Lulua masjidi
Лулуа масжиди ёки ал-Лу’лу’а масжиди (арабча: مسجد اللؤلؤة) – Мисрнинг Қоҳира шаҳридаги масжид. Милодий 1015–1016-йилларда қурилган[1]. Учинчи[2] Фотимийлар халифаси ал-Ҳаким даврида Фотимий меъморий услубида қурилган[3]. Масжид 1919-йилда деярли бутунлай вайрон бўлган, аммо кейинчалик 1998-йилда диний насл-насабини Фотимийлар халифалигининг шиа исломига боғлайдиган Довуди Боҳра томонидан таъмирланган. Масжид Муқоттам тепаликларида жойлашган[1][4].
| Масжид | |
Лулуа масжиди
مسجد اللؤلؤة | |
| Лулуа масжиди 2010-йилда, таъмирдан кейин | |
| Мамлакат | |
| Жойлашуви | 30°01′11″Н 31°16′05″Э / 30.01986°Н 31.268187°Э |
| Меъморий услуб | Фотимийлар |
| Бинокорлик ташаббусчиси | Ҳаким |
| Бинокорлик | ???—1015–1016-йиллари (асли), 1998-йил (янги) |
| Гумбазлар сони | 1 |
| Гумбазлар сони | 1 |
| Миноралар сони | 1 |
| Миноралар сони | 1 |
| Қурилиш материали | оҳактош, ғишт |
| Ҳолати | фаол |
Географияси
Масжид Муқоттам тепаликларининг жанубий қабристони яқинида[1], Қоҳирадан шарқдаги пастроқ тепаликларда жойлашган. Унинг ўртача баландлиги денгиз сатҳидан 180 метр (590 фт) юқори, энг баланд чўққиси эса 213 метр (699 фт). У уч қисмга бўлинган. Энг баланд қисми Муқоттам тоғи деб аталадиган паст тоғ релефидир. Бу масжидлар ва черковлар қурилишида фойдаланилган оҳактош учун муҳим қадимий Миср карерининг жойи эди. Лулуа масжиди ҳам шу оҳактош билан қурилган[4][5].
Тарихи
Ал-Ҳаким (996–1021) Қоҳирада турли бинолар барпо этишда хизмат қилган, Муқоттам тепалигида қурилган кўплаб кичик масжидлар қаторида бу масжидни ҳам қурдирган. Ривоят қилинишича, Ҳаким кечалари масжидга ёлғиз ўзи ибодат қилган[6][7][8]. Ал-Лулуа номи „марварид“ деган маънони англатади, чунки масжиднинг ташқи кўриниши безакли ва ёрқин эди[4].
Масжиднинг биринчи таъмирланиши 16-асрда бўлган[7]. 1919-йилда унинг жабҳаси ва қабрлари вайрон бўлганидан сўнг, масжид 1990-йилларнинг охирида Ҳиндистоннинг Довуди Боҳра жамоаси томонидан қайта таъмирланган[1][9].

Фотимийлар масжиди оҳактош чўққисида қурилган бўлиб, тепалик тизмасининг алоҳида қисми сифатида хавфли тарзда ўрнатилган. Очилган оҳактош масжид қурилиши учун пойдевор бўлган[4]. Масжид ноёб фотимий меъморий услубида қурилган. Бу Мисрда қурилган дастлабки масжидлардан бири бўлиб, у ерда фотимийларга хос меъморий услубда қурилган[3]. Лулуа масжиди дастлаб тўртбурчаклар режа бўйича қурилган уч қаватли минорасимон иншоотдан иборат эди. Пастки қават тепаликдан қисман қазилган. Уч қаватли кириш эшиги, ҳар бир қаватда орқа деворида меҳроб бўлган. Юқори қаватлар ғиштдан қурилган ва ички деворлари гипсланган. Бу устки қаватлардан бирининг кириш жойи ҳам уч камарли эди; арклар ғишт ва тошдан қурилган. Ўрта қават, бочкали, орқа томонида нақшинкор меҳроб ва битта тўртбурчак деразаси бор эди. Юқори қаватда иккита бўлим бор эди, уларнинг ҳар бири битта ойнага эга эди. Юқори қаватлардаги гумбазлар ғиштдан қурилган[1][4][8]. Жойлаштирилган тарихий фотосурат кўплаб тафсилотларни тасдиқлайди. Фасадда иконографик ёзувлар кўп эди[7].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 „Ал-Лу'лу'а Мосқуэ“. 2011-йил 29-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 3-декабр.. Арчивед фром тҳе оригинал (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-06-29 санасида архивланган) он 29 Жуне 2011. Ретриэвед 3 Деcембер 2010.
- ↑ Ноте: Соурcес cонфлиcт он тҳе период оф датинг тҳе мосқуэ – эитҳер дуринг тҳе реигн оф тҳе тҳирд Фатимид cалипҳ (пер МИТ) ор оф тҳе сихтҳ cалипҳ, ин анотҳер („Ҳакем бе-Амр Аллаҳ“ энтрй, Энcйcлопæдиа Ираниcа Вол. 11, пп. 572-573, эд. Эҳсан Яршатер. Энcйcлопæдиа Ираниcа Фоундатион & Эисенбраунс, Инc., Неw Ёрк, 2003). МИТ ис cитед ҳере, пендинг агреэмент оф аутҳоритативе соурcес.
- ↑ 3,0 3,1 „5 – Фатимид Мосқуэс ин Cаиро“. Массачусетц Институте оф Течнологй. Қаралди: 2013-йил 8-март.„5 – Фатимид Мосқуэс ин Cаиро“. Массачусетц Институте оф Течнологй. Ретриэвед 8 Марч 2013.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Wиллиамс, Cаролине. Исламиc Монуменцс ин Cаиро: Тҳе Праcтиcал Гуиде. Америcан Унив ин Cаиро Пресс, 2008 — 279-бет. ИСБН 978-977-416-205-3. Wиллиамс, Cаролине; Wиллиамс, Cаролине Ҳ. (2008). Исламиc Монуменцс ин Cаиро: Тҳе Праcтиcал Гуиде. Америcан Унив ин Cаиро Пресс. п. 279. ИСБН 978-977-416-205-3.
- ↑ Сäрккä, П.. Роcк Мечаниcс – А Чалленге фор Соcиэтй: Проcеэдингс оф тҳе Исрм Регионал Сймпосиум Эуроcк 2001, Эспоо, Финланд, 4 – 7 Жуне 2001. Тайлор & Франcис, 2001 — 402-бет. ИСБН 978-90-265-1821-8.
- ↑ Блоом, Жонатҳан М.. Арц оф тҳе Cитй Виcториоус: Исламиc арт анд арчитеcтуре ин Фатимид Нортҳ Африcа анд Эгйпт. Яле Университй Пресс, 2007. ИСБН 978-0-300-13542-8.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 „5 – Фатимид Мосқуэс ин Cаиро“. Тҳе Мосқуэ оф ал-Лу'лу'а:(1015-16). Мит.эду. Қаралди: 2013-йил 1-март.„5 – Фатимид Мосқуэс ин Cаиро“. Тҳе Мосқуэ оф ал-Лу’лу’а:(1015-16). Мит.эду. Ретриэвед 1 Марч 2013.
- ↑ 8,0 8,1 „Ал-Лу'лу'а Мосқуэ“. Унусуалегйпт.cом. 2013-йил 9-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 1-март.. Унусуалегйпт.cом. Арчивед фром тҳе оригинал он 9 Май 2013. Ретриэвед 1 Марч 2013.
- ↑ Wиллиамс, Wиллиамс (2008), п. 129