Luzitan oti

Лузитан оти ёки Луситано — испан андалусия оти билан чамбарчас боғлиқ бўлган португал от зотидир. Бу зотларнинг иккаласи ҳам Пиреней ярим оролида кенг тарқалган бўлиб, 1960-йилларга қадар Иберия ярим оролининг энг қадимги аҳолиси бўлган иберияликлардан кейин Иберия оти деб аталадиган отларнинг бир зоти ҳисобланган. Ма'лумки, отлар Пиреней ярим оролида қадим замонлардан ва милоддан аввалги 800-йилларда бўлган ва улар минтақа жанговар отлари билан машҳур эди. Милодий 711-йилда Пиреней ярим оролини араблар босиб олгандан сўнг, улар олиб келган отлар (Сорраия ва Барбария) маҳаллий отлар билан аралашиб кетган. Икки зотнинг насл китоблари 1967-йилдан бери алоҳида сақланади ва Иберия отининг португал филиали Португалиянинг қадимги Рим номидан келиб чиққан ҳолда Лузитан деб номланган. Бир неча марта зот йўқолиб кетиш арафасида бўлган ва охир оқибат уларнинг сони битта отхонада бир неча бошга етди.
Ушбу отлар одамларга ҳозирги Пиреней ярим оролида милоддан аввалги 25-20 000-йилларда ма'лум бўлган, бу ҳудуддаги ғор расмларида кўрсатилган[1]. Дастлаб одамлар томонидан ишлатилган маҳаллий ёввойи отлар орасида замонавий Лузитаннинг тахминий аждодлари бўлган, чунки қадимги ва замонавий от ДНКсини таққослаш бўйича тадқиқотлар замонавий "Лузитан C" гуруҳида эрта неолит давридаги ёввойи Иберия отларида ҳам мавжуд бўлган оналик авлодлари мавжудлигини кўрсатади[2].
Лузитан отлари одатда кулранг, дафна ёки қора рангга эга. Ҳозирги вақтда улар одатда саралаш ва буқалар жанги учун ишлатилади.

Лузитан зотига мансуб айғирларнинг баландлиги ўртача 162 см, урғочилари эса тахминан 155 см. Оғирлиги 550 дан 600 кг гача. Уларнинг боши мутаносиб, олижаноб шаклларда, бироз конвекс профилга эга. Лузитан зотли отларнинг кўзлари катта, бодомсимон, қулоқлари ўртача узунликда. Бўйин жуда узун эмас, чиройли кемерли, баланд, ривожланган тепага эга. Тана кенг, чуқур ва юмалоқ, круп паст ўрнатилган дум қисми билан кучли. Уларнинг йўғон ва кучли оёқлари бор.

Лузитан зотининг сони Андалусия зоти каби каби кўп эмас: бутун дунё бўйлаб атиги 2000 га яқин бия Лузитанлар бор. Лузитан зотли отларнинг катта қисми Бразилияда (600 та бия) ва Франсияда (200 та бия) боқилади.
Манбалар
- ↑ "Луситано". Интернатионал Мусеум оф тҳе Ҳорсе. Ретриэвед 2009-11-13.
- ↑ Лира, Жаиме; эт ал. (25 Нов 2009). "Анcиэнт ДНА ревеалс траcес оф Ибериан Неолитҳиc анд Бронзе Аге линеагес ин модерн Ибериан ҳорсес (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-03-25 санасида архивланган)". Молеcулар Эcологй. 19 (1): 64–78. дои:10.1111/ж.1365-294Х.2009.04430.х. ПМИД 19943892. С2CИД 1376591.