Луиза ва Людвиг Эрхард 1963-йил май ойида

Луиза Эрхард (1893-йил 18-апрел, Лангензенн — 1975-йил 9-июл, туғилган пайтидаги исми Луисе Лоттер, бева қолган пайтида эса Луисе Шустер) — немис иқтисодчиси[1] ва 1949-йилдан кейин биринчи канслер бўлган Людвиг Эрхарднинг рафиқаси эди.

Ҳаёти

Ёшлик йиллари

Луиза Лоттер дастлаб акаси билан Ўрта Франкониянинг Лангензенн шаҳрида ўсган, у ерда унинг отаси ғишт заводини бошқарар эди. Кейинчалик уларнинг оиласи Фуртда истиқомат қилади. Биринчи турмушида Лоттер ҳоним адвокат Фридрих Шустерга турмушга чиқади. Ушбу никоҳдан Элеонора исмли қиз дунёга келади. Фридрих Шустер 1914-йил октябр ойида Биринчи Жаҳон урушида аскар сифатида вафот этган[2][3].

Бева қолган пояфзалчи бўлиб ишловчи Луиза Нюрнберг тижорат коллежида таҳсил ола бошлайди ва у ерда фюртлик Людвиг Эрхард билан танишади. Людвиг нни болалигидаги собиқ дугонаси ва қўшниси Роузнинг акаси эди. 1923-йил декабрда у Людвиг Эрхардга турмушга чиқади. Расмий „никоҳ турар жойи“ Луисе Эрхарднинг она шаҳри бўлган Лангензеннда яшашди. У ерда шунингдек, Луизанинг онаси ва акаси ҳам яшаган. Нюрнбергда ўқишни тугатган эр-хотин, кейинчалик Франкфурт-Майн университетида бирга ўқишни давом эттиришни ва докторлик даражасини олишни хоҳлашди. Бу вақтда унинг қизи „Лоре“га эса Лангензенндаги бувиси энагалик қилиб турди. Бироқ, бир неча ойдан кейин Луиза Эрхард қизига ўзи қараш учун ўқишни ташлаб қайтиб келади. Унинг эри Людвиг эса 1925-йилда докторлик диссертациясини тамомлайди. У Людвигдан Элизабет (1925—1996) исмли қизни дунёга келтирган[3][4][5].

Уй бекаси ҳамда она, маслаҳатчи ва канслернинг хотини

Шундан сўнг Луиза Эрхард ўз фаолиятидан воз кечади ва эрининг профессионал ва кейинчалик сиёсий фаолияти ривожланишида уй бекаси ва қизининг онаси[3], шунингдек эксперт ва „зукко“ маслаҳатчи сифатида ҳамроҳлик қилади. 1925-йилда Людвиг Эрхард Фуртдаги ота-онасининг тўқимачилик бизнесини ўз қўлига олади, бироқ, 1928-йилда глобал иқтисодий инқироз натижасида банкрот бўлади. Шундан сўнг у то 1945-йилга қадар иқтисодиёт соҳасида турли лавозимларда ишлаган. Иккинчи жаҳон уруши тугаганидан кейин 1947-йилда Мюнхен университетида, 1950-йилда Бонн университетида фахрий профессор бўлди[6].

Дастлаб партиясиз иқтисодчи ва амалда кейинчалик CДУ аъзоси бўлган Людвиг Эрхард урушдан кейинги даврда тезда юқори сиёсий лавозимга кўтарилиб, 1949-йилдан 1963-йилгача Федерал Иқтисодиёт вазири, 1963-йилдан 1966-йилгача Германия Федератив Республикасининг иккинчи канслери ва 1966—1967-йилларда CДУ федерал раиси бўлган. Луиза Эрхарднинг турмуш ўртоғи 1950-йилларнинг энг машҳур сиёсатчиларидан бири бўлиб, иккинчи жаҳон урушидан кейин ижтимоий бозор иқтисодиёти ва иқтисодий мўжизанинг „отаси“ деб ҳисобланади[6].

1964-йилда қурилган Бонндаги канслер бунгалови, (1979-йилдаги фотосурат)

1950-йилларнинг ўрталарида Луиза ва Людвиг Эрхард қўшниси архитектор Сеп Руфга Гмунд ам Тегернсеэда бунгалов оилавий яшаш учун қароргоҳ қуриб беришга кўндиришади. Руф ўзининг минималлаштирилган конструксиялари, шаффоф деворлари ва нозик томлари билан ўзига хос услуби билан машҳур бўлган. Руф 1963-йил бошида Людвиг Эрхардга Бонндаги канслернинг бунгаловини қуриб топширади. Эрини Руфга буюртма беришга ундаган Луиза Эрхард ушбу қароргоҳининг жойлашуви, дизайни ва интерерини ишлаб чиқишда ҳам ўз фикрларини билдиради[7][8]. 1963-йилдан 1964-йилгача собиқ Федерал канслер саройи Шаумбург саройи боғида классик модернизм анъаналари бўйича замонавий бино бўлиб қурилган. У ҳозирда Ғарбий Германия урушдан кейинги архитектурасининг ёрқин намунаси ҳисобланади ва архитектура ёдгорликлари рўйхатига олинган. 1964-йил охирида Эрхардлар Германия канслерининг янги турар-жойи биносига илк бор кўчиб ўтишди[9].

Луиза Эрхард кучли аёл эди ва эрига катта таъсир кўрсатди[10] у ҳар доим эрининг энг яқин сирдоши ҳисобланган[11]. У замондошлари томонидан „мукаммал уй бекаси, меҳрибон она, мафтункор, ўзига ишонган аёл“ сифатида тавсифланган[12]. 1963-йилда унинг эри федерал канслер бўлганида ва Эрхардлар (дастлаб) Шаумбург саройига кўчиб ўтганда, газета канслернинг хотинини «немис уй бекаси» деб таърифлаган, шундан сўнг Луиза Эрхард ғазаб билан шундай деб эълон қилди:

Мен бутун умрим давомида ҳеч қачон уй бекаси бўлмаганман ва мен бундай бўлмаслигини жуда хоҳлайман[5]

1963-йил 16-октабрдан 1966-йил 1-декабргача Германия канслерининг рафиқаси бўлди.

Вакиллик вазифалари, фахрий идоралар ва ҳомийлик

Канслернинг рафиқаси Луиза Эрхард 1966-йил май ойида канслер бунгаловида африкалик аёллар семинарини ўтказмоқда

Луиза Эрхард борган сари вакиллик вазифаларини ва эрининг ёнида фахрий лавозимларни эгаллади. 1954-йилда унинг ҳомийлигида бугунги кунда ҳам мавжуд бўлган «Актион Дас Сичерҳеите Ҳаус» (ДСҲ) нотижорат ташкилоти тузилди. Ушбу ташкилот уйда бўладиган бахциз ҳодисалар хавфи тўғрисида маълумот бериш ва шу билан бахциз ҳодисалар сони ва уларнинг зарарни камайтиришга ёрдам бериш мақсадида ташкил этилган[13]. 1962-йилда у Гамбургда ўша пайтдаги энг йирик немис танкер ташиш компанияси бўлган Деуцче Шелл Танкер ГмбҲ танкерини сувга тушириш маросимида иштирок этди[14].

Канслернинг рафиқаси сифатида у ўзининг вакиллик вазифаларини синчковлик билан танлади, шунинг учун 1963-йил октябр ойида унинг эри канслер этиб сайланишидан олдин у Бонндаги «Cоллоқуиум ҳуманум» аёллар коллоквиумининг ҳомийлигини ўз зиммасига олди[15]. Эрига чет элга сафарларида ҳамроҳлик қилди, шу жумладан 1963-йилда канслер сифатида Америкага биринчи сафарида ҳамроҳлик қилди[16][17][18][18] 1965-йил май ойида Британия қироличаси Елизавета ИИ шарафига Брüҳлдаги Августбург қал’асида уюштирилган расмий қабулда эрига ҳамроҳлик қилди.

Ҳомий сифатида у 1963-йилда Ёханнес Васмут томонидан Бад Годесбергда асос солинган ва хайрия қилинган санъат асарларини сотиб, тушган маблағни муҳтож болалар учун асос солган қўллаб-қувватлаш гуруҳига хайрия қилувчи «Галериэ Про»ни қўллаб-қувватлади[19]. У асос солган Фюрт шаҳридаги «Луисе-Эрхард-Фондс» жамғармаси (шунингдек, «Луисе-Эрхард-Фоундс» номи билан ҳам танилган) ўқишга кирган битирувчиларига «Людвиг-Эрхард-Счуле Фуртҳ» ҳомийлик мукофотларини топширарди.

Ҳаёти сўнгида

Луиза ва Людвиг Эрхард Гмунд-ам-Тегернсеэда дафн этилган жой.

Людвиг Эрхарднинг канслер сифатидаги сиёсий муваффақияцизлиги ва истеъфога чиққанидан кейин Людвиг ва Луиза Эрхард 1966-йил 1-декабрда Бонндаги канслер бунгаловидан Гмунд-ам-Тегернсеэдаги иккинчи уйларига кўчиб ўтишди. Луиза Эрхард ўшанда 74 ёшда эди.

Луиза Эрхард 1975-йилнинг ёзида 82 ёшида вафот этди, унинг эри Людвиг эса икки йилдан кейин вафот этди. Луисе ва Людвиг Эрхардла Гмунд-ам-Тегернсеэдаги тоғда жойлашган қабристонида кўимилган.

Ҳаволалар

  • Дас Wирцчафцwундер — Созиале Марктwирцчафт (Мементо вом 1. Жануар 2012 им Интернет Арчиве), Фолге 9 дер 10-теилиген Доку-Сериэ „Дас 1 х 1 дер Wирцчафт“ дес Фернсеҳ-Билдунгсканалс БР-алпҳа (мит Арчивбеитрäген вон Луисе Эрҳард; Региэ: Фритз Калтеис, Лäнге: 15 Минутен, Продуктион: 2008)

Манбалар

  1. ↑ Конрад Аденауэр: Диэ летзтен Лебенсжаҳре. 1963-1967. Бриэфе унд Ауфзеичнунген, Геспрäче, Интервиэwс унд Реден. Банд 1: Октобер 1963-Септембер 1965. Ин: Ҳанс Петер Менсинг (Беарб.); Ҳанс-Петер Счwарз, Рудолф Морсей (Ҳрсг.): Аденауэр — Рҳöндорфер Аусгабе. Эдитионсреиҳе. Счöнингҳ, Падерборн 2009, ИСБН 978-3-506-76776-9, С. 541 (онлине) беи Гоогле Бüчер.
  2. ↑ Конрад Аденауэр: Бриэфе 1953-1955. Ин: Ҳанс Петер Менсинг (Беарб.); Ҳанс-Петер Счwарз, Рудолф Морсей (Ҳрсг.): Аденауэр — Рҳöндорфер Аусгабе. Эдитионсреиҳе. Сиэдлер, Берлин 1995, ИСБН 3-88680-750-9, Нр. 185, Фуßноте 2 (онлине беи Гоогле Бüчер).
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Бернд О. Wеитз (Ҳрсг.): Бедеутенде Öкономен. Олденбоург, Мüнчен 2008, ИСБН 978-3-486-58222-2, С. 183 (онлине беи Гоогле Бüчер).
  4. ↑ Волкҳард Лаитенбергер: Лудwиг Эрҳард. Дер Натионалöконом алс Политикер. (= Персöнличкеит унд Гесчичте. Банд 126-128). Мустер-Счмидт, Гöттинген 1986, ИСБН 3-7881-0126-1, С. 14 (онлине беи Гоогле Бüчер).
  5. ↑ 5,0 5,1 Даниэл Фриэдрич Стурм: Ан дер Сеите дер Мачт. Деуцчландс Канзлергаттиннен. Ин: Диэ Wелт. 19. Жануар 2002; абгеруфен ам 6. Фебруар 2012.
  6. ↑ 6,0 6,1 Волкҳард Лаитенбергер: Лудwиг Эрҳард. Дер Натионалöконом алс Политикер. (= Персöнличкеит унд Гесчичте. Банд 126-128). Мустер-Счмидт, Гöттинген 1986, ИСБН 3-7881-0126-1.
  7. ↑ Канзлер-Бунгалоw. Бауч одер Фисч. Ин: Дер Спиэгел. Нр. 49/1963 вом 4. Дезембер 1963, С. 29-31; абгеруфен ам 7. Фебруар 2012.
  8. ↑ Герҳард Счрöдер у. а. (Ҳрсг.): Лудwиг Эрҳард. Беитрäге зу сеинер политисчен Биограпҳиэ. Фесцчрифт зум 75. Гебурцтаг. Пропйлäэн Верлаг, Франкфурт ам Маин 1972, ИСБН 3-549-07278-3, С. 534.
  9. ↑ Мичаэл Зажонз: Wиэ унс диэ Зеитен äндерн. Диэ Тапетен дер Канзлер. Ин: Дер Тагесспиэгел. 18. Април 2009; абгеруфен ам 7. Фебруар 2012.
  10. ↑ Улрике Ҳеррманн: Барбиэ wоҳнт им Канзлерамт. Ин: таз. 31. Жули 2002; абгеруфен ам 6. Фебруар 2012.
  11. ↑ Волкҳард Лаитенбергер: Лудwиг Эрҳард. Дер Натионалöконом алс Политикер. (= Персöнличкеит унд Гесчичте. Банд 126-128). Мустер-Счмидт, Гöттинген 1986, ИСБН 3-7881-0126-1, С. 85 (онлине беи Гоогле Бüчер).
  12. ↑ Ада Брандес: Луисе Эрҳард. Ин: Диэтер Зиммер (Ҳрсг.): Деуцчландс Фирст Ладиэс. Диэ Фрауэн дер Бундеспрäсидентен унд Бундесканзлер вон 1949 бис ҳеуте. Деуцче Верлагс-Ансталт, Стуттгарт 1998, ИСБН 3-421-05125-9, С. 84 (онлине беи Гоогле Бüчер).
  13. ↑ Деуцчер Бундестаг: Верҳандлунген. Стенограпҳисче Беричте. Анлаген зу ден стенограпҳисчен Беричтен. Друcксачен дес Деуцчен Бундестагс, Банд&102, Бонн 1965, С. 54 (онлине беи Гоогле Бüчер).
  14. ↑ Беричт им Ҳамбургер Абендблатт. 20. Жули 1978.
  15. ↑ Луисе Эрҳард. Ин: Дер Спиэгел. Нр. 42/1963 вом 16. Октобер 1963, С. 122; абгеруфен ам 6. Фебруар 2012.
  16. ↑ Вгл. Биографиэ дер УС-американисчен Дичтерин Wалтер, Ҳулда Саэнгер. Ин: Ҳандбоок оф Техас Онлине. дер Техас Стате Ҳисториcал Ассоcиатион (ТСҲА); энглисч, абгеруфен ам 7. Фебруар 2012.
  17. ↑ Эриннерунгсмаппе фüр Фрау Луисе Эрҳард ан ден Бесуч дес Бундесканзлерс Л. Эрҳард ауф дер ЛБЖ Ранч беи Жоҳнсон Cитй ин ден УСА 1963. Сондердруcк, Аустин/УСА 1963; алс Документ арчивиэрт им Деуцчен Ҳисторисчен Мусеум, ГОС-Нр. 97006018, Инвентарнр. До2 97/2061.
  18. ↑ 18,0 18,1 Мике Лукасч: Треффпункт Канзлербунгалоw. Им: Мусеумсмагазин дес Ҳаусес дер Гесчичте, Аусгабе 1/2009; абгеруфен ам 6. Фебруар 2012.
  19. ↑ Роландсеcк. Баҳнҳоф ин Пачт. Ин: Дер Спиэгел Нр. 23/1965 вом 2. Жуни 1965, С. 125-126; абгеруфен ам 6. Фебруар 2012.