Lilium bulbiferum
Лилиум булбиферум, умумий номлари апелсин нилуфар, олов нилуфар, Жиммй’с Бане ва йўлбарс нилуфар, Лоладошларга тегишли, пиёзчалари билан кўпаювчи Европа нилуфари[1][2].
| Лилиум булбиферум | |
|---|---|
| Илмий таснифлаш | |
| Ўсимликлар | |
| Юксак ўсимликлар | |
| Гулли ўсимликлар | |
| Бир уруғпаллалилар | |
| Лилиалес | |
| Лилиаcеаэ | |
| Лилиоидеаэ | |
| Лилиэаэ | |
| Лилиум | |
Л. булбиферум
| |
| Бинар номи | |
| Лилиум булбиферум Л. 1753 нот Тҳунб. 1794
| |
| Сйнонймс[1] | |
|
Сйнонймй
| |
Ушбу турнинг лотинча номи булбиферум, „кўтарувчи лампочкалар“ деган маънони билдиради.
Тавсиф
Лилиум булбиферум ўртача баландлиги 20–90 cентиметр (7.9–35.4 ин), максимал 120 cентиметр (47 ин) . Пиёзчалари тухумсимон, оқ йирик ва учли тарозиларга эга ва диаметри тахминан 1.5 cентиметр (0.59 ин) га етиши мумкин. Пояси тик, барглари найзасимон, узунлиги 10 сантиметргача. Улар гермафродит. Гуллар узунлиги 4-6 сантиметрга этиши мумкин ва қизил-жигарранг нуқта билан ёрқин сариқ-тўқ сариқ рангга эга. Гуллаш даври майдан июлгача давом этади[3].

Тарқалиши ва яшаш жойи
Лилиум булбиферум Европанинг катта қисмида Испаниядан Финландия ва Украинагача кенг тарқалган[2]. Тоғ ўтлоқларида ва тоғ ёнбағирларида ўсади. Улар иссиқ, қуёшли жойларда калкерли тупроқларни афзал кўрадилар, аммо кислотали тупроқларда ҳам ўсади. Уларни денгиз сатҳидан 500–1,900 метр (1,600–6,200 фт)) баландликда топиш мумкин.
Маданиятда
Апелсин лилияси узоқ вақтдан бери Шимолий Ирландияда Оранге орденининг рамзи сифатида тан олинган[4].

Токсиклик
Мушуклар
Мушуклар лилия заҳрига жуда сезгир ва истеъмол қилиш кўпинча ўлимга олиб келади[5][6][7]. Мушуклар ташриф буюрадиган уй хўжаликлари ва боғларга бу ўсимликни сақлаш ёки қуритилган гулларни мушук суйкалиши мумкин бўлган жойга қўймаслик қатъиян тавсия қилинади. Шубҳали ҳолатларда шошилинч ветеринар ёрдами кўрдатилиши лозим[8]. Фаоллаштирилган кўмир ёки индукцияли қусиш билан тезкор даволаш сўрилган токсин миқдорини камайтириши мумкин (бу вақтга сезгир, шунинг учун баъзи ҳолларда ветеринария шифокорлари буни уйда қилишни маслаҳат беришлари мумкин) ва томир ичига кўп миқдорда суюқлик юбориш буйракларга зарар етиш эҳтимолини камайтиради[8].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Wорлд Чеcклист оф Селеcтед Плант Фамилиэс: Роял Ботаниc Гарденс, Кеw“. Ретриэвед 17 Септембер 2016.
- ↑ 2,0 2,1 Алтервиста Флора Италиана, Гиглио россо, Оранге Лилй, Лилиум булбиферум Л. инcлудес манй пҳотос плус Эуропеан дистрибутион мап
- ↑ Пигнатти С. – Флора д’Италиа – Эдагриcоле – 1982 Вол.
- ↑ 8пм. „А киндер гентлер имаге? Модернисм, Традитион анд тҳе неw Оранге Ордер лого.“ (2007-йил 27-июн). Қаралди: 2016-йил 17-сентябр.
- ↑ Фреқуэнтлй Аскед Қуэстионс (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-08-16 санасида архивланган) Но Лилиэс Фор Cац.
- ↑ Фитзгералд, КТ (2010). "Лилй тохиcитй ин тҳе cат". Топ Cомпанион Аним Мед 25 (4): 213–7. дои:10.1053/ж.тcам.2010.09.006. ПМИД 21147474.
- ↑ Тигер Лиллй Пет Поисон Ҳелплине.
- ↑ 8,0 8,1 Лилй Поисонинг ин Cац.