Лой йигит - рус халқ эртаги. Заонезҳиэ (рус. Заонежье) нинг энг кенг тарқалган эртакларидан бири. Бу “Пуф” эртагига ўхшайди. "Лой Иванушка" рус репертуарида саккизта ёзув билан ифодаланган, бу сюжет Украина, Беларусия ва Г'арбий Европа ан'аналарида ё'қ[1]. Алексей Толстойнинг адабий мослашувида эртакнинг "Лой йигит" варианти мавжуд. 1923-йилда Лев Зилов халқ эртаги сюжети асосида "Хум калла" ше'рийт вариантини ёзди[2].

Сюжети

Кулол ва унинг фарзанди ё'қ хотини лойдан бир йигитни ясадилар. У овқат со'ради ва уларнинг ҳамма нонларини еди, барча сутларини ичди ва кейин уларни о'зларини ҳам еб қо'яди. Кейин у ко'чага чиқди ва ё'лда уни учратганларнинг ҳаммасини юта бошлади: о'тинчилар, о'роқчилар, аёллар (қароқчилар). Охир-оқибат, йигит эчкини учратади, у о'зи унинг ог'зига сакраб тушишга ва'да беради, лекин бунинг о'рнига унинг ошқозонига шохлари билан уради. Лой йигит синади ва у еган барча одамлар тирик ва сог'-саломат чиқиб кетишди.

Аналоглари

Худди шундай сюжетда Ш.Перро томонидан ёзилган франсуз эртаги бор. Эртак "Қизил қалпоқча" номи остида машҳур, унда ёг'оч кесувчилар ёвуз бо'рини о'лдиришди ва у ютиб юборган бувиси ва набираси унинг очиқ қорнидан сог'-саломат чиқиб кетишган воқеалар тасвирланган.

Венгриянинг "Кичик то'п" эртаги ( венг.: А кис гöмбöc).

Франсуз ( Лог ) ва Чехия ( Чурбашка ) версияларида асосий характер - эри томонидан топилган ва озгина чақалоқ шакли берилган то'нкача ҳақида ҳикоя қилинади. Чурбашка о'з бог'ида карам тераётган кампир томонидан о'лдирилади.

Манбалар

  1. ↑ Новиков Н. В. Образы восточнославянской волшебной сказки — Л.: Наука, 1974. — 255 с. — С. 24
  2. ↑ Хеллман Б. Сказка и быль: История русской детской литературы. Перевод с английского Ольги Бухиной. — М.: Новое литературное обозрение, 2016 — (Научная библиотека) — 560 с. — ИСБН 978-5-4448-0561-9

Адабиётлари

Ҳаволалар