Лйдиа Эмилиэ Флорентине Жаннсен (1843-йил 24-декабрда туғилган – 1886-йил 11-августда вафот этган) – асосан, Коидула тахаллуси билан танилган эстон шоираси. Тахаллуси Лйдиа эстон тилида „Тонг“ деган маънони англатади. Унга бу номни ёзувчи Cарл Роберт Жакобсон берган, шунингдек, тахаллуси Коидулаулик (таржимаси „Тонг куйчиси“) деб ҳам аталган.

Лйдиа Жаннсен (Коидула)
Таваллуди
Лйдиа Эмилиэ Флорентине Липакас

24-декабр 1843-йил
Вäндра, Эстониа (кейинчалик Ливониа губернияси]], Россия империяси)
Вафоти 11-август 1886-йил(1886-08-11)
(42 ёшда)
Кронстадт, Россия империяси
Касби
Турмуш ўртоғи
Эдуард Мичелсон (турм. 1873)
Болалари 4

ХИХ аср ўрталарида Европанинг бошқа мамлакатларида бўлгани каби Эстонияда ҳам обрўли ёш аёл учун ёзувчилик муносиб касб ҳисобланмас эди. Шу сабабли Коидуланинг шеърий ижоди ҳамда машҳур журналист бўлган отаси Жоханн Волдемар Жанссен (1819–1890) учун ёзган ижод намуналари аноним ҳолда эълон қилинган. Шунга қарамай, Коидула ўз даврининг йирик адабий арбоби, Эстония театрининг асосчиси саналади. У ўша даврнинг таниқли радикали Cарл Роберт Жакобсон (1841–1882) ва эстон халқ эпоси „Калевипоэг“ (Калевнинг ўғли) муаллифи Фриэдрич Реинҳолд Креутзwалд (1803–1882) билан яқин алоқада бўлган. Вақт ўтиши билан Коидула Эстония халқ шоираси мақомига эга бўлган[1].

Биографияси

Лйдиа Жаннсеннинг ёшлик пайти (тахминан 1860-йил)

Лйдиа Жаннсен Эстониянинг Вäндра (Феннерн) шаҳрида туғилган. 1850-йилда оиласи яқин атрофдаги Пярну шаҳрига кўчиб ўтган. У ерда 1857-йилда отаси Жоҳанн Волдемар Жаннсен эстон тилидаги биринчи маҳаллий газетани ташкил этган. Лйдиа эса шу шаҳардаги немис тилида ўқитиладиган гимназияда таҳсил олган. Жаннсенлар оиласи 1864-йилда Тарту шаҳрига кўчиб ўтган.

Миллий руҳдаги ҳар қандай ифода, жумладан, маҳаллий тилларда ўз асарларини нашр қилиш Россия империяси ҳудудида нозик масала ҳисобланган. Бироқ император Александр ИИ (1855–1881) ҳукмронлиги нисбатан либераллиги билан ажралиб турган давр бўлган, Жанссен 1864-йилда императорлик сензурасини кўндира олган ва бутун Эстония бўйлаб тарқаладиган биринчи эстон тилидаги газетани чоп этишга рухсат олган[2]. Пярнудаги ҳар иккала маҳаллий ҳамда республика миқёсида босиладиган газета ҳам Постимеэс („Хабарчи“) деб номланган. 1873-йилда Лйдиа ҳарбий шифокор Эдуард Мишелсон билан турмуш қуриб, Санкт-Петербург яқинидаги оролда жойлашган Россия ҳарбий-денгиз базаси Кронштадтга кўчиб ўтган. 1876–1878-йиллар оралиғида Мишелсонлар оиласи Бреслау, Страсбург ва Вена шаҳарларига сафар қилган. Коидула Кронштадтда 13 йил яшаган, шу йиллар давомида ёз ойларини Эстонияда ўтказган бўлса-да, ватанга бўлган соғинчи ҳеч қачон босилмаган. Лйдия Коидула уч фарзанднинг онаси эди.

1886-йил 11-августда кўкрак бези саратонидан вафот этган. Унинг сўнгги шеъри „Энне сурма – Ээстимаале!“ („Ўлим олдидан – Эстонияга!“) деб номланган.

Манбалар

  1. ↑ Ричард C. Фручт „Эстониа“, . Эастерн Эуропе: Ан Интродуcтион то тҳе Пеопле, Ландс, анд Cултуре. АБC-Cлио, 2005 — 91-бет. ИСБН 1-57607-800-0. 
  2. ↑ Гунтер., Фауре. Тҳе Эстонианс : тҳе лонг роад то Индепенденcе, Менсинг, Тереса., Лондон: Лулу.cом, 2012 — 145–146-бет. ИСБН 978-1105530036. ОCЛC 868958072.