Lingual papillae
Тил со'рг'ичлари тилнинг юқори юзасида жойлашган кичик тузилмалар бо'либ, унга о'зига хос даг'алликни беради. Инсон тилидаги то'рт турдаги папиллалар турли хил тузилишга эга ва шунга ко'ра косасимон, замбуруг'ли, ипсимон ва баргли деб таснифланади. Филиформ папилладан ташқари барча та'м куртаклари билан бог'ланган.[1]
Тузилиши
Тирик организмда лингуал папиллалар тил қуруқ бо'лса, осонроқ ко'ринади.[2] Тилда то'рт хил папилла (со'рг'ич) мавжуд:
Ипсимон со'рг'ичлар

Ипсимон папиллалар тил со'рг'ичларининг энг ко'п сони ҳисобланади.[1] Улар тилнинг орқа қисмининг катта қисмини қоплайдиган майда со'рг'ичлардир. Улар тилга о'з тузилишини бериш учун жавобгардир ва тегиниш ҳисси (босим) учун жавобгардир. Папиллаларнинг бошқа турларидан фарқли о'лароқ, Ипсимон папиллаларда та'м куртаклари мавжуд эмас.[1] Улар тил юзасининг олдинги учдан икки қисмини қоплайди.[2]
Улар жуда кичик , конуссимон ёки силиндрсимон шаклларда тилнинг юзасида ко'ринади. Сулcус терминалисга параллел ҳолатда жойлашган. Тил учида бу со'рг'ичлар ко'ндаланг бо'либ жойлашади.[2]
Ушбу папиллалар эпителийнинг қалинлиги ва зичлиги туфайли оқ рангга эга. Бу эпителий о'зига хос модификацияга учради, чунки ҳужайралар конуссимон бо'либ, чо'зилган зич, бир-бирига ёпишган, чо'ткасимон ипларга айланган. Улар, шунингдек, бир қатор эластик толаларни о'з ичига олади, бу уларни папиллаларнинг бошқа турларига қараганда қаттиқроқ ва эластикроқ қилади. Ушбу гуруҳнинг каттароқ ва узунроқ папиллалари ба'зан папиллаэ cониcаэ деб аталади.

Замбуруг'ли папиллалар тилда кулча шаклидаги со'рг'ичлар бо'либ, одатда қизил рангга эга. Улар тилнинг учида, филиформ папиллалар орасида тарқалган, лекин асосан тилнинг учида ва ён томонларида жойлашган. Уларнинг юқори юзасида то'ртта та'мни ажрата оладиган та'м куртаклари мавжуд: ширин, нордон, аччиқ, шо'р. Улар бириктирувчи то'қималарнинг ядросига эга. Қо'зиқорин шаклидаги папиллалар эттинчи краниал нерв томонидан, аниқрог'и, субмандибулар ганглион, чорда тймпани ва мия сопидаги солитар ядрога ко'тарилган геникуляр ганглион орқали иннервация қилинади.
Баргсимон папилла

Баргсимон папиллалар калта вертикал бурмалар бо'либ, тилнинг ҳар икки томонида мавжуд.[2] Улар тилнинг орқа томонидаги ён томонларда, арcус палатоглоссус олдида жойлашган,[3][2] То'рт ёки бешта вертикал бурмалар мавжуд[2] ва уларнинг катталиги ва шакли о'згарувчан.[3] Баргсимон папиллалар шиллиқ қаватнинг қизил рангли, баргга о'хшаш .[2] Улар эпителия билан қопланган, кератин ё'қ ва шунинг учун юмшоқроқ ва ко'плаб та'мли куртакларга эга.[2] Улар одатда икки томонлама носимметрикдир. Ба'зан улар кичик ва ко'зга ташланмайдиган ко'ринади, ба'зан эса улар ко'зга ташланади. Та'м куртаклари, та'м сезги рецепторлари, уларнинг юзасининг шиллиқ қаватида тарқалган. Шиллиқ безлардан сероз суюқлик бурмаларига оқиб чиқади ва тозаловчи вазифасини бажаради.Тил муртаклари ушбу со'рг'ичларни ортида жойлашган ва бу унинг шаклини ифодалашда иштирок этади.
Косасимон папиллалар

Косасимон папилла (ёки валлате папиллаэ ) инсон тилидаги гумбаз шаклидаги тузилмалар бо'либ, уларнинг сони 8 дан 12 гача. Улар тил юзасида ко'р тешиги ва сулcус терминалис олдида жойлашган бо'либ, ҳар икки томонда бир қатор ҳосил қилади; икки қатор орқага ва медиал томонга юради ва о'рта чизиқда учрашади. Папилла кесилган конусга о'хшайди, кичикроқ учи пастга ё'налтирилган ва тилга бириктирилган, кенгроқ қисми ёки асоси тил юзасидан бир оз юқорида жойлашган ва ко'плаб кичик иккиламчи папиллалар билан қопланган ва қатламли тангасимон эпителий билан қопланган.
Вазифаси
Тил со'рг'ичлари, хусусан, филиформ папиллалар тилнинг сирт майдонини оширади ва тил билан озиқ-овқат о'ртасидаги алоқа ва ишқаланиш майдонини оширади.[2]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Нортон Н. Неттер'с ҳеад анд неcк анатомй фор дентистрй, иллустратионс бй Неттер ФҲ, Пҳиладелпҳиа, Па.: Саундерс Элсевиэр, 2007 — 402-бет. ИСБН 978-1929007882. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "Нортон2007" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Сусан Стандринг (эдитор ин чиэф)] „Чаптер 33: НЕCК АНД УППЕР АЭРОДИГЕСТИВЕ ТРАCТ“, . Грай'с анатомй : тҳе анатомиcал басис оф cлиниcал праcтиcе, 40тҳ, [Эдинбургҳ]: Чурчилл Ливингстоне/Элсевиэр, 2008. ИСБН 978-0443066849. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "Грай'с40э" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ 3,0 3,1 Сcуллй C. Орал анд махиллофаcиал медиcине : тҳе басис оф диагносис анд треатмент, 3рд, Эдинбургҳ: Чурчилл Ливингстоне, 2013 — 401, 402-бет. ИСБН 9780702049484.