Ziyosfera

Livan ayollari

Ливан аёлларининг роли тарих давомида ривожланган. Ливан араб минтақасидаги фаол феминистик ҳаракатлари билан машҳур.[1] Ливан аёллари 1953-йил 8-февралда аёлларнинг сайлов ҳуқуқини қўлга киритдилар[2] Ўшандан бери ливанлик аёллар барқарор имкониятларни кенгайтириш мақсадлари сари катта ютуқларга эришдилар.[3] 1997-йилда Ливан аёлларга нисбатан камситишнинг барча шаклларига барҳам бериш тўғрисидаги конвенсияга (CЕДАW) қўшилди. 1998-йилда Ливанда Ливан аёллари учун миллий комиссия (НCЛW) тузилди.[3]

Бироқ, Ҳуман Ригҳц Wатч ташкилотига кўра, Ливан ҳукумати аёлларни зўравонликдан ҳимоя қилиш ва уларга нисбатан камситишларга барҳам бериш бўйича қонуний мажбуриятларини бажара олмаяпти.[4] Транс аёллар, қочқинлар ва бошпана изловчилар Ливан қамоқхоналарида тизимли зўравонликларга, жумладан зўрлашга дош беришган.[5] Кафала тизимидаги меҳнат муҳожирлари, уларни ҳимоя қиладиган меҳнат қонунлари бўлмаган ҳолда, айниқса CОВИД-19 тарқалиши, 2019-йил август ойида бошланган иқтисодий инқироз ва 2020-йил августида Байрут порт портлашидан кейин иш берувчининг суиистеъмоли ва бепарволигига дуч келди.[5]

2021-йил 18-январда БМТ Инсон Ҳуқуқлари Кенгаши билан бўлиб ўтган сессия давомида Ливаннинг Универсал Периодиcиал Ревиэw (УПР) Ливанда инсон ҳуқуқлари чоралари ва ҳимоясини кучайтиришга қаратилган тавсияларни тақдим этди.[6] Халқаро Амнистия ташкилотига кўра, Ливан ҳукумати аёлларнинг фуқаролик, ижтимоий ва иқтисодий ҳуқуқлари билан боғлиқ асосий муаммоларни ҳал қилиш учун халқаро босимларга бўйсуниши керак, айниқса 2015-йилда сўнгги кўриб чиқишдан буён озгина яхшиланишлар амалга оширилган[6] УПР Ишчи гуруҳи сессиясида 47 ҳукумат томонидан берилган тавсиялар орасида ҳокимият арбоблари орқали қийноқларга чек қўйиш ва уларни жазосиз қолдириш, туҳматни декриминаллаштириш, Кафала тизимини йўқ қилиш, фуқароларнинг норозилик, йиғилиш ва сўз эркинлиги ҳуқуқларини кенгайтириш киради.[6]

Жаҳон Иқтисодий Форумининг 2021-йилги Глобал гендер фарқи ҳисоботига кўра, гендер тенглиги нуқтаи назаридан Яқин Шарқ минтақасидаги ливанлик аёллар (кўпроқ рақамлар яхшироқ) Исроилдан (.724), Мисрдан (.639) ортда қолган ва Иордания билан (.638) тенглашиб, ҳисоботда 156 мамлакат ичида 132-ўринни эгаллади.[7]

ГГГР пастки индексига келсак, Ливан сиёсий имкониятлар бўйича 156-ўриндан 112-ўринни, соғлиқ ва омон қолиш бўйича 156-дан 82-ўринни, иқтисодий имкониятлар бўйича 156-дан 139-ўринни ва таълим даражаси бўйича 156-дан 113-ўринни эгаллади.

Адабиётдаги аёллар

Эмили Насруллоҳ

Эмили Насраллаҳ ливанлик ёзувчи ва аёллар ҳуқуқлари фаоли эди. [1] У аёллар ҳуқуқларини қўллаб-қувватлашга иштиёқли эди. Унинг аксарият ишлари уруш, оила ва айниқса, аёллар ҳуқуқларига бағишланган.

Эмили Насруллоҳ Ливан Республикаси Президенти генерал Мишел Аун томонидан ўлимидан бир ой олдин адабиётга қўшган ҳиссаси учун Миллий Сидр ордени билан тақдирланган.[8] У Ливандаги фуқаролар уруши даврида аёллар ҳуқуқлари ҳаракатини ҳужжатлаштирган. Эмили Насруллоҳнинг ёзиш услуби Ливан жамиятида содир бўлаётган ўзгаришларни акс эттирди.[8]

Диний ва ҳуқуқий мақоми

Ливанда расман эътироф этилган динларнинг кўплиги сабабли, Ливан оилавий масалалари камида 15 шахсий низом кодекси билан тартибга солинади.[9] Шундай қилиб, ливанлик аёллар ўзларининг динларига қараб ўзгариб турадиган қонуний ҳимояга эга.[10] Мусулмон оилаларида никоҳ ёши боланинг балоғатга этиши биланоқ белгиланиши мумкин ва кўпхотинликка рухсат берилади. Мусулмон аёллар қонуний равишда насроний ёки яҳудий эркаклар билан турмуш қуришлари мумкин. Масалан, Ливанлик католик эркак мусулмон аёлга фарзандларини сувга чўмдириш шарти билан уйланиши мумкин. Акс ҳолда, эр-хотин чет элда ўтказиладиган фуқаролик никоҳини танлаши мумкин, бу Ливаннинг исталган элчихонасида рўйхатдан ўтказилиши мумкин, бу эса уни расмий тан олиш имконини беради.[11]

Ливан конституциясида „барча фуқаролар ўртасида фарқ ва имтиёзларсиз ҳуқуқ ва мажбуриятлар тенглиги“ мавжуд бўлса ҳам, кўплаб қонунларда ҳали ҳам аёлларни камситувчи қоидалар мавжуд. Мисол учун, ливанлик аёл Ливан фуқаролигини ливанлик бўлмаган эри ёки болаларига ўтказа олмаслиги қатъий қоидадир.[12]

Маҳаллий ва минтақавий ННТлар Ливанда аёлларга нисбатан зўравонлик ҳақида хабардорликни оширишга ёрдам берди.[13][14] Бироқ, ҳукуматнинг бу борадаги сиёсати ёмон ва аёлларни зўравонликдан ҳимоя қиладиган янги қонунларни амалга оширишга уринишлар қаршиликка учради.[15] Ливан қонунлари турмуш ўртоғини зўрлаш тушунчасини тан олмайди[9] ва буни қонунга қўшишга уринишлар Ливан руҳонийлари томонидан ҳужумга учради. Оммавий ахборот воситаларида ҳар йили 8тадан 11тагача зўрлаш ва турмуш ўртоқларни ўлдириш ҳолатлари қайд этилади.[16]

Оила тузилиши

Ливандаги оила, Яқин Шарқ минтақасининг бошқа жойларида бўлгани каби, жинсга қараб оила аъзоларига турли ролларни тайинлайди. Эркакларнинг жамиятдаги устун мавқеи ва нуклеар оиласининг тор доирасидаги мазҳаб ёки этник тўсиқлардан ошиб кетади. Ливан оиласининг тузилиши патриархалдир. Ота фигурасининг марказий ўрни оиланинг иқтисодий бирлик сифатидаги ролидан келиб чиқади. Бу тушунча Ливаннинг аёллар деҳқончиликда қатнашадиган қишлоқ ҳудудларида ҳукм суради. Шу билан бирга, меҳнат ресурсларида ишлайдиган аёллар улуши ортганлиги қайд этилган.[17] 1970-йилдан бери араб жамиятлари эркакларнинг Форс кўрфази мамлакатларига оғир миграцияси натижасида келиб чиққан ишчи кучи танқислиги натижасида аёлларга ижтимоий ва иш кучида фаолроқ рол ўйнашга имкон берди.

Сиёсатдаги аёллар

Аёлларнинг сайлов ҳуқуқи

Франсия 1922-йилда Буюк Ливан бўйича вакиллик кенгашини тузишда собиқ Усмонли Тоғли Ливан вилоятининг сайлов тизимини тасдиқлади. Икки босқичли сайловлар, катталар учун умумий сайлов ҳуқуқи ва кўп мандатли кўп жамоали сайлов округлари Ливан тоғида 1914-йилгача ҳукм сурган вазиятни давом эттирди[18] Ливандаги аёллар 1952-йилда, эркаклар янги республикада (1947-йилда) сайлов ҳуқуқига эга бўлганидан атиги беш йил ўтгач, сайлов ҳуқуқига эга бўлишди. Ливан конституцияси, хусусан, 7-моддада „барча ливанликлар қонун олдида тенгдирлар, бир хил фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқлардан фойдаланадилар, улар ўртасида ҳеч қандай камситишларсиз бурч ва жамоат мас’улиятини бажарадилар“ деб эълон қилинди. Бироқ, бу гендер камситишдан ҳимоя қилмади ва шунинг учун аёллар тенг даражада ҳимояланмаган. Аввалги Ливан ҳукуматлари аёлларга овоз бериш ҳуқуқидан воз кечишган ва улар жинслар ўртасидаги тенг ҳуқуқларни талаб қилувчи петициялар уюштиришни бошламагунча уларга овоз бериш ҳуқуқи берилмаган. 1952-йилда Аёлларнинг сиёсий ҳуқуқлари тўғрисидаги битим имзоланди ва у камида бошланғич таълимни тугатган ливанлик аёлларга овоз бериш ҳуқуқини берди.[19] Аёлларнинг овоз бериш учун камида бошланғич маълумотга эга бўлишини талаб қиладиган чеклов беш йилдан сўнг 1957-йилда кўп сўзсиз олиб ташланди.[20]

Гендер роллари

Ливанда аёллар ҳуқуқлари асрлар давомида бошқа Яқин Шарқ мамлакатлари билан солиштирганда анча илғор бўлиб қолди, чунки ислом қонуни (шариат қонуни) қонунларни амалга оширишда қўлланилмайди (аммо турли мазҳаблар ўз жамоаларида баъзи анъаналарни қўллаб-қувватлашлари мумкин). Масалан, Ливан конституциясининг 7-моддасида барча фуқаролар жинсидан қатъий назар тенг ҳуқуқ ва бурчларга эга бўлиши кераклиги таъкидланган. Шунингдек, улар Ливан конституциясининг 8-моддасига эга бўлиб, шахс эркинлиги қонун билан кафолатланади ва ҳимоя қилинади; Бироқ, Ливан аёллари ҳали ҳам гендер камситишларига дуч келмоқдалар.[21] Аёллар ва уларнинг ҳуқуқларига оид баъзи қонунлар қабул қилинган бўлса-да, амалдорлар гендер тенглигини таъминлаш билан тез-тез шуғулланмайди. Ҳали ҳам баъзи дискриминация қонунлари ва жиноий кодекслар қабул қилинган ва бу қонунлар сақланиб қолмоқда, чунки Ливан патриархал ижтимоий меъёрларга асосланади ва Ливандаги эркакларнинг аксарияти жамиятда юқори лавозимларни эгаллайди. Патриархал ижтимоий меъёрлар қўлланганлиги сабабли, аёллар ўз аёллар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун ўрнатилган қонунларни Ливандаги эркакларга қараганда самарасиз ва чекловчи деб билишади, чунки Ливандаги шаҳарлик аёллар Ливаннинг қишлоқ ҳаракатларига қараганда кўпроқ имкониятларга эга, аммо иккала аёл ҳам ўз ҳаракатларида чекловларга дуч келмоқда. Гарчи ливанлик аёллар мактабга бориш, жамиятда иш топиш ва ҳоказолар ҳуқуқига эга бўлсалар ҳам, кутилган норма улар ҳали ҳам бўйсуниш, итоаткор бўлиш ва уйга вақт ажратишдир. Ливанлик аёллар сифатида аёлларнинг ҳаракатини қаттиқ чеклайдиган баъзи камситувчи хатти-ҳаракатлар ажралиш ва ота-она қарамоғига оид қоидалардир. Ливан маданиятида (кўпчилик мусулмонлар) аёлнинг эрига бўйсуниши одатий ҳол бўлгани сабабли, кўплаб муҳим ҳуқуқлар онадан олдин эр/отага берилади.

Никоҳ

Ливан жиноят кодекси

Ливандаги жиноий кодекс, хусусан, никоҳга оид қонунлар илгари эркакнинг фойдасига эди. Бироқ, унда баъзи ислоҳотлар амалга оширилди. Тарихан „ноқонуний“ жинсий алоқа натижасида қасддан номус учун берилган ўлим жазоларни қисқартириш учун қўлланган 562-модда 2011-йил 4-августда Ливан парламенти томонидан бекор қилинди[22] Бундан ташқари, 2014-йилда Ливан парламенти ниҳоят оиладаги зўравонликка қаратилган тўлиқ ҳуқуқли қонунни қабул қилди.[23] Шунга қарамай, баъзи мавжуд қонунлар ҳали ҳам баъзи жиҳатларда эркакларга ён босади. Мисол учун, агар эркак турмуш ўртоғи зинокор бўлса, уни айблашдан олдин унинг зиноси никоҳда ёки жамоат жойида қилинганлиги сўроқ қилинади. Бироқ, агар аёл зинокорликда айбланса, у автоматик равишда ҳукм қилинади. Бундан ташқари, агар айбдор деб топилса, жазо муддати эркак учун аёлларга қараганда камроқ (эркак: бир ойдан бир йилгача, аёл: уч ойдан уч йилгача).[24] Сўнгги пайтларда зинокорликни бутунлай декриминаллаштириш ҳақида музокаралар бўлиб ўтди ва бу борада депутат Сами Гемаел томонидан тақдим этилган қонун лойиҳаси ҳали кўриб чиқилиши кутилмоқда.[25] 2014-йилда қабул қилинган „Оиладаги зўравонлик тўғрисида“ги қонунга кўра, „эр-хотиннинг жинсий алоқага бўлган ҳуқуқлари“ бўйича даъволар бўйича жарималар белгиланган, лекин жиноий жавобгарликка тортиш ҳақида айтилмаган.[26]

Ливан аёлларининг авлодлари учун қонун лойиҳаси

Амалдаги Ливан фуқаролиги тўғрисидаги қонунга кўра, Ливанлик эмигрантларнинг авлодлари фақат отасидан фуқаролик олишлари мумкин; аёллар фуқароликни турмуш ўртоғи ёки болаларига ўтказа олмайди.[27]

2015-йил 7-ноябрда ташқи ишлар ва муҳожирлар вазири Гебран Бассил „ливанлик муҳожирларнинг авлодларига фуқаролик беришни назарда тутувчи қонун лойиҳаси бўйича муросага келишдан бош тортди, уни ливанлик аёлларнинг чет эллик турмуш ўртоқлари ва болаларини ҳам ўз ичига олади“..[28]

Ёлғиз оналар

Ливан жамиятининг катта қисми ҳали ҳам никоҳдан олдин жинсий алоқа ёки ёлғиз оналарга қаршидир ва ливанлик аёллар никоҳдан олдин ҳомиладор бўлишлари учун оилалари томонидан қора рўйхатга киритилган ҳолатлар кўп бўлган.[29] Баъзи одамлар ҳатто ўз синглиси ёки қизини никоҳдан олдин жинсий алоқада бўлгани учун ўлдириш даражасига етиб, буни „номус жинояти“ деб аташади.[30]

Ливанда бундай вазиятда биринчи навбатда ота-оналар эркакни қизига уйлантиришга мажбур қилади. Иккинчи уриниш аёлларни аборт қилишга ишонтиришдир.[31]

Таълим

Таълим бошидан охиригача мустамлакачиларнинг кун тартибида бўлган ва энг кўп ливанликларда энг катта ўзгаришларни амалга ошириш қобилияти туфайли алоҳида эътиборга сазовор бўлган. Бу, шунингдек, миссионерлар ва мустамлака маъмурлари биргаликда ҳамкорлик қилишлари мумкинлигига ишонишган нарса эди, чунки улар Ғарб томонидан ливанлик болалар яратилиши керак бўлган ўхшаш фуқаро фигурасини тасаввур қилишди. Ёшлар чет эллик миссионерлар томонидан нафақат ливанликларнинг кейинги авлодини, балки ҳозирги авлод ота-оналарини, айниқса оналарни ҳам ўзгартириш қобилияти билан ажралиб туришди.[32]

Ливанда аёлларга таълим бериш ҳаракатлари 1860-йилларда пайдо бўлди. 1860-йилда Ливан тоғидаги фуқаролар урушидан кейин қизлар мактабига эга бўлиш ғояси пайдо бўлди. Урушдан сўнг, урушдан кейинги курашаётган иқтисодиётни тиклаш учун аёлларнинг ишлаши зарурлиги эътироф этилди. 1860-йилдан 1869-йилгача бўлган даврда қизлар мактаблари сони 4 тадан 23 тагача кўпайди. Худди шундай, Биринчи жаҳон урушидан сўнг, аёлларни ўқитиш зарурати янада таъкидланди ва аёллар ролига нисбатан янги ғоя ўрнатилди. Аёлларга ҳамшира, техник, ўқитувчи ва офис ёрдами каби ишлар таклиф қилина бошлади. Шунга кўра, кўпроқ аёллар таълим олишга рағбатлантирилди. Бундан ташқари, ХХ асрнинг биринчи ярмидан бошлаб коллежларга аёллар талаба қабул қилина бошлади. Аёллар учун Америка ёшлар коллежи 1924-йилда ташкил этилган бўлиб, Ливанда фақат аёллар учун қурилган биринчи коллеждир. Ўша пайтда фақат иккита бошқа коллеж аёлларни қабул қилган, улар Байрутдаги Америка университети ва Сент-Жозеф университетидир.[33] Яқинда 1975-йилдаги Ливандаги фуқаролар уруши ва 2020-йилги иқтисодий инқироздан сўнг аёлларни ўқитиш зарурати муҳим аҳамият касб этди.

Аёллар ҳаракати: ҳуқуқ ва зўравонлик

Ливан аёллари 1952-йилда сайлов ҳуқуқини қўлга киритдилар. Бироқ, ўша ғалабадан бери Ливан парламентида бор-йўғи ўн етти нафар аёл хизмат қилди. Бу динларнинг ҳар бири нафақат парламентда ўз ўрнига эга, балки ўз судлари ва одоб-ахлоқ қоидаларига ҳам эга. Ҳозирги вақтда аёллар қуйидагиларга қодир: ажралиш катта ижтимоий-иқтисодий қийинчиликларга олиб келиши мумкинлигини тушуниб, эркин турмуш қуриш, бошланғич таълим олганлигини исботлаш имконига эга бўлган тақдирда овоз бериш, агар бу иш жойлари бузилмаса, ишга эга бўлиш. уй мажбуриятларини бажариш ва ҳижоб киймасдан жамоат жойларида юриш. Ушбу юзаки ҳуқуқларга қарамай, аёллар ҳали ҳам исталмаган ютуқларга ва ижтимоий камситишларга дучор бўлишади. Конституцияга кўра, Ливан аёллари ва эркаклари тенг ҳуқуқли ҳисобланади; бироқ, улар қонунлар ва жамият томонидан қабул қилинган ижтимоийлаштирилган хатти-ҳаракатлардан холи эмаслар, бу эса эркакларнинг шаъни ёки оилани сақлаб қолиш учун ушбу ҳуқуқларга аралашувини рағбатлантиради.

Аёлларнинг ҳуқуқий ҳиссаси

Ливанда 15 ёки ундан ортиқ диний қонунлар ва судлар, жумладан шиа, сунний, маронит насронийлар ва друзлар партиялари бошқарилади, уларнинг барчаси „бирлашган Ливаннинг эмас, балки тор мазҳаб манфаатларини ҳимоя қилиш учун рақобатлашади“.[34]

Феминистик ташаббуслар

Араб аёллар институти

1973-йилда ташкил этилган Араб дунёсидаги аёллар тадқиқотлари институти Ливан Америка университети томонидан ташкил этилган.[35] АИW Яқин Шарқ аёлларига таълим беришни мақсад қилган бўлса-да, улар кўплаб аёллар ҳаракатининг бошида бўлган. Улар ўзларининг тадқиқотлари ва нашрлари орқали аёллар ҳаракатига катта ҳисса қўшадилар. Шундай лойиҳалардан бири „У Wҳо ис Wҳо“ АИW томонидан олиб борилган тадқиқотдан сўнг ишлаб чиқилган бўлиб, қанча замонавий ливанлик аёллар профессионал лавозимларда кенг оммага маълум. Бу жамоатчиликка қуйидаги тоифалардан бирида кўплаб замонавий аёллар тўғрисидаги библиографик маълумотларга осон киришни таъминлайдиган маълумотлар базаси: фикр етакчилари, юқори даражали менежерлар, сиёсатчилар, мутахассислар, рассомлар, тадқиқотчилар ва кенг доирадаги экспертлар. мавзулар".[36]

2006 ва 2008-йиллар оралиғида кўплаб ливанликлар Бош вазир Фуад Синиорага қарши норозилик намойишлари ўтказдилар. Бош вазир ва парламент қонунларни тасдиқловчи шахслар бўлгани учун бундай норозилик аёллар учун муҳим эди. Бу норозиликларнинг бошида аёлларнинг йирик ташкилотлари (ННТ) турган.

Ливан аёллари ҳуқуқлари лигаси

1947-йилда ташкил этилган Ливан Аёллар Ҳуқуқлари Лигаси (ЛЛWР) аёлларга хос, нотижорат демократик ва дунёвий ташкилот бўлиб, Ливанда тарқалган бир нечта филиалларда кўнгиллилар билан ишлайди.[37] ЛЛWР миссияси ва мақсади Ливанда дунёвий демократик давлат қуришдир. ЛЛWР сиёсатда аёлларга нисбатан камситишнинг барча шаклларини бартараф этиш, оиладаги зўравонлик ва аёлларга нисбатан гендер асосидаги зўравонликка қарши курашиш, демократияни ривожлантириш ва жамоат эркинлигини ҳимоя қилишга қаратилган.[37] Ташкилот ишга қабул қилишда паритетни ошириш, тенг маошлар, оналик ва оталик таътиллари сиёсатини узайтириш, шахсий мақомнинг ягона фуқаролик кодексини қабул қилиш ва аёлларни камситувчи қонунларни ўзгартиришга қаратилган қадриятлар ва ҳуқуқий ислоҳотларни илгари суради.[37]

Ташкилот Ливанда Аёлларга нисбатан камситишнинг барча шаклларига барҳам бериш тўғрисидаги конвенсияни (CЕДАW) амалга оширишга интилади. Бир конвенция, CЕДАWнинг бир қисми сифатида, Ливан фуқаролиги тўғрисидаги қонунларни ўзгартиришга интилади, бу эса аёлларнинг фуқаролигини фарзандларига ўтказишига тўсқинлик қилади.[37] Ташкилот, шунингдек, парламент ва муниципал сайлов қонунларида аёллар вакиллиги учун 30 %лик квотани амалга ошириш орқали аёлларнинг қарор қабул қилиш ролига интеграциялашувини илгари сурди, бироқ охир-оқибат парламент томонидан рад этилди.[38] Ливандаги бошқа аёлларни ҳимоя қилиш гуруҳлари гендер квоталарини жорий қилиш учун лоббичилик қилишди, аммо ҳукумат томонидан ҳеч қандай олдинга силжиш бўлмади.

Манбалар

  1. ↑ Даоу, Бернадетте (2015). „Феминисмс ин Лебанон: афтер провинг лоялтй то тҳе "Натион", wилл тҳе "Бодй" рисе wитҳин тҳе "Араб Спринг"?“. Cивил Соcиэтй Кноwледге Cентер. 2022-11-01да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 2022-08-15.
  2. ↑ Счуберт, Эмма (2020). „Тҳе Стругглес фор Wомен'с Суффраге ин Лебанон“. Меридианс: Феминисм, Раcе, Транснатионалисм. 19-жилд, № 1. 202–208-бет.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Лебанон“ (эн). УН Wомен | Араб Статес. Қаралди: 2021-йил 7-январ.
  4. ↑ „Лебанон: Брокен Промисес Он Wомен'с Ригҳц“ (эн). Ҳуман Ригҳц Wатч (2020-йил 4-ноябр). Қаралди: 2021-йил 7-январ.
  5. ↑ 5,0 5,1 „Лебанон: Брокен Промисес Он Wомен'с Ригҳц“ (эн). Ҳуман Ригҳц Wатч (2020-йил 4-ноябр). Қаралди: 2021-йил 21-апрел.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 „Лебанон муст энд импунитй фор ҳуман ригҳц абусес фоллоwинг УН Ҳуман Ригҳц Cоунcил ревиэw“ (эн). www.амнестй.орг (19-январ 2021-йил). Қаралди: 2021-йил 21-апрел.
  7. ↑ ҳттп://www3.wефорум.орг/доcс/WЕФ_ГГГР_2021.пдф [формациз УРЛ ПДФ]
  8. ↑ 8,0 8,1 „АУБ моурнс тҳе пассинг оф аccлаимед новелист Эмилй Насраллаҳ (БА '58)“ (эн-УС). Америcан Университй оф Беирут. Қаралди: 2021-йил 8-январ.
  9. ↑ 9,0 9,1 „Гендер Эқуалитй ин Лебанон | Соcиал Институтионс анд Гендер Индех (СИГИ)“. Гендериндех.орг. 2015-йил 15-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  10. ↑ Мариэ Росе Залзал (1997). „Сеcуларисм анд Персонал Статус Cодес ин Лебанон: Интервиэw wитҳ Мариэ Росе Залзал, Эсқуире“. Миддле Эаст Репорт. № 203. Миддле Эаст Ресеарч анд Информатион Прожеcт, Инc. (МЕРИП). 37–39-бет. дои:10.2307/3012648. ЖСТОР 3012648. „Но. 203, Лебанон анд Сйриа: Тҳе Геополитиcс оф Чанге“
  11. ↑ „Марриаге ин Лебанон“.
  12. ↑ „Ҳарири воwс суппорт фор wомен'с ригҳт“. Тҳе Даилй Стар. 2018-йил 16-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  13. ↑ „Wомен'с Ригҳц Монитор“. Лнф.орг.лб. 2017-йил 29-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  14. ↑ „Овер 30 НГОс демонстрате фор wомен'с ригҳц“. Тҳе Даилй Стар. 2019-йил 24-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  15. ↑ „ИРИН Миддле Эаст | Лебанон: Туссле овер гендер виоленcе лаw | Лебанон | Эарлй Wарнинг | Гендер Иссуэс | Говернанcе | Ҳуман Ригҳц | Сеcуритй“. Ириннеwс.орг (2012-йил 8-март). Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  16. ↑ Миллер. „Лебанон'с cлериcс аттаcк доместиc виоленcе лаw“. 30-июн 2011-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 4-феврал 2016-йил.
  17. ↑ „Лабор форcе, фемале (% оф тотал лабор форcе) - Лебанон | Дата“. дата.wорлдбанк.орг. Қаралди: 2021-йил 18-ноябр.
  18. ↑ Ҳаррис, Wиллиам.
  19. ↑ Унитед Натионс Ҳигҳ Cоммиссионер фор Рефугеэс. „Wомен'с Ригҳц ин тҳе Миддле Эаст анд Нортҳ Африcа - Лебанон“. Рефwорлд. Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  20. ↑ Элеcтионс ин Асиа анд тҳе Паcифиc: А Дата Ҳандбоок : Волуме И: Миддле Эаст, Cентрал Асиа, анд Соутҳ Асиа.
  21. ↑ „Лебанесе cонститутион“. Пресиденcй.гов.лб. Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  22. ↑ „Лебанон: Лаw Реформ Таргец 'Ҳонор' Cримес“ (11-август 2011-йил).
  23. ↑ „Лебанон пассес лаw агаинст доместиc виоленcе“. 2016-йил 6-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 15-август.
  24. ↑ „Пеналтиэс“. Фреэдомҳоусе.орг. Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  25. ↑ „Гемаел Субмиц Драфт Лаw Пропосинг Деcриминализатион оф Адултерй“.
  26. ↑ „Лебанон: Реформ Рапе Лаwс“ (эн). Ҳуман Ригҳц Wатч (2016-йил 19-декабр). Қаралди: 2021-йил 18-ноябр.
  27. ↑ „Лебанон“ (эн). УН Wомен | Араб Статес. Қаралди: 2020-йил 26-октябр.
  28. ↑ „Но cомпромисес он cитизеншип лаw: Фореигн Министер“ (7-ноябр 2015-йил). 2019-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 15-август.
  29. ↑ „CЛДҲ | Сингле мотҳерс ин Лебанон: а невер-эндинг струггле“. www.ригҳцобсервер.орг. 2020-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 15-август.
  30. ↑ Рефугеэс. „Рефwорлд | Лебанон: Рискс фор а сингле Чристиан мотҳер, партиcуларлй тҳе риск оф беcоминг а виcтим оф ан „ҳоноур cриме;“ стате протеcтион аваилабле“ (эн). Рефwорлд. Қаралди: 2020-йил 26-октябр.
  31. ↑ „Тҳе Пулсе оф тҳе Миддле Эаст“. Ал-монитор.cом. 2019-йил 12-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  32. ↑ Лонг, Т. (2011). „Политиcал Парентинг Ин Cолониал Лебанон“. ПроҚуэст 874326756. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)
  33. ↑ Батруни, C. W. (2018).
  34. ↑ „А Wоман'с Плаcе, ин Лебанон | Ҳуман Ригҳц Wатч“. Ҳрw.орг (2-июл 2009-йил). Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  35. ↑ „Тҳе Араб Институте фор Wомен | ЛАУ“ (эн). Араб Институте фор Wомен. 2022-йил 15-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 15-август.
  36. ↑ „Абоут "Wҳо Ис Ше ин Лебанон?" | Wҳо ис ше ин Лебанон“. Wҳоисше.лау.эду.лб. 2019-йил 26-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 20-ноябр.
  37. ↑ 37,0 37,1 37,2 37,3 „Леагуэ фор Лебанесе Wомен'с Ригҳц (ЛЛWР)“. Эуропеан-Медитерранеан Wомен’с Фоундатион.
  38. ↑ Рефугеэс. „Рефwорлд | Wоменъс Ригҳц ин тҳе Миддле Эаст анд Нортҳ Африcа 2010 – Лебанон“ (эн). Рефwорлд. Қаралди: 2021-йил 21-апрел. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Livan_ayollari" dan olindi