Luvr saroyi

Лувр саройи (франсузча: Палаис ду Лоувре) кўпинча оддийгина Лувр деб аталади, Париждаги Сена дарёсининг ўнг қирғоғида жойлашган, Туилериэс боғлари ва Сен-Жермен черкови ўртасидаги кенг майдонни эгаллаган машҳур франсуз саройи. Дастлаб ҳарбий обект бўлиб, у ўтмишда ҳукумат билан боғлиқ кўплаб функсияларни бажарган.
Бу ҳудуд минг йиллар давомида яшаб келган бўлсада[1], Лувр тарихи тахминан 1190-йилда Филипп ИИ Август деворининг ғарбий жабҳасини ҳимоя қилувчи қал’а сифатида биринчи қурилиши билан бошланади. Уйғониш даври меъморчилигидан илҳомланган янги дизайн билан алмаштиришни бошлаган пайтда қурилиш бошланади. Ҳозирги бинонинг аксарият қисмлари ХВИИ—ХИХ асрларда қурилган[2][3].
Умумий тавсиф
Жойлашув ва тартиби


Лувр саройи Сена дарёсининг ўнг қирғоғида, унинг жанубидаги Қуаи Франсуа Миттеран ўртасида жойлашган. Гéнéрал-Лемонниэр ва унинг ғарбий қисмида (1957-йилдан бери шундай номланган; илгари руэ дес Туилериэс ва Авенуэ Паул-Дéроулèде, 1987—1989-йилларда ер ости ўтиш йўлига айлантирилган)[4] ҳамда шимолда Риволи кўчаси ва шарқда Лувр майдони бор. Мажмуа тахминан 40 гектар майдонни эгаллайди.
Лувр тарихий ўқдан ўтган бўлиб, бу тарихий чизиқ шаҳарни иккига бўлувчи тахминан саккиз километр (беш миля) архитектура чизиғи. Ўқ Лувр ҳовлисидан бошланади, ҳозир рамзий маънода Бернинининг Луи ХИВ отлиқ ҳайкали қўрғошин нусхаси билан белгилаб қўйилган нуқтадан бошланади.
Топонимика
Лувр номининг келиб чиқиши аниқ эмас. Франсуз тарихчиси Анри Саувал, 1660-йилларда ёзган, эски Лотин-Саксон луғатида Лувр қал’а деб таржима қилинганни кўрганлигини ва шунинг учун Луврнинг келиб чиқиши деб қабул қилганини айтди[5]. Кейт Бриггснинг сўзларига кўра, Саувал назарияси ҳатто сўнгги китобларда ҳам тез-тез такрорланади, аммо бу луғат бошқа ҳеч қачон кўрилмаган ва Саувалнинг ғояси эскирган деб ҳисобланади. Бриггс таклиф қиладики, Ҳ.Ж. Вулфнинг 1969-йилдаги таклифи Луврнинг ўрнига лотинча " Рубрас " сўзидан келиб чиққан бўлиб, „қизил тупроқ“ деган маънони англатади, деган таклифи янада тўғрироқ[6][7].

Саройнинг ўзи номидан ташқари, Лувр топонимияси хиёнат қилиши мумкин. Қисман бинонинг узоқ тарихи ва ўзгарувчан сиёсат билан боғлиқлиги сабабли, турли вақтларда бир хил тузилма ёки хоналарга турли номлар қўлланган. Масалан, ХВИИ—ХВИИИ асрларда маълум бўлган Павиллон ду Милиэу ҳозир одатда Павиллон де л’Ҳорлоге деб номланади. Баъзи ҳолларда, бир хил ном турли вақтларда бинонинг турли қисмларини белгилаган. Масалан, ХИХ асрда Павиллон де ла Библиотҳèқуэ кейинчалик Лувр пирамидасидан унинг аниқ симметрик нуқтаси, Лесcот Wингнинг биринчи қаватидаги асосий хона Салле Ҳауте эди. Сарой ХВИИИ асрда квартираларга бўлинган, кейин ХИХ асрнинг бошларида қайта тикланган ва кетма-кет Салле Рояле деб номланган.[8]
Денон ва Флоре қанотлари

Кур Наполеоннинг жанубий томонида Денон қанотининг учта асосий павилонлари мос равишда шарқдан ғарбга, Наполеон давридаги амалдорлар Пер Дару, Вивант Денон ва Николас Франсуа Моллиэн шарафига номланган[9]. Порте Жаужард шимолий томонда, энди Écоле ду Луврнинг асосий кириш эшиги ҳисобланади[10]. 1980-йилларда ИМ Пеи лойиҳаси асосида қурилган Лувр пирамидаси ҳозирда бутун Лувр мажмуасининг марказий қисми ҳисобланади.
Архитектура услуби
Ҳозирги Лувр саройи қанотлар ва павилёнларнинг улкан мажмуаси бўлиб, улар кўлами ва архитектураси бўйича юзаки бир ҳил бўлса-да, қурилиш, ўзгартириш, йўқ қилиш ва реконструксия қилишнинг кўплаб босқичлари натижасидир. Унинг кўзга кўринадиган услубий изчиллиги, асосан, бир неча асрлар давомида меъморларнинг бир-бирининг ишини акс эттириш ва франсуз монархияси ва давлатини акс эттирувчи кучли тарихий давомийлик туйғусини сақлаб қолиш учун онгли саъй-ҳаракатлари билан боғлиқ; Америкалик эссеист Адам Гопник "Лувр тасвирлайдиган давомийлик Франсия давлатининг давомийлигидир" деб ёзган[11]. Мисол учун, 1620-йиллардан 1650-йилларгача Жак Лемерcиэр Cоур Cаррéэ ғарбий қанотининг шимолий ярмини лойиҳалаш учун Лескот қанотининг нақшларини яхшилаб такрорлади. 1660-йилларда Луи Ле Вау Ғарбдаги Туилериэс саройининг марказий павиллонини қайта лойиҳалашда (1871-йилда ёндирилган ва 1883-йилда бузиб ташланган) Лемерсиэрнинг Павиллон де л’Ҳорлоге -ни такрорлаган ва асосан Cоур Cаре -ни тугатиш учун Лескот ва Лемерсиэрнинг нақшини давом эттирган.. Бир неча йил ўтгач, Лувр колоннаси учун Клод Перро билан боғлиқ бўлган алоҳида дизайн, бир аср олдинги Павиллон ду Рои учун Лесcотнинг асосидаги замин даражасидаги дераза шаклларини ўз ичига олган бўлиб, юқори даражадаги драматик устунли бўлса ҳам, визуал узлуксизликни таъминлади. Луврда шу пайтгача қилинган ҳамма нарсадан фарқ қилади[12]. 1810-йилларда Персиэр ва Фонтен ХВИИ аср бошларида қурилган ва Жак ИИ Андроуэт ду Серсога тегишли бўлган Буюк Галереянинг ғарбий қисмидаги улкан тартибни Тюилерни Лувр билан боғлаш учун шимолий қанот дизайни учун кўчирдилар. де Риволи кўчаси. 1850-йилларда Наполеон ИИИ нинг Лувр кенгайиши пайтида меъморлар Луи Висконти ва Гектор Лефуэл Лемерcиэрнинг Павиллон де л’Ҳорлоге акс-садоси сифатида Денон ва Ричелиэу павилёнларини қурдилар[13].
Қурилиш тарихи
Фотогалерея
-
Буюк Луврнинг янгиланган Ричелиэу қанотидаги Кур Марлидаги франсуз ҳайкали
-
Лувр саройи Cоур Наполеон ва Лувр пирамидасининг г'арбий томони
-
Павиллон де Флоре, Туилериэс бог'идан ко'риниб турибди
Манбалар
- ↑ Жеан-Пиэрре Бабелон (1987), „Д'ун фоссé à л'аутре. Вингт анс де речерчес сур ле Лоувре“, Ревуэ де л'Арт, 78: 5–25, дои:10.3406/рварт.1987.347665
- ↑ Ҳенри Верне. Ле Палаис ду Лоувре: Cоммент л'онт терминé Лоуис ХИВ, Наполéон Иэр эт Наполéон ИИИ. Парис: Эдитионс Алберт Моранcé, 1923.
- ↑ Лоуис Ҳаутеcоэур, Лоуис. Ҳистоире ду Лоувре: Ле Чâтеау – Ле Палаис – Ле Мусéэ, дес оригинес à нос жоурс, 1200–1928. Парис: Л'Иллустратион, 1928.
- ↑ „Уне cитé тоуристиқуэ соус лес жардинс ду Cарроусел Ле вестибуле ду Гранд Лоувре“. Ле Монде (9-август 1987-йил).
- ↑ Саувал 1724, п. 9: „данс ун виэух Глоссаире Латин-Сахон, Леоуар й эст традуит Cастеллум“.
- ↑ Бриггс 2008, п. 116.
- ↑ Давид А. Ҳансер. Арчитеcтуре оф Франcе. Греэнwоод Публишинг Гроуп, 2006 — 115-бет.
- ↑ Гwендолине Тортерат (2019), Палаис эт мусéэ : ле регард cроисé ду виситеур ау Лоувре, Мусéэ ду Лоувре – Диреcтион де ла речерче эт дес cоллеcтионс
- ↑ „Ле Лоувре – Ла порте дес лионс“ (фр). Паристориc. 2022-йил 2-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-июл.
- ↑ Ауланиэр, Чристиане. Ле Павиллон де Флоре, Ҳистоире ду Палаис эт ду Мусеэ ду Лоувре (фр). Парис: Эдитионс дес Мусéэс Натионаух, 1971. ОCЛC 1075093330.
- ↑ „Ин Лове wитҳ тҳе Лоувре: Ҳоw а греат пиcтуре галлерй беcаме оне оф тҳе фирст трулй энcйcлопедиc мусеумс“. 19-октабр 2020-йил.
{{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес|магазине=(ёрдам)CС1 маинт: дате формат () - ↑ Паул А. Раногажеc. „Cлауде Перраулт, Эаст фаcаде оф тҳе Лоувре“. Кҳан Аcадемй.
- ↑ Паул Голдбергер. „И.М. Пеи, Мастер Арчитеcт Wҳосе Буилдингс Даззлед тҳе Wорлд, Диэс ат 102“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (16-май 2019-йил).
Адабиётлар
- Аерс, Эндрю (2004). Париж архитектураси. Штутгарт; Лондон: Ахел Менгес нашри.ИСБН 9783930698967ИСБН9783930698967.
- Баллон, Ҳилари (1991). Генрих ИВ Париж: Архитектура ва урбанизм. Кембриж, Массачусец: МИТ матбуоти.ИСБН 978-0-262-02309-2ИСБН978-0-262-02309-2.
- Бергер, Роберт В. (1993). Қуёш саройи: Луи ХИВ Лувр. Университет парки: Пенсилвания штат университети нашриёти.ИСБН 9780271008479ИСБН9780271008479.
- Берти, Адолф (1868). Париждаги тарихий топография. Лувр ва Туилериэс минтақаси. Томе 2. Париж: Импримериэ Импéриале. Галлиcаъда нусха кўчиринг.
- Безомбес, Доминик, муҳаррир (1994). Катта Лувр: лойиҳа тарихи. Париж: Монитöр.ИСБН 9782281190793ИСБН9782281190793.
- Биасини, Éмил; Лебрат, Жан; Безомбес, Доминик; Винсент, Жан-Мишел (1989). Катта Лувр: 1981—1993-йилларда ўзгартирилган музей. Париж: Элеcта Монитеур.ИСБН 9782866530662ИСБН9782866530662.
- Блунт, Энтони ; Бересфорд, Ричард (1999). Франсияда санъат ва меъморчилик, 1500-1700. Ню-Хейвен: Ел университети нашриёти.ИСБН 0-300-07748-3ИСБН0-300-07748-3.
- Бреск-Баутиэр, Женевиев (1995). Лувр: архитектура тарихи. Ню-Ёрк: Вендоме Пресс.ИСБН 9780865659636ИСБН9780865659636.
- Бриггс, Кейт (2008). „Домесдай Боок қал’аси ЛВВРЕ“. Инглиз жой номлари жамияти журнали, жилд. 40, бет.113-118. 2013-йил 16-февралда олинди.
- Масиҳ, Иван (1949). Ле Лувр ва лес Туилериэс: Ҳистоире арчитеcтурале д’ун доубле палаис.Париж: нашрлар „Тел“.ОCЛC 1122966ОCЛC1122966.
- Эдвардс, Генри Сазерленд (1893). Эски ва янги Париж: унинг тарихи, одамлари ва жойлари. Париж: Кассел. Гоогле Китоблар орқали кўринг. 2008-йил 30-апрелда олинди.
- Ҳансер, Девид А. (2006). Франсия архитектураси. Wестпорт, Коннектикут: Греэнwоод Пресс.ИСБН 9780313319020ИСБН9780313319020.
- Ҳаутеcоэур, Луи (1940). Лувр тарихи: Ле Чâтеау — Ле Палаис — Ле Мусéэ, дес оригинес à нос жоурс, 1200-1940, 2-нашр. Париж: маъмурият провисоире д’импримериэ.ОCЛC 433847563, 174906288ОCЛC433847563 , 174906288.
- Лоури, Бейц (1956). Палаис ду Лувр, 1528-1624: ХВИ аср меъморий мажмуасининг ривожланиши (тезис/диссертация). Чикаго университети.ОCЛC 214308093ОCЛC214308093. ПроҚуэст (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-06-15 санасида архивланган)
- Минот, Клод (1999). Чўнтак Лувр: 500 та асарга ташриф буюрувчилар учун қўлланма. Ню-Ёрк: Аббевилле Пресс.ИСБН 0789205785ИСБН0789205785.
- Очтербек, Cйнтҳиа Cлайтон, муҳаррир (2009). Яшил қўлланма Париж, пп. 168–201. Греэнвилле, Жанубий Каролина: Мишел хариталари ва қўлланмалари.ИСБН 9781906261375ИСБН9781906261375.
- Саувал, Анри (1724). Ҳистоире эт речерчес дес антиқуитéс де ла вилле де Париж, жилд. 2, Париж: C. Моэтте ва Ж. Чардон. Гоогле Боокс орқали нусха кўчиринг.
- Қаттиқ, Девид (1995). Фан ва ижтимоий мақом: Академия фанлари аъзолари 1666-1750. Wоодбридге, Суффолк, Буюк Британия: Бойделл Пресс.ИСБН 085115395ХИСБН085115395Х. Гоогле Китобларда олдиндан кўриш.