Ziyosfera

Lyuksemburg aeroporti

Lyuksemburg aeroporti (IATA: LUX, ICAO: ELLX) — Lyuksemburgning asosiy aeroporti va mamlakatdagi yagona xalqaro aeroporti. Findel hududida joylashgani sababli ilgari Lyuksemburg Findel aeroporti (fransuzcha: Aéroport de Luxembourg-Findel) deb atalgan ushbu aeroport Lyuksemburgda qattiq qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega boʻlgan yagona aeroportdir. Aeroport Lyuksemburg shahridan taxminan 3,25 dengiz mili (6,02 km; 3,74 mil) sharqda joylashgan.

Lyuksemburg aeroporti
Fluchhafe Lëtzebuerg
IATA kodi: LUX – ICAO kodi: ELLX
Qisqacha bayon
Aeroport turi Fuqarolik
Operator Société de l'Aéroport de Luxembourg S.A.
Xizmat doirasi Lyuksemburg shahri, Lyuksemburg
Joylashuvi Niederanven
Havo yoʻli tuguni * Cargolux
  • China Airlines Cargo
  • Luxair
  • Luxembourg Air Rescue
Koordinatalari 49°37′24″N 006°12′16″E / 49.62333°N 6.20444°E / 49.62333; 6.20444
Vebsayti lux-airport.lu
Xaritas
Aeroport diagrammasi (2024)
Aeroport diagrammasi (2024)
LUX/ELLX (Luksemburg)
LUX/ELLX
Uchish/qoʻnish yoʻlaklari
Uzunligi Yuzasi
ft m
06/24 4,002 Asfalt
Maʼlumotlar (2024)
Parvozlar soni 92 000
Yoʻlovchilar soni 5 147 854
Kargo 905 222 tonna
Sources: Belgocontroldagi Belgiya Aeronavtika axborot nashri
Yevrostat statistikasi[1]

2024-yilda Lyuksemburg aeroporti besh milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi. Bundan tashqari, u yirik yuk tashish habi sifatida tanilgan boʻlib, yuk hajmi boʻyicha Yevropada beshinchi, 2010-yilda esa dunyo boʻyicha 28-oʻrinda turgan. Mamlakatning flagman aviakompaniyasi — Luxair hamda yetakchi yuk tashuvchi aviakompaniya — Cargoluxning bosh ofislari aynan shu aeroport hududida joylashgan.

Aeroport oʻzining yagona uchish-qoʻnish yoʻlagi orqali yiliga taxminan 100 000 ta samolyotlar parvozi va qoʻnishini amalga oshiradi; bunday infratuzilmaga ega aeroport uchun bu koʻrsatkich nisbatan yuqori hisoblanadi[2].

Tarixi

Tashkil etilishi va dastlabki davri

Aeroport dastlab Sandweiler aeroporti nomi bilan tanilgan boʻlib, 1930-yillarda kichik, maysali uchish maydoni sifatida ochilgan. Uning uchish-qoʻnish yoʻlagi nisbatan qisqa — 3,400 ft (1,000 m) uzunlikda boʻlgan.

1940-yil 10-mayda betaraf Lyuksemburg Germaniya tomonidan bosib olindi. 21-may kuni esa Luftvaffe ushbu aeroportga Messerschmitt Bf 109 qiruvchi samolyotlari bilan jihozlangan Jagdgeschwader 53 (JG 53) boʻlinmasini joylashtirdi. May va iyun oylarida, Fransiya uchun kechgan janglar davomida, JG 53 boʻlinmasi Fransiya va Britaniya ekspeditsiya kuchlariga qarshi janglarda qatnashdi. Bundan tashqari, blitskrig davrida Jagdgeschwader 52 (JG 52) boʻlinmasi ham Sandweilerdan turib Bf 109 samolyotlarini boshqargan. JG 52 boʻlinmasi 29-may kuni Fransiyaga koʻchib oʻtdi, ammo JG 53 18-avgustgacha Lyuksemburgda qoldi. Keyinroq u Britaniya uchun jangda ishtirok etish maqsadida La-Mansh boʻgʻozi tomon, yaʼni front chizigʻiga yaqinroq hududga koʻchirildi[3].

Sandweiler aeroporti 1944-yil sentyabriga qadar Luftwaffe tomonidan foydalanilmadi. Oʻsha vaqtda bu yerga Henschel Hs 126 (ikki oʻrinli razvedka va kuzatuv samolyoti) rusumli havo kemalaridan foydalanuvchi Aufklärungsgruppe 123 (AKG 123) razvedka boʻlinmasi joylashtirildi. AQSh armiyasi Lyuksemburg hududiga kirib, mamlakatni bosqinchi nemis kuchlaridan tozalagach, AKG 123 boʻlinmasi bor-yoʻgʻi bir necha kundan soʻng sharqqa — Germaniya hududiga koʻchib oʻtdi[3].

1944-yil sentyabr oʻrtalarida AQSh armiyasining muhandislik boʻlinmalari Sandweilerga yetib keldi va aerodromni AQSh Harbiy-havo kuchlarining Toʻqqizinchi aviatsiya armiyasi jangovar samolyotlarini qabul qilishga tayyorlash uchun bir qancha kichik qayta tiklash ishlarini amalga oshirdi. Aerodrom „A-97“ kodli ilgʻor qoʻnish maydonchasi deb nomlandi va 1944-yil 18-sentyabrda ishga tushirildi. Toʻqqizinchi aviatsiya armiyasining 363-taktik razvedka guruhi bu yerda turli xil foto-razvedka samolyotlarini joylashtirdi, ammo 1944-yil 29-oktyabrda ular ham sharqqa — Germaniya hududiga koʻchib oʻtdi[4][5].

Urushning qolgan davrida amerikaliklar Sandweiler aeroportidan transport-taʼminot bazasi sifatida, shuningdek, jangda yaralanganlarni Buyuk Britaniyaga evakuatsiya qilish uchun foydalandi. 1945-yil 15-avgustda aerodrom Lyuksemburg nazoratiga qaytarildi[6].

1950-1999-yillar

1999-yil mart oyida Luxair Boeing 767 samolyotidan foydalangan holda Nyuarkka toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarni yoʻlga qoʻydi[7][8], biroq yetti oylik faoliyatdan soʻng ularni toʻxtatdi[9][10].

2000-yillardan keyingi rivojlanish

2002-yilda TAROM yoʻlovchilar sonini oshirish maqsadida Buxarestdan Nyu-Yorkka parvoz yoʻnalishini Lyuksemburg orqali amalga oshirishni boshladi[11][12].

Lyuksemburg aeroporti sanʼat asarlari va zargarlik buyumlari kabi qimmatbaho yuklarni tashish xizmatlarini jalb qilish uchun aeroportning asosiy faoliyat hududidan ancha uzoqda, yuqori xavfsizlik darajasiga ega maxsus zona qurdi. Hiscox kompaniyasi maʼlumotlariga koʻra, qimmatbaho yuklar uchun bunday markazga „katta talab“ mavjud. Yuklash jarayonidan oldin samolyotlar aeroportning asosiy inshootlaridan uzoqroqqa, maxsus maydonchaga olib boriladi[13].

2015-yilda aeroportdagi umumiy yoʻlovchi oqimining eng katta ulushiga ega aviakompaniya yana Luxair boʻldi; u 1,69 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatib, 63 foizlik ulushni tashkil etdi[14]. COVID-19 pandemiyasi davrida aholi salomatligini muhofaza qilish choralari doirasida, 2020-yil 23-martdan 29-martgacha boʻlgan bir hafta davomida Lyuksemburg aeroporti barcha yoʻlovchi qatnovlari uchun yopildi[15][16].

2023-yil dekabr oyida China Southern Airlines aviakompaniyasi Chenjouga parvozlarni boshladi[17].

Til boʻyicha kamsitish ayblovlari

2021-yilda Lyuksemburg aeroportida koʻp oʻn yillar davomida qoʻllanilgan lyuksemburg (va nemis) tillaridagi eʼlonlar toʻxtatilishi hamda kelgusida faqat fransuz va ingliz tillaridan foydalanilishi eʼlon qilindi[18]. Actioun Lëtzebuergesch tashkiloti hukumatning ushbu qaroridan qattiq norozi ekanligini bildirdi. Tashkilot dunyodagi boshqa aeroportlarda eʼlonlarni bir nechta tilda berishda hech qanday muammo yoʻqligini taʼkidladi. Tashkilot tomonidan oʻtkazilgan soʻrovnomaga koʻra, Lyuksemburg aholisining 92,84 foizi aeroportdagi eʼlonlarning lyuksemburg tilida ham yangrashini istagan[19]. Lyuksemburg aeroportidagi barcha yozma koʻrsatkichlar faqat fransuz va ingliz tillarida berilgan. Lyuksemburgning ikki rasmiy tili — lyuksemburg va nemis tillaridan foydalanilmasligi til boʻyicha kamsitish haqidagi daʼvolarga sabab boʻldi. Tanqidchilarning taʼkidlashicha, boshqa aeroportlarda yozma koʻrsatkichlar uchun toʻrttagacha turli tildan foydalanishda hech qanday qiyinchilik kuzatilmaydi[20].

Terminallari

Terminalning ichki koʻrinishi

A terminali

1975-yilda qurilgan ushbu bino 2004-yilda B terminali ochilgunga qadar, 30 yil davomida aeroportning yagona terminali boʻlib xizmat qilgan. Terminal, ayniqsa yoz mavsumida, haddan tashqari gavjum boʻlib ketar edi; unda bor-yoʻgʻi toʻrtta doʻkon, pochta boʻlimi va bitta restoran mavjud boʻlgan. 2011-yilning oxirida ushbu terminalni buzish ishlari boshlanib, 2012-yilning mart oyida yakunlandi. Bu ishlar B terminalini yangi A terminali bilan bogʻlovchi piyodalar koʻprigini qurish uchun joy ochish maqsadida amalga oshirildi. Yangi A terminali qurilishi 2005-yilda boshlanib, 2008-yilning may oyida foydalanishga topshirildi[21].

B terminali

B terminali 2004-yilda ochilgan. Bu bino oʻziga xos xususiyatga ega: unda faqat chiqish darvozalari joylashgan boʻlib, roʻyxatdan oʻtish peshtaxtalari yoki kelish zali mavjud emas. Dastlab sigʻimi koʻpi bilan 50 kishiga moʻljallangan kichik samolyotlar uchun qurilgan. Terminal yiliga 600 000 nafargacha yoʻlovchiga xizmat koʻrsata oladi. 2017-yilning yozida, 110 nafargacha yoʻlovchi sigʻimiga ega samolyotlarni qabul qilishga moslashtirish boʻyicha amalga oshirilgan oʻzgarishlardan soʻng, terminal qayta ochildi. Endilikda u yiliga jami 1 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega[22].

Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar

Yoʻlovchi

Lyuksemburg aeroportida quyidagi aviakompaniyalar muntazam reyslar va charter parvozlarini amalga oshiradi[23]:

Aviakompaniya Manzillar
Aegean Airlines Afina[24]
Air Dolomiti, Olmoniya bayrogʻi Germaniya Frankfurt[25], Myunxen[26]
British Airways London–Hitrou[27]
China Southern Airlines Guanchjou[28], Chenjou[29]
easyJet, Buyuk Britaniya bayrogʻi Buyuk Britaniya PortugaliyaLissabon[30], ItaliyaMilan–Linate[31], ItaliyaNeapol[32], PortugaliyaPortu[33]
Etihad Airways Abu-Dabi[34]
Finnair FinlandiyaHelsinki[35]
GP Aviation, Shveytsariya bayrogʻi Shveysariya KosovoPrishtina[36]
KLM Amsterdam[37]
LOT Polish Airlines Varshava–Shopen[38]
Lufthansa Frankfurt[39], Myunxen[39]
Luxair MarokashAgadir[40], IspaniyaAlicante[41], IspaniyaBarselona[42], ItaliyaBari[43], GermaniyaBerlin[44], Budapesht[45], Buxarest–Otopeni[45], TunisDjerba[41], IrlandiyaDublin[46], ShotlandiyaEdinburg[47], TunisEnfida[41], Faro[46], IspaniyaFuerteventura[48], PortugaliyaFunchal[48], GermaniyaGamburg[46], IspaniyaGran Canaria[49], FinlandiyaHelsinki[50], Hurgada[51], ShveysariyaJeneva[52], Kopengagen[45], PolshaKrakov[45], Lanzarote[53], PortugaliyaLissabon[54], AngliyaLondon–City[45], Madrid[41], IspaniyaMalaga[55], MaltaMalta[56], AngliyaManchester[57], MisrMarsa Alam[45], ItaliyaMilan–Linate[58], Milan–Malpensa[45], TunisMonastir[45], Myunxen[45], FransiyaNitsa[45], NorvegiyaOslo[46], IspaniyaPalma de Mallorca[46], Parij–Sharl de Goll[45], ItaliyaPescara[46], PortugaliyaPortu[46], Praga[59], Rim–Fiumichino[60], Kabo-VerdeSal[60], ShvetsiyaStokgolm–Arlanda[45], IspaniyaTenerife–Janub[48], AlbaniyaTirana (2027-yil 29-martdan boshlanadi)[61], IspaniyaValensiya[45], ItaliyaVenetsiya[41], Vena[45]
Mavsumiy: FransiyaAyachcho[48], IspaniyaAlmería[62], Antaliya[63], FransiyaBastia[64], FransiyaBiarritz[65], IspaniyaBilbao[66], Kabo-VerdeBoa Vista[67], ItaliyaBolonya[45], FransiyaBordo[45], Brač[68], ItaliyaBrindisi[45], Burgas[69], SenegalDakar–Diass[70], Dubay–Al-Maktum[71], Dubrovnik[72], FransiyaFigari[73], Florensiya[45], GermaniyaHeringsdorf[74], IspaniyaIbiza[75], GretsiyaIraklion[76], Izmir[77], IspaniyaJerez de la Frontera[62], ItaliyaJirona[78], FransiyaKalvi[79], ItaliyaKalyari[80], Kataniya[40], GretsiyaKorfu[76], GretsiyaKos[76], ItaliyaLamezia Terme[72], SloveniyaLyublyana[81][82], Marokash[83], Menorka[84][45], FransiyaMontpellier[45], ItaliyaNeapol[85], ItaliyaOlbia[62], ItaliyaPalermo[86], GretsiyaPatras[47], PortugaliyaPorto Santo, Kabo-VerdePraia[87], GretsiyaRodos[76], ItaliyaRimini[88], ItaliyaSalerno (2026-yil 1-noyabrdan boshlanadi)[89], GretsiyaSaloniki[45], GretsiyaSantorini[45], Kabo-VerdeSão Vicente[90], GermaniyaSylt[91], ChernogoriyaTivat[45], FransiyaToulon[45], TunisTunis[92], Varna[93], Xanya[77], Zadar[94], GretsiyaZakynthos[76]
Ryanair IspaniyaBarselona[95], ItaliyaBergamo[96], IrlandiyaDublin[97], PortugaliyaLissabon[98], AngliyaLondon–Stansted[99], Madrid[95], MaltaMalta[100], Marsel[101], PortugaliyaPortu[102]
Mavsumiy: Faro[103], IspaniyaPalma de Mallorca[104], IspaniyaSevilya[105]
Scandinavian Airlines Kopengagen[106]
Swiss International Air Lines ShveysariyaSyurix[107]
TAP Air Portugal PortugaliyaLissabon[108]
Turkish Airlines Istanbul[109]
United Airlines Amerika Qoʻshma ShtatlariNyuark (2027-yil 3-apreldan boshlanadi)[110]
Volotea, Ispaniya bayrogʻi Ispaniya FransiyaNitsa[111]
Mavsumiy: IspaniyaAlicante[112], FransiyaTuluza[112]

Yuk

Aviakompaniya Manzillar
Atlas Air, AQSH bayrogʻi AQSH[113] Amerika Qoʻshma ShtatlariHuntsville[114], XitoyJinan[115], AngliyaNottingem[115], Chenjou[116]
Cargolux[117][118] Amman, Amsterdam, Ar-Riyod, Amerika Qoʻshma ShtatlariAtlanta, Ashxobod, Bahrayn, Bangkok–Suvarnabhumi, Boku, Budapesht, Amerika Qoʻshma ShtatlariDallas/Fort Worth, Dammom, Doha, Dubay–Al-Maktum, ShotlandiyaGlazgo–Prestwick, MeksikaGuadalaxara, Hong Kong, Amerika Qoʻshma ShtatlariHyuston–Interkontinental, Amerika Qoʻshma ShtatlariIndianapolis, IndoneziyaJakarta–Sukarno-Hatta, KanadaKalyari, Kito, YaponiyaKomatsu, Kuala Lumpur–Xalqaro, BraziliyaKuritiba, Kuvayt, AngliyaLondon–Stansted, Amerika Qoʻshma ShtatlariLos-Anjeles, Maskat, Amerika Qoʻshma ShtatlariMayami, MeksikaMexiko, Milan–Malpensa, Nayrobi–Jomo Kenyatta, Nyu-York–JFK, Ostona[119], Pekin–Poytaxt, MalayziyaPenang, BraziliyaRio-de-Janeyro, Puerto RikoSan-Xuan, BraziliyaSan-Paulo, Amerika Qoʻshma ShtatlariSeattle/Tacoma, Seul–Inchxon, Singapur, Taypey–Taoyuan, Tbilisi, Tokio–Narita, Xanoy, XitoyXiamen, Xoshimin, Janubiy AfrikaYohannesburg–O.R. Tambo, Shanxay–Pudong, Chenjou, Amerika Qoʻshma ShtatlariChikago–O'Hare
China Airlines Cargo[120] Dehli, Taypey–Taoyuan
China Postal Airlines[121] Guanchjou[122], XitoyNankin[123], Chenjou[124]
Silk Way Airlines[125] Boku, Amerika Qoʻshma ShtatlariChikago–O'Hare
Lyuksemburg aeroporti kargo yoʻnalishlari

Statistika

Yoʻnalishlar

Lyuksemburg aeroportidan eng gavjum yoʻnalishlar (2024)
Oʻrni Aeroport Yoʻlovchilar soni (2024)
1 Portu aeroporti 492,122
2 Lissabon aeroporti 351,297
3 Frankfurt aeroporti 230,582
4 Amsterdam aeroporti 182,929
5 Palma de Mallorca aeroporti 175,860
Manba:[126]

Yoʻlovchilar oqimi

Yoʻlovchilar oqimi[127]
1950 1960 1970 1980 1990 1995 2000 2005 2010 2012 2014 2016 2018 2019 2020 2021 2022 2023
6 525 55 591 476 938 670 159 1 072 264 1 267 640 1 669 484 1 573 825 1 630 027 1 919 694 2 467 864 3 022 918 4 036 878 4 416 038 1 425 715 2 002 903 4 055 900 4 791 916

Qatnovlar

Parvozlar, yuk va tungi parvozlar[127]
1990 1995 2000 2005 2010 2012 2014 2016 2018 2019 2020
Xalqaro parvozlar 39 738 46 586 61 189 65 446 57 537 59 785 62 260 69 577 79 101 80 557 43 635
Mahalliy parvozlar 22 976 24 912 24 322 24 211 22 957 21 378 21 962 16 825 15 485 14 428 21 066
Yuk (kg) 142 956 417 286 380 935 499 910 851 742 341 598 705 079 728 614 904 815 708 077 753 801 807 232 894 648 866 853 354 139 905 222 594
Tungi parvozlar 764 886 1 069 1 550 1 256 1 554 1 991 2 145 1 951 1 420
Samolyotlar turi boʻyicha parvozlar soni[127]
1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015 2019 2020
0-2t Propeller 2 656 8 569 9 796 8 744 14 174 33 657 36 415 39 325 29 015 28 386 28 468 25 119 23 481 22 346 16 472 20 339
2-5t Propeller 338 136 313 1 553 982 1 794 1 802 1 549 1 919 2 028 1 955 5 834 5 158 4 167 3 932 5 170
>5t Propeller 608 2 688 4 016 6 853 7 927 6 945 7 554 12 266 18 043 22 660 19 536 7 581 11 034 14 817 21 862 9 173
Jet 390 2 952 6 683 8 833 9 271 13 737 16 588 35 552 51 123 40 821 43 701 52 719 30 020

Yer usti transporti

Avtomobil yoʻli

Aeroportga A1 avtomagistralining (Lyuksemburg shahri — Trier) 9-bogʻlanmasi orqali borish mumkin.

Avtobus

Aeroport terminali oldida yoʻlovchilarni olayotgan VDL Bus 719 (AV 9031) rusumli, 18 metrli Mercedes-Benz eCitaro avtobusi

Aeroport 6, 16 va 29-sonli jamoat avtobus yoʻnalishlari orqali Lyuksemburg shahri bilan, 302-sonli mintaqaviy avtobus yoʻnalishi orqali esa Germaniyaning Trier shahri bilan bogʻlangan[128].

Tramvay

Aeroportda Lyuksemburg shahri tramvay tarmogʻining 1-yoʻnalishi joylashgan boʻlib, uning Kirchbergdan aeroportgacha boʻlgan kengaytmasi 2025-yil mart oyida ochilgan[129].

Temir yoʻl

2003-yilda Deputatlar palatasi oʻsha vaqtdagi transport vaziri Henri Grethenning aeroportni Kirchberg orqali markaziy temir yoʻl vokzali bilan asosan yer osti temir yoʻli orqali bogʻlash loyihasini maʼqulladi[130][131].

2008-yilda, A terminali qurilishidan soʻng, aeroport ostidan temir yoʻl tunneli qurildi. Byudjet cheklovlari tufayli 2009-yilda loyiha toʻxtatib qoʻyildi va oʻshandan beri tunnel boʻsh turibdi[132].

Baxtsiz hodisalar va falokatlar

  • 1969-yil 22-dekabrda Luxairga tegishli Vickers Viscount (bort raqami LX-LGC) samolyoti uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi va old gʻildiragi sinib tushdi. Natijada samolyot taʼmiri oʻzini oqlamaydigan darajada shikastlandi[133].
  • 1982-yil 29-sentyabrda Aeroflotning 343-reysi qoʻnish vaqtida uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi[134].
  • 2002-yil 6-noyabrda Luxairning 9642-reysi bilan Germaniyaning Berlin shahridan uchib kelgan Fokker 50 (bort raqami LX-LGB) samolyoti qoʻnishga yaqinlashayotgan paytda Niederanven qishlogʻi yaqinidagi dalaga qulab tushdi. Hodisa oqibatida 20 nafar yoʻlovchi va ekipaj aʼzosi halok boʻldi[135].
  • 2010-yil 21-yanvarda Cargoluxning 7933-reysi bilan Hong Kongdan Ozarbayjon va Ispaniya orqali Lyuksemburgga parvoz qilayotgan Boeing 747-4R7F samolyoti 24-uchish-qoʻnish yoʻlagiga qoʻnishga urinayotganda furgon bilan toʻqnashib ketdi. Samolyot yengil shikastlandi, furgon esa jiddiy zarar koʻrdi; haydovchi esa faqat yengil tan jarohati oldi. Keyinchalik oʻtkazilgan tekshiruv shuni koʻrsatdiki, ushbu hodisa bir qator xatolar zanjiri hamda toʻqnashuvning oldini olishi mumkin boʻlgan texnik jihozlarning yetishmasligi oqibatida yuz bergan[136][137].
  • 2023-yil 15-aprelda Dubaydagi Al-Maktum xalqaro aeroportidan parvozni amalga oshirayotgan, bort raqami LX-ECV boʻlgan Cargoluxning 7545-reysi (Boeing 747-4HQFER rusumli samolyoti) qattiq qoʻnish oqibatida shikastlandi. Samolyot chap qanoti bilan yerga qattiq urildi, soʻngra ikkinchi urinishda qoʻnishni amalga oshirdi. Hodisa natijasida samolyotning 2-dvigateli (chap qanotdagi ichki dvigatel) shikastlangan. Voqea oqibatida hech kim jarohat olmadi[138].
  • 2023-yil 14-mayda Cargoluxning 6857-reysi bilan (bort raqami LX-OCV) uchayotgan Boeing 747-4R7F samolyoti parvozdan koʻp oʻtmay aeroportga favqulodda qoʻndi; havoga koʻtarilgach, shassilar yigʻilmay qolgani sababli samolyotni qaytarib qoʻndirishga qaror qilindi. Qoʻnish vaqtida samolyotning asosiy shassi tizimi undan ajralib ketdi[139].

Manbalar

  1. ↑ „European Commission“. 2014-yil 6-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 24-avgust.
  2. ↑ „Luxembourg Airport (ELLX): Runway, Traffic & ATC Complexity Explained“. ATC.lu (2026-yil 15-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 17-mart.
  3. ↑ 3,0 3,1 „The Luftwaffe, 1933-45“. Ww2.dk. Qaraldi: 2015-yil 1-iyun.
  4. ↑ „IX Engineer Command“. Ixengineercommand.com. 2019-yil 9-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 1-iyun.
  5. ↑ Maurer, Maurer. Air Force Combat Units of World War II. Maxwell AFB, Alabama: Office of Air Force History, 1983. ISBN 0-89201-092-4.
  6. ↑ Johnson, David C. (1988), U.S. Army Air Forces Continental Airfields (ETO), D-Day to V-E Day; Research Division, USAF Historical Research Center, Maxwell AFB, Alabama.
  7. ↑ „Routes“. Flight International (1999-yil 30-mart). Qaraldi: 2022-yil 14-aprel.
  8. ↑ Leney, Peter.. „Luxembourg: A world apart“. The Vancouver Sun (1999-yil 26-iyun). Qaraldi: 2022-yil 14-aprel.
  9. ↑ „Losses prompt Luxair to re-focus on Europe“. Flight International (2001-yil 5-mart). Qaraldi: 2022-yil 14-aprel.
  10. ↑ Luxair (1999-yil 12-iyul). „Luxair to End Newark Flights“. Press-reliz.
  11. ↑ "Routes". Flight International 161 (4830): 12. 7 May 2002. 
  12. ↑ „Tarom nu mai zboara spre America, dar ramane la New York“ (Romanian). Adevărul (2003-yil 21-noyabr). Qaraldi: 2022-yil 5-noyabr.
  13. ↑ Michaels, Daniel. „Gunmen Waylay Jet, Swipe Diamond Trove“ (2013-yil 19-fevral). Qaraldi: 2013-yil 20-fevral.
  14. ↑ „Air travel: lux-Airport expects 6 percent growth, new destinations in 2016“ (2016-yil 8-yanvar). 2017-yil 1-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 15-mart.
  15. ↑ (fransuzcha) Le Findel ferme aux voyageurs dès lundi. L'Essentiel, 19 Mars 2020, [1]
  16. ↑ „Covid-19 Faq“. Luxembourg Airport (2022-yil 9-sentyabr). 2022-yil 21-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 1-may.
  17. ↑ „China Southern celebrates first flight from lux-Airport!“. Luxembourg Airport (2023-yil 28-dekabr). Qaraldi: 2024-yil 28-yanvar.
  18. ↑ „Findel airport: Public announcements no longer available in Luxembourgish“ (en). today.rtl.lu (2021-yil 31-avgust). Qaraldi: 2021-yil 13-oktyabr.
  19. ↑ D’Sprooche vun den automateschen Ukënnegungen um Flughafe Findel, Actioun Lëtzebuergesch, 7 September 2021
  20. ↑ Actioun Lëtzebuergesch: D’Sprooche vun den automateschen Ukënnegungen um Flughafe Findel, Guy Kaiser, 8 September 2021
  21. ↑ „The History of Luxembourg Airport“. 2022-yil 20-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 1-avgust.
  22. ↑ L'essentiel „Le terminal B du Findel rouvrira pour l'été 2017“ (2016-yil 26-may).
  23. ↑ lux-airport.lu - Direct flights from LUX retrieved 26 March 2025
  24. ↑ „Aegean reports 75% occupancy for Easter | eKathimerini.com“ (English) (2026-yil 8-aprel). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  25. ↑ Breitfeller, Joe. „Air Dolomiti to Launch New Service Between Frankfurt and London City Airport“ (en). Breitflyte (2023-yil 24-noyabr). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  26. ↑ „Air Dolomiti to Welcome the First of 13 E195-E2“ (en). airwaysmag.com. Qaraldi: 2026-yil 4-fevral.
  27. ↑ „British Airways to Launch London-City to Luxembourg Route“ (2022-yil 13-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  28. ↑ Hughes, David. „China Southern to Resume Flights to Happiest Country in the World After 5 Years“. Aviation A2Z (2026-yil 19-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  29. ↑ Lassetter, Jon. „New Route of the Day (21 December 2023): China Southern Airlines between Zhengzhou and Luxembourg“. Air Service One (2024-yil 2-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  30. ↑ „Easyjet flights to Portugal cancelled this weekend“ (2022-yil 26-avgust). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  31. ↑ „easyJet presenta le basi di Milano Linate e Roma Fiumicino“ [Easyjet announces Linate & Fiumicino bases] (Italian). md80.it (2024-yil 11-dekabr).
  32. ↑ „EasyJet annuncia 60 nuove rotte per la prossima stagione. 10 da e per l'Italia. 6 da Napoli“ (2024-yil 11-iyun).
  33. ↑ Varley, Len. „easyJet Flight U27776 Luxembourg-Porto Declares Emergency“. AviationSource News (2025-yil 7-sentyabr). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  34. ↑ „Etihad Airways to launch Luxembourg-Abu Dhabi flights from October“. today.rtl.lu (2026-yil 16-iyun).
  35. ↑ Arena, Lauren. „Finnair to expand services in Luxembourg, Spain and Italy“ (en) (2026-yil 24-fevral). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  36. ↑ „Flights Pristina - Basel, the latest announcement is here!“ (2026-yil 20-aprel). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  37. ↑ „KLM Cityhopper E190 Economy Review AMS to LUX“. TravelUpdate (2025-yil 20-mart). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  38. ↑ Orban, André. „LOT Polish Airlines celebrated its 95th anniversary on January 1st, 2024“. Aviation24.be (2024-yil 3-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  39. ↑ 39,0 39,1 „Lufthansa two-day pilot strike set to cancel hundreds of flights“ (2026-yil 13-aprel). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  40. ↑ 40,0 40,1 „61,000 passengers chose Luxair: Canary Islands, Vienna, and Marrakech top Carnival holiday choices“ (en). RTL Today (2026-yil 15-fevral). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  41. ↑ 41,0 41,1 41,2 41,3 41,4 „Lufthansa: Cabin crew joins strike as disruptions set to continue Wednesday and Thursday“ (en). RTL Today (2026-yil 14-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  42. ↑ „Luxair travellers have faced spate of flight disruptions in 2026“ (2026-yil 10-fevral). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  43. ↑ „Luxembourg Airport Welcomes 5 Millionth Passenger in 2024“. Chronicle.lu (2024-yil 24-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  44. ↑ „Luxair: Four flights between Luxembourg and Berlin cancelled on Wednesday due to strike“ (en). RTL Today (2026-yil 17-mart). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  45. ↑ 45,00 45,01 45,02 45,03 45,04 45,05 45,06 45,07 45,08 45,09 45,10 45,11 45,12 45,13 45,14 45,15 45,16 45,17 45,18 45,19 45,20 45,21 45,22 45,23 Lassetter, Jon. „Luxair has record 353 weekly August flights and 83 destinations; added 34 airports since 2020“. Air Service One (2023-yil 11-iyul). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  46. ↑ 46,0 46,1 46,2 46,3 46,4 46,5 46,6 „As of summer 2023: Luxair to add two new destinations to its offer“ (en). RTL Today (2022-yil 21-sentyabr). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  47. ↑ 47,0 47,1 „Good news for travellers: New routes added to Luxair's 2026 schedule as summer bookings open“ (en). RTL Today (2025-yil 16-noyabr). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  48. ↑ 48,0 48,1 48,2 48,3 Mizzi, Amely. „Luxair is loading the first Boeing 737 Max 8 routes“ (en). Aviation.Direct (2023-yil 14-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  49. ↑ „Modernisation efforts: Luxair welcomes second Embraer E195-E2 to its fleet“ (en). RTL Today (2026-yil 15-mart). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  50. ↑ „Luxair and Finnair: Four weekly Luxembourg–Helsinki direct flights from summer 2026“ (en). RTL Today (2025-yil 14-noyabr). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  51. ↑ „Luxair Hurghada Flight Returns to Luxembourg as Precautionary Measure“. Chronicle.lu (2025-yil 9-iyul). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  52. ↑ „Luxair withdraws another plane as fleet renewal forges ahead“ (2026-yil 25-mart). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  53. ↑ „Luxair: Lanzarote and Naples flights diverted back to Findel last Sunday“ (en). RTL Today (2025-yil 7-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  54. ↑ „Luxair warns of delays as Portugal strike disrupts airports and transport“ (2025-yil 11-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  55. ↑ Tschürtz, Jörg. „Luxair plane had to turn back en route to Málaga“ (2026-yil 14-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  56. ↑ Orban, André „Luxair optimises its Winter flight schedule and introduces two additional destinations for next Summer season“. www.aviation24.be (2022-yil 14-oktyabr). Qaraldi: 2023-yil 23-sentyabr.
  57. ↑ „Luxair Launches 1st Flight from Luxembourg to Manchester“. Chronicle.lu (2024-yil 16-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  58. ↑ „Luxair's new destinations: Milan-Linate, la Palma, Praia“.
  59. ↑ „Luxair to Increase Frequency of Flights to Dublin, Porto This Winter“. Chronicle.lu (2022-yil 21-sentyabr). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  60. ↑ 60,0 60,1 „To Sal and Rome: 'Operational constraints' force Luxair to scrap two Friday flights“ (en). RTL Today (2026-yil 14-fevral). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  61. ↑ „Luxair announces new connection to Tirana from spring 2027“ (2026-yil 10-sentyabr).
  62. ↑ 62,0 62,1 62,2 „Luxembourg's top travel picks for 2025“. Luxembourg Times (2025-yil 10-fevral). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  63. ↑ Lassetter, Jon. „New Route of the Day (6 April 2023): Luxair between Luxembourg and Izmir“. Air Service One (2023-yil 11-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  64. ↑ „Luxair cancels more France flights, but Crete service still operating“ (2025-yil 4-iyul). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  65. ↑ Citrinot, Luc. „More destinations from Luxembourg“. Business travel (2021-yil 11-iyun). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  66. ↑ „Mit Luxair nach Bilbao“. Luxemburger Wort (2012-yil 15-mart).
  67. ↑ Sipinski, Dominik. „Luxair orders four B737 MAX 8s“ (2023-yil 6-mart). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  68. ↑ „EKSKLUZIVNO-NAJAVE: Luxair pokreće Luksemburg-Brač – zamaaero“. Qaraldi: 2023-yil 23-sentyabr.
  69. ↑ Sipinski, Dominik. „Luxair takes delivery of first B737 MAX 8 -“ (2023-yil 4-iyul). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  70. ↑ „Luxair continues big-budget plane purchases“ (2023-yil 11-oktyabr). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  71. ↑ „Luxair says about 388 passengers are stranded in Dubai“ (2026-yil 2-mart). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  72. ↑ 72,0 72,1 „Plan your 2026 holidays with this list of new destinations from the region's airports“. Luxembourg Times (2025-yil 22-noyabr). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  73. ↑ „Flight cancellations: Lufthansa strike and Italian air traffic control walkout hit Luxembourg flights“ (en). RTL Today (2026-yil 10-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  74. ↑ Ostsee-Zeitung. „Erstmals Maschine aus Luxemburg auf der Insel Usedom gelandet“ (de). Ostsee-Zeitung.de. Qaraldi: 2025-yil 1-fevral.
  75. ↑ „Delayed, replaced then repatriated: 'Nightmare flight' for Luxair passengers to Ibiza“ (en). RTL Today (2023-yil 29-may). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  76. ↑ 76,0 76,1 76,2 76,3 76,4 „Luxair plans five new routes for next summer“ (2025-yil 25-iyun). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  77. ↑ 77,0 77,1 „Luxair optimises its Winter flight schedule and introduces two additional destinations for next Summer season“. www.aviation24.be (2022-yil 14-oktyabr).
  78. ↑ „Vol Inaugural“. 1998-yil 2-mayda asl nusxadan arxivlangan.
  79. ↑ „Flight cancellations: Lufthansa strike and Italian air traffic control walkout hit Luxembourg flights“ (en). RTL Today (2026-yil 10-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  80. ↑ Porcu, Mattia. „Cagliari Airport, here are all the routes served during summer 2025“. The Flight Club (2025-yil 25-mart). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  81. ↑ „Luxair to launch Ljubljana flights in September“ (2023-yil 29-iyun).
  82. ↑ „Luxair reduces Ljubljana service over winter“ (2024-yil 3-iyul).
  83. ↑ „Twice a week: Luxair to offer flights to Marrakesh from February“ (2022-yil 23-dekabr).
  84. ↑ „Lux-Airport Announces 9% Increase in Passenger Numbers“. Chronicle.lu (2020-yil 22-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  85. ↑ „Luxair Flights Diverted Due to Low Visibility at Luxembourg Airport“. Chronicle.lu (2026-yil 9-fevral). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  86. ↑ „Questa estate da Palermo arrivi dove vuoi: 105 destinazioni e nuovi diretti, tutti i voli“ (it). Balarm.it (2026-yil 26-mart). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  87. ↑ „Luxair aumenta número de voos semanais para as ilhas de Cabo Verde“. newsavia.com (2023-yil 29-may). Qaraldi: 2023-yil 23-sentyabr.
  88. ↑ Casey, David. „EasyJet Adds Rimini Flights To Italy Network“. Aviation Week (2024-yil 14-noyabr). Qaraldi: 2026-yil 21-aprel.
  89. ↑ „Luxair nimmt Verbindung nach Salerno auf“ (de-ch). aeroTELEGRAPH (2026-yil 10-fevral). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  90. ↑ „Luxair agenda voos directos para SV a partir de dezembro“ (2021-yil 15-noyabr).
  91. ↑ „Flüge von und nach Sylt: Neue Fluglinie verbindet die Nordseeinsel ab Mai mit Luxemburg | SHZ.de“ (2021-yil 16-sentyabr).
  92. ↑ „Luxair has record 353 weekly August flights and 83 destinations; added 34 airports since 2020“ (2023-yil 11-iyul).
  93. ↑ „Luxembourg aircraft increasingly hit by electronic warfare jamming“. Luxembourg Times (2026-yil 4-mart). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  94. ↑ „Luxair reduces operations across most of EX-YU network“. EX-YU Aviation News (2025-yil 8-mart). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  95. ↑ 95,0 95,1 „'Extortion' and disputes: Ryanair cuts flights to Spain from Luxembourg“ (en). RTL Today (2025-yil 12-sentyabr). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  96. ↑ Wilson, Natalie. „Passengers miss Milan to Manchester flight after passport control chaos“ (en). The Independent (2026-yil 21-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  97. ↑ Piotrowska, Kinga. „Ryanair launches 48hr early summer flash sale with flights from only €29.99“ (en). FM104 (2026-yil 20-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  98. ↑ „Un vol Lisbonne-Luxembourg dérouté en urgence vers Nantes | Le Quotidien“ (fr-FR) (2026-yil 19-mart). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  99. ↑ „At Stansted Airport: Ryanair flight from Luxembourg collides with vehicle“ (en). RTL Today (2023-yil 12-oktyabr). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  100. ↑ „Ryanair expands routes from Malta, bolstering island's reputation as connectivity hub“ (en). Business News Malta (2025-yil 3-oktyabr). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  101. ↑ Citrinot, Luc. „Ryanair positions itself in Bordeaux and Marseille“. Business travel (2022-yil 10-mart). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  102. ↑ „Eurostat: Portugal accounts for one in five passengers at Luxembourg Airport“ (en). RTL Today (2025-yil 19-sentyabr). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  103. ↑ Santos, Bruno G.. „Ryanair reduces flight prices“ (en) (2026-yil 5-mart). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  104. ↑ Lassetter, Jon. „Luxair has 52% of Luxembourg's capacity; it will serve 89 destinations in S25“. Air Service One (2025-yil 17-mart). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  105. ↑ „Ryanair se renforce au Luxembourg... mais oublie de prévenir l'aéroport“ (fr-FR). Déplacements Pros (2018-yil 25-fevral). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  106. ↑ „From March 2026: Scandinavian Airlines to launch Copenhagen-Luxembourg route“ (en). RTL Today (2025-yil 22-sentyabr). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  107. ↑ „SWISS cancels more flights as deep-freeze grips Switzerland“ (en). VisaHQ (2026-yil 12-yanvar). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  108. ↑ Lassetter, Jon. „New Route of the Day – Americas (14 May 2025): TAP Air Portugal between Porto and Boston“. Air Service One (2025-yil 21-may). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  109. ↑ „Applies to Luxembourg flights: Two-day Lufthansa cabin crew strike begins as pilots announce further action“ (en). RTL Today (2026-yil 15-aprel). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  110. ↑ „United Plans 10 New International Destinations in 2027 Expansion“ (en). AirwaysMag (2026-yil 25-avgust). Qaraldi: 2026-yil 25-avgust.
  111. ↑ „Luxembourg to Nice: 23 Volotea passengers removed due to flight personnel shortage on Boxing Day“ (en). RTL Today (2025-yil 29-dekabr). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  112. ↑ 112,0 112,1 Naud, Émilio. „Volotea relaunches Luxembourg-Toulouse flights“ (en). en.paperjam.lu (2025-yil 14-avgust). Qaraldi: 2026-yil 22-aprel.
  113. ↑ [2] retrieved 26 September 2025
  114. ↑ [3] retrieved 26 September 2025
  115. ↑ 115,0 115,1 [4] retrieved 26 September 2025
  116. ↑ [5] retrieved 26 September 2025
  117. ↑ cargolux.com - Network & Offices retrieved 6 March 2020
  118. ↑ „Cargolux Schedule Worldwide May 2023“. Cargolux. Qaraldi: 2023-yil 11-may.
  119. ↑ [6] retrieved 29 May 2026
  120. ↑ cargo.china-airlines.com - Our Network retrieved 6 March 2020
  121. ↑ [7] retrieved 26 September 2025
  122. ↑ [8] retrieved 26 September 2025
  123. ↑ [9] retrieved 26 September 2025
  124. ↑ [10] retrieved 26 September 2025
  125. ↑ silkway-airlines.com - Our Network (Wayback Machine saytida 21 February 2020 sanasida arxivlangan) retrieved 6 March 2020
  126. ↑ „Database“. Eurostat.
  127. ↑ 127,0 127,1 127,2 „Air passenger transport by main airports in each reporting country“. ec.europa.eu. Qaraldi: 2024-yil 19-yanvar.
  128. ↑ „Bus & Tram - lux-Airport“. www.lux-airport.lu (2022-yil 30-avgust). Qaraldi: 2025-yil 4-mart.
  129. ↑ Lemaire, Christophe. „Tram takes first passengers to Luxembourg Airport“. Luxembourg Times (2025-yil 2-mart). Qaraldi: 2025-yil 4-mart.
  130. ↑ „La gare souterraine du Findel verra-t-elle le jour?“ (fr-FR). Le Quotidien (2024-yil 27-mart). Qaraldi: 2025-yil 4-mart.
  131. ↑ Adam, Andreas. „Sous le Findel: la gare fantôme accueillera boutiques et data-center“ (fr-LU). Virgule (2016-yil 21-iyun). Qaraldi: 2025-yil 4-mart.
  132. ↑ „Endroits cachés: Découvrez la gare souterraine "oubliée" sous l'aéroport du Findel“ (fr). infos.rtl.lu (2024-yil 13-fevral). Qaraldi: 2025-yil 4-mart.
  133. ↑ „Accident description“. Aviation Safety Network. Qaraldi: 2009-yil 7-oktyabr.
  134. ↑ Ranter, Harro „ASN Aircraft accident Ilyushin 62M CCCP-86470 Luxembourg-Findel Airport (LUX)“. aviation-safety.net. Qaraldi: 2017-yil 3-aprel.
  135. ↑ aviation-safety.net retrieved 2 September 2020
  136. ↑ Hradecky, Simon „Incident: Cargolux B744 at Luxemburg on Jan 21st 2010, touched van on runway during landing“. The Aviation Herald. Qaraldi: 2010-yil 23-yanvar.
  137. ↑ „Final report on the collision between a Cargolux Boeing 747-400F registered LX-OCV and a maintenance van at Luxembourg Airport (ELLX) on 21 January 2010, 11:53 UTC“. Administration des Enquêtes Techniques (2012-yil 10-dekabr). 2013-yil 13-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 1-iyun.
  138. ↑ „Incident Boeing 747-4HQF(ER) LX-ECV, Saturday 15 April 2023“. asn.flightsafety.org. Qaraldi: 2024-yil 31-avgust.
  139. ↑ „Accident Boeing 747-4R7F LX-OCV, Sunday 14 May 2023“. asn.flightsafety.org. Qaraldi: 2024-yil 31-avgust.

Havolalar

Vikiomborda „Lyuksemburg aeroporti“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Lyuksemburg_aeroporti" dan olindi