Лиссабондаги тун
«Лиссабондаги тун» (олмонча: Диэ Начт вон Лиссабон ) - Олмониялик ёзувчи Эрих Мария Ремаркнинг асари. Биринчи маротаба 1961 йил «Wелт ам Соннтаг» журналида нашр этилган.
| Асл номи | Диэ Начт вон Лиссабон |
|---|---|
| Муаллиф(лар) | Эрих Мария Ремарк |
| Тил | олмон |
| Жанр(лар)и | Роман |
| Нашр этилган санаси | 1961 |
Тавсиф
1942-йил. Ҳикоячи фашистлар Олмониясининг ҳукуматидан пана топиш мақсадида, Лиссабонга кўчиб келади.
Португалия пойтахти орқали кўп эмигрантлар АҚСҲ давлатига жўнаб кетганлар. Аммо ҳикоячи бундай имкониятга эга эмас. Чунки йўловчи кемага чипта харид қилиш учун етарлича маблағи йўқ.
У Тахо дарёсининг қирғоғи олдида сайр қилиб юрганда, нотаниш яҳудийни учратади. Ўзини Жозеф Шварц деб таништирган инсон, виза ва чипталарга эга. Аммо улардан фойдаланиш нияти йўқ. Бундан ташқари чипталарни ҳикоячига бепул тарзда бериб юборишга ҳам тайёр. Эвазига фақат ўз ҳаётининг тарихини гапириб беради. Ҳикоячи унинг шартини қабул қилади.
Улар Праçа до Cомéрcио майдони яқинида жойлашган ресторанга кирадилар. У ерда Шварц ҳотираларга берилиб, 1933-йилдан бошлаб содир бўлган воқеаларни эслайди.
Шварц рафиқасининг исми Ҳелен. Улар Оснабрюк шаҳрида истиқомат қилишарди. Аммо учинчи рейх кучга кирганидан сўнг, Шварц давлатдан қочишга мажбур бўлган. Ҳелен эса акаси Георг Юргенс билан Олмонияда қолган. У даврда Георг оберстурмбаннфüҳрер лавозимига эга эди.
Шварц 5 йил давомида бутун Европани дарбадар кезиб, 1938-йил Ҳелен олдига қайтиб келади.
Бу сафар Ҳелен Шварц билан Олмонияни тарк этади. Улар аввал Швецария, сўнг Франсия давлатларига йўл оладилар.
Кўп вақт ўтмай Шварц рафиқаси саратон касалига дуч келганини аниқлайди.
Бундан ташқари Марсел шаҳрида, Жозеф гестапо томонидан ҳибсга олинади.
Гестапо ҳодими Георг Юргенс, ундан синглиси қаерда эканини айтишини талаб қилади. Ҳеленга қарши хоинлик қилмаслик учун, Шварц нотўғри манзилни беради. Сўнг Георгни ҳаётидан маҳрум қилади.
Шварц Георгнинг ҳужжатлари ёрдамида визаларга эга бўлади.
Улар Лиссабон орқали Америкага кўчиб кетмоқчи бўладилар. Аммо кема жўнаб кетиш арафасида турганида, Ҳелен ўз жонига қасд қилади...
Тонг отганидан сўнг ҳикоячи Рут исмли рафиқаси билан, кемада АҚСҲ томон йўл олади.
1945-йил уруш якунига етгач, ҳикоячи Олмонияга қайтиб келади. У узоқ вақт ичида Жозеф Шварц исмли яҳудийни топишга уринади, аммо муваффақиятга эришмайди.
Омиллар
Романда ҳикоячининг исми ошкор этилмаган. Лекин у Ремаркнинг "Лиэбе Деинен Нäчстен" номли асарининг ҳам бош қаҳрамони. Шундан келиб чиққан ҳолда унинг исми Людвиг Керн эканлиги аниқланади.
Роман қаҳрамонлари
- Людвиг Керн - Ҳикоячи. Рафиқаси Рут билан АҚСҲга кўчиб кетиш учун, Лиссабонга келган.
- Рут Ҳолланд - Керннинг рафиқаси.
- Жозеф Шварц - Ҳелен нима учун ўз жонига қасд қилганини тушуна олмай, АҚСҲга усиз кета олмаслигини англайди.
- Ҳелен Юргенс - Жозефнинг рафиқаси. Бедаво касал бўлса ҳам, Шварцдан буни беркитишга ҳаракат қилади. Лиссабонда Жозев хавфсизликда эканига ишонч ҳосил қилиб, уни тарк этади.
- Георг Юргенс - Ҳеленнинг акаси. 1933-йил Жозефни ҳибсга олиб, Олмониядаги консентрацион лагерларининг бирига сурғун қилган. Бир неча йиллардан сўнг Ҳелен турмуш ўртоғи ёрдамида Олмонияни тарк этганини билиб, уни орқага қайтариш ниятида қолади. Жозефнинг қўлидан вафот этади.
Экранлаштириш
1971 йил Олмониялик режиссер Збйнек Брйнйч роман асосида филм олган. ИМДб сайтининг рўйхати бўйича мазкур филм 6.6 баллга лойиқ деб топилган.
Ҳаволалар
- асар рус тилида (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-08-05 санасида архивланган)