Lochinsimonlar
Лочинсимонлар (лотинча: Фалcониформес) — Қушлар синфининг бир туркуми. 58 тури маълум. Тумшуғи ўткир. Қанотлари узун ва камбар, илик суяги калта, бармоқлари узун. Нари билан модасининг ранги ўхшаш. Баъзи турлари уя қуради. 2—6 та тухум қўяди. Антарктидадан ташқари, ҳамма ҳудудларда тарқалган. Майда сут эмизувчияар, қушлар, судралиб юрувчилар, сувда ва курукликда яшовчиларни қириб фойда келтиради[1].
| Лочинсимонлар | ||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ақуила чрйсаэтос | ||||||||||||||||
| Биологик классификация | ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
| Фалcониформес | ||||||||||||||||
Оилалари
| ||||||||||||||||
| ||||||||||||||||
Таксономияси ва Систематикаси
Туркум 1 ҳозир мавжуд оилалардан (Фалcонидаэ) ва 3 ёқолиб кетган оиладан иборат.
- Лочинлар оиласи (Фалcонидаэ) — 3 кенжа оила, 10 уруғ ва 65 тур[2].
Қушлар систематикасида йиртқич қушлар ягона туркуми мавжуд деб ҳисобланган. Бир қатор морфологик белгилар асосида бу туркумга қарчиғайсимонлар, лочинсимонлар, мирзоқушлар ва балиққийғирлар киритилган. Бу туркум турли манбаларда қарчиғайсимонлар туркуми, лочинсимонлар туркуми ёки кундузги йиртқич қушлар туркуми деб аталиши мумкун эди. Лотин тилида Аccипитриформес ёки Фалcониформес номлари қўлланган. Кўпчилик олимлар Америка грифлари (Cатҳартидаэ) оиласини ҳам ушбу туркум таркибига мансуб деб ҳисоблаганлар. 2008-йилдан бошлаб ўтказилган турли геном солиштириш тадқиқотлари, Америка грифлари, йиртқич қушларга нисбатан, лайлаклар оиласига яқинроқ эканлигини кўрсатди. Лочинлар эса қарчиғайларга эмас, балки, тўтиқушлар ва чумчуқсимонларга яқинроқ эканлигини кўрсатди ва Аустралавес деб аталадиган қушлар гуруҳига киритилди. Қарчиғайлар, грифлар ва бойқушлар эса Афроавес деб аталадиган бошқа алоҳида гуруҳга киритилди[3][4][5]. Натижада, ан’анавий равишда битта кундузги йиртқич қушлар туркумига киритиб келинган қушлар аслида уч хил туркумга мансублиги аниқланди: қарчиғайсимонлар (Аccипитриформес), лочинсимонлар (Фалcониформес) ва Америка грифлари туркуми (Cатҳартиформес)[6][7].
Кладограмма
| Теллуравес |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Манбалар
- ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ Гилл, Франк; Донскер, Давид; Расмуссен, Памела, эдс. (Фебруарй 2025). "Ҳоатзин, Неw Wорлд вултурес, Сеcретарйбирд, рапторс". ИОC Wорлд Бирд Лист Версион 15.1. Интернатионал Орнитҳологисц' Унион. Ретриэвед 21 Марч 2025.
- ↑ Ҳаcкетт, Шаннон Ж.; Кимбалл, Ребеccа Т.; Реддй, Сушма; Боwиэ, Раури C. К.; Браун, Эдwард Л.; Браун, Мичаэл Ж.; Чожноwски, Жена Л.; Cох, W. Андреw; эт ал. (2008). "А Пҳйлогеномиc Студй оф Бирдс Ревеалс Тҳеир Эволутионарй Ҳисторй". Сcиэнcе. 320 (5884): 1763–68. Бибcоде:2008Сcи...320.1763Ҳ. дои:10.1126/сcиэнcе.1157704. ПМИД 18583609. С2CИД 6472805.
- ↑ Жарвис, Э.Д.; эт ал. (2014). "Wҳоле-геноме аналйсес ресолве эарлй бранчес ин тҳе треэ оф лифе оф модерн бирдс". Сcиэнcе. 346 (6215): 1320–1331. Бибcоде:2014Сcи...346.1320Ж. дои:10.1126/сcиэнcе.1253451. ПМC 4405904. ПМИД 25504713.
- ↑ Прум, Ричард О.; Берв, Жаcоб С.; Дорнберг, Алех; Фиэлд, Даниэл Ж.; Тоwнсенд, Жеффрей П.; Леммон, Эмилй Мориартй; Леммон, Алан Р. (2015). "А cомпреҳенсиве пҳйлогенй оф бирдс (Авес) усинг таргетед нехт-генератион ДНА сеқуэнcинг". Натуре. 526 (7574): 569–573. Бибcоде:2015Натур.526..569П. дои:10.1038/натуре15697. ПМИД 26444237. С2CИД 205246158.
- ↑ Ҳаcкетт, Шаннон Ж.; Кимбалл, Ребеccа Т.; Реддй, Сушма; Боwиэ, Раури C. К.; Браун, Эдwард Л.; Браун, Мичаэл Ж.; Чожноwски, Жена Л.; Cох, W. Андреw; Ҳан, Кин-Лан; Ҳаршман, Жоҳн; Ҳуддлестон, Чристопҳер Ж.; Маркс, Бен Д.; Миглиа, Катҳлеэн Ж.; Мооре, Wиллиам С.; Шелдон, Фредериcк Ҳ.; Стеадман, Давид W.; Wитт, Чристопҳер C.; Юри, Тамаки. А Пҳйлогеномиc Студй оф Бирдс Ревеалс Тҳеир Эволутионарй Ҳисторй (эн) // Сcиэнcе : журнал. — 2008. — 27 Жуне (вол. 320, но. 5884). — П. 1763—1768. — ДОИ:10.1126/сcиэнcе.1157704. — ПМИД 18583609. Архивировано 19 август 2013 года.
- ↑ Эрич Д. Жарвис, Сиаваш Мирараб, Андре Ж. Аберер, Бо Ли, Петер Ҳоуде, Cаи Ли, Симон Й. W. Ҳо, Брант C. Фаирcлотҳ, Беноит Набҳолз, Жасон Т. Ҳоwард, Алехандер Суҳ, Cлаудиа C. Wебер, Руте Р. да Фонсеcа, Жианwен Ли, Фанг Зҳанг, Ҳуи Ли, Лонг Зҳоу, Нитиш Нарула, Лианг Лиу, Ганеш Ганапатҳй, Бастиэн Боуссау, Мд. Шамсуззоҳа Байзид, Володймйр Завидовйч, Санкар Субраманиан, Тони Габалдóн, Салвадор Cапелла-Гутиéррез, Жаиме Ҳуэрта-Cепас, Бҳану Рекепалли, Каспер Мунч, эт ал. Wҳоле-геноме аналйсес ресолве эарлй бранчес ин тҳе треэ оф лифе оф модерн бирдс (англ.) // Сcиэнcе : журнал. — 2014. — 1 Деcембер (вол. 346, но. 6215). — П. 1320—1331. — дои:10.1126/сcиэнcе.1253451. — ПМИД 25504713.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Қушлар ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |