Luisa Banti
Луиса Банти (1894-1978) – италиялик археолог, санъацҳунос ва этруск ва Миной сивилизацияларига ихтисослашган ўқитувчи эди. Унинг энг машҳур асари „Ил мондо дегли Этрусчи“ (Этрусклар дунёси). Биринчи марта 1960-йилда нашр этилган ва бир неча тилларга таржима қилинган, узоқ йиллар давомида илмий фикрга таъсир кўрсатган ва классик матнга айланган.
| Луиса Банти | |
|---|---|
| Таваллуди |
13-июл 1894-йил |
| Вафоти |
17-феврал 1978-йил (83 ёшида) Рим, Италия |
| Таълими | Флоренсия университети. |
Ёшлиги ва таълими
Луиса Банти 1894-йилда Флоренсияда бадавлат оилада туғилган. У олти фарзанднинг энг каттаси. Унинг отаси Гуидо Банти таниқли шифокор ва Флоренсия университетининг патология профессори эди. Отасининг таҳлилий тадқиқотларга мойиллигини мерос қилиб олган ҳолда, у ўттиз ёшида Флоренсия университетига филология ва классик антик дунёни ўрганиш учун ёзилиб, ўз даврининг аёллари ҳақидаги умидларга қарши чиқди[1]. У докторлик диссертациясини Луни сайтида ва архаик Римда марҳумларга сиғиниш бўйича докторлик диссертациясини ёзган. Унинг профессорлари орасида уни этрускология билан таништирган Гиаcомо Девото ва уни этруск археологияси бўйича ўргатган Луиги Перниэр бор эди[2].
Фаолияти
Банти томонидан нашр этилган энг қадимги тадқиқот ишлари тарихий топографияга бағишланган. 1930-йилларда у ёзни Критдаги Италия археологик миссияси билан ўтказди ва у ерда Фестос ва Хагия Триадасида илгари топилган артефактлар ҳақида ташкил этди ва ёзди. Миноан дини ҳақида бир нечта мақолалар нашр этганидан сўнг, у Рим университетининг Динлар тарихи бўлимига тайинланди[3]. 1940-йилларда у Боллетино д'Арте журналида муҳаррир ёрдамчиси бо'либ ишлаган ва Студи Этрусчи ва Атҳенаэум учун китоб шарҳларини ёзган[4].
Банти 1948-йилдан 1950-йилгача Павия университетида археология ва юнон-рим санъати тарихи кафедрасига, 1950-йилдан 1965-йилгача Флоренсия университетида этруск тадқиқотлари ва курсив археологияси кафедрасига раҳбарлик қилган. Бу даврда у Америка университетларида, жумладан Колумбия ва Принстонда ҳам маърузалар ўқиган[5]. 1965-йилдан 1972-йилгача у Л’Иституто ди Студи Этрусчи (Этруск тадқиқотлари институти) га раислик қилган[6].
1960-йилда Банти ўзининг энг машҳур асари бўлган Ил мондо дегли Этрусчи (Этрусклар дунёси) нинг биринчи нашрини нашр этди. Иккинчи нашр 1968-йилда нашр этилган ва биринчи инглизча таржимаси „Этруск шаҳарлари ва уларнинг маданияти“ 1973-йилда Калифорния университети томонидан нашр этилган. Асосан техник археологик ҳисобот бўлса-да, китоб ўша пайтда мавжуд бўлган этруск санъатининг энг яхши шарҳини тақдим этди[7][8]. У узоқ йиллар давомида илмий фикрга таъсир қилиб, мумтоз матнга айланди[9].
Банти сўнгги йилларини Римдаги Америка академиясида Ҳагиа Триададаги виллани ўрганиш билан ўтказди. У 1978-йилда вафот этди ва 930 жилдга яқин кутубхонасини Флоренсия университетига васият қилди[10].
Нашриётлари
Италиялик:
- „Cулто деи морти нелла Рома античиссима“, Студи италиани ди филологиа cлассиcа, ВИИ, 1929
- Луни, 1937-йил
- И cулти миноиcи э греcи ди Ҳагҳиа Триада (Крета), 1941
- Ил палаззо миноиcо ди Фесто, 1951-йил
- Студи этрусчи, том. „Проблеми делла питтура арcаиcа этрусcа: ла томба деи Тори а Тарқуиниа“ ХХИВ, 1955-1956-йиллар
- Ил мондо дегли Этрусчи, 1960 йил
- Ф. Ҳалбҳерр, Э. Стефани, Л. Банти, „Ҳагҳиа Триада нел периодо тардо палазиале“ Аннуарио делла Сcуола арчеологиcа италиана ди Атене, ЛВ [1977], 13-бақ.
- Инглизча:
- Этруск шаҳарлари ва уларнинг маданияти. Калифорния университети матбуоти, 1973. ИСБН 9780520019102.
Манбалар
- ↑ Cампореале, Г. (1979). "Луиса Банти". Студи Этрусчи 47 (3): их-хв. Арчивед фром тҳе оригинал он 2024-03-30. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20240330135020/ҳттпс://www.броwн.эду/Ресеарч/Бреакинг_Гроунд/биос/Банти_Луиса.пдф. Қаралди: 2024-08-14.Луиса Банти]]
- ↑ „Бреакинг Гроунд: Wомен ин Олд Wорлд Арчаэологй - Луиса Банти“. Броwн Университй. 2025-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 14-август.
- ↑ „Бреакинг Гроунд: Wомен ин Олд Wорлд Арчаэологй - Луиса Банти“. Броwн Университй. 2025-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 14-август.
- ↑ Cампореале, Г. (1979). "Луиса Банти". Студи Этрусчи 47 (3): их-хв. Арчивед фром тҳе оригинал он 2024-03-30. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20240330135020/ҳттпс://www.броwн.эду/Ресеарч/Бреакинг_Гроунд/биос/Банти_Луиса.пдф. Қаралди: 2024-08-14.Луиса Банти]]
- ↑ Cампореале, Г. (1979). "Луиса Банти". Студи Этрусчи 47 (3): их-хв. Арчивед фром тҳе оригинал он 2024-03-30. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20240330135020/ҳттпс://www.броwн.эду/Ресеарч/Бреакинг_Гроунд/биос/Банти_Луиса.пдф. Қаралди: 2024-08-14.Луиса Банти]]
- ↑ „Банти, Луиса“. Диcтионарй оф Арт Ҳисторианс.
- ↑ „Банти, Луиса“. Диcтионарй оф Арт Ҳисторианс.
- ↑ Де Груммонд, Нанcй Т. „Банти, Луиса (1894-1978)“, . Энcйcлопедиа оф тҳе Ҳисторй оф Cлассиcал Арчаэологй. Роутледге, 2015 — 116-бет. ИСБН 9781134268542.
- ↑ Ричардсон, Эмелине (1975). "Ревиэwед Wорк: Тҳе Этрусcан Cитиэс анд Тҳеир Cултуре бй Луиса Банти, Эрика Биззари". Тҳе Америcан Жоурнал оф Пҳилологй 96 (4): 431–433. дои:10.2307/294507. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_америcан-жоурнал-оф-пҳилологй_wинтер-1975_96_4/паге/431. "Тҳис ис тҳе фирст Энглиш транслатион оф оне оф тҳе cонтемпорарй cлассиcс оф Этрусcан студиэс. Мисс Банти'с Ил мондо дегли Этрусчи...ҳас информед анд профоундлй модифиэд счоларлй опинион фор тҳе паст фифтеэн еарс."
- ↑ „Банти, Луиса“. Диcтионарй оф Арт Ҳисторианс.