Lizogeniya

Лизогения (лиз... ва юн. генеиа — келиб чиқиш, яратиш) — ҳужайра ичида нопатоген (касаллик пайдо қилмайдиган) профаг шаклда мавжуд бўладиган бактериофаг билан бактериялар ўртасидаги симбиотик муносабатлар. Л. назариясининг асосий қоидалари 1950-йилда А.Лвов томонидан ишлаб чиқилган. Профаг сақловчи ҳужайралар лизоген ҳужайралар, улар Ёпулясиясининг фаг заррачалари ҳосил қилиш хусусияти эса лизогенлик дейилади. Лизогенлик бактерия штаммларининг доимий хусусияти бўлганидек лизоген ҳужайраларнинг фақат айрим популясиялари профагни йўқотади. Профаг туфайли лизоген ҳужайралар бир қанча янги белгилар, мас, бактериофаг билан қайта зарарланмаслик хусусиятига эга бўлиб қолади. Иммунлик лизоген профаг ДНКси назоратида синтезланадиган, фагларнинг вегетатив кўпайишини бошқариб турадиган фаглар генлари экспрессиясига тўсқинлик қиладиган респрессор оқсилнинг ҳужайрада мавжудлиги билан боғлиқ. Бактерияларнинг фақат лизо-генизациялаш жараёнида кузатиладиган ўзгарувчанлик типи лизоген конверсия деб аталади. Л.бактериялардаги ўзгарувчанлик ва ирсиятнинг кўпчилик масалаларини ўрганиш учун қулай модел ҳисобланади.