоне реcордс аccомпанйинг Ҳандбоок оф Энглиш Интонатион.
- „Тҳе Wеэк@УCЛ – Cелебратинг СCЕП 100“. УCЛ Псйчологй анд Лангуаге Сcиэнcес (2019-йил 16-июл). 2020-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. — Инcлудес а пҳотограпҳ оф Жонес анд Армстронг ат тҳе 1919 УCЛ Суммер Cоурсе ин Энглиш Пҳонетиcс.
- Типп, Черйл „Реcординг оф тҳе Wеэк: Энглиш Спокен Ҳере“. Соунд анд Висион Блог. Тҳе Бритиш Либрарй (2019-йил 11-ноябр). 2020-йил 5-декабрда асл нусхадан архивланган. — Инcлудес аудио оф Армстронг анд Фиртҳ’с диалогуэ „Ат тҳе Чемистъс“ фор Энглиш Спокен Ҳере.
- Wиндсор Леwис, Жаcк „Лилиас Армстронг б 29 Септ 1882“. ПҳонетиБлог (2008-йил 29-сентябр). 2017-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. — Инcлудес аудио сампле оф Армстронг фром грамопҳоне реcордс аccомпанйинг Ҳандбоок оф Энглиш Интонатион wитҳ тҳе cорреспондинг паге ин тҳе боок.